काठमाडौँ: नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १३८ रूपैयाँ ४१ पैसा र बिक्रीदर १३९ रूपैयाँ ०१ पैसा कायम भएको छ ।

युरोपियन युरो एकको खरिददर १५३ रूपैयाँ २९ पैसा र बिक्रीदर १५३ रूपैयाँ ९५ पैसा, युके पाउन्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर १७८ रूपैयाँ ८९ पैसा र बिक्रीदर १७९ रूपैयाँ ६७ पैसा, स्वीस फ्र्याङ्क एकको खरिददर १६४ रूपैयाँ २८ पैसा र बिक्रीदर १६५ रूपैयाँ कायम भएको छ ।

अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर ८५ रूपैयाँ ५२ पैसा र बिक्रीदर ८५ रूपैयाँ ८९ पैसा, क्यानेडियन डलर एकको खरिददर ९८ रूपैयाँ ३९ पैसा र बिक्रीदर ९८ रूपैयाँ ८१ पैसा, सिङ्गापुर डलर एकको खरिददर १०३ रूपैयाँ ५५ पैसा र बिक्रीदर १०४ रूपैयाँ निर्धारण गरिएको छ ।

जापानी येन १० को खरिददर नौ रूपैयाँ ५१ पैसा र बिक्रीदर नौ रूपैयाँ ५५ पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर १८ रूपैयाँ ८८ पैसा र बिक्रीदर १८ रूपैयाँ ९६ पैसा, साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ३६ रूपैयाँ ८७ पैसा र बिक्रीदर ३७ रूपैयाँ ०३ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ३७ रूपैयाँ ९७ पैसा र बिक्रीदर ३८ रूपैयाँ १३ पैसा कायम भएको छ ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाई भाट एकको खरिददर चार रूपैयाँ ०६ पैसा र बिक्रीदर चार रूपैयाँ ०८ पैसा, युएई दिराम एकको खरिददर ३७ रूपैयाँ ६८ पैसा र बिक्रीदर ३७ रूपैयाँ ८५ पैसा, मलेसियन रिङ्गेट एकको खरिददर ३० रूपैयाँ ९८ पैसा र बिक्रीदर ३१ रूपैयाँ ११ पैसा, साउथ कोरियन वन एक सयको खरिददर नौ रूपैयाँ ५१ पैसा र बिक्रीदर नौ रूपैयाँ ५५ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिददर १३ रूपैयाँ ९६ पैसा र बिक्रीदर १४ रूपैयाँ ०२ पैसा र डेनिस क्रोनर एकको खरिददर २० रूपैयाँ ५३ पैसा र बिक्रीदर २० रूपैयाँ ६२ पैसा तोकिएको छ ।

राष्ट्र बैंकले हङकङ डलर एकको खरिददर १७ रूपैयाँ ८३ पैसा र बिक्रीदर १७ रूपैयाँ ९१ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिददर ४५० रूपैयाँ ३० पैसा र बिक्रीदर ४५२ रूपैयाँ २६ पैसा, बहराइन दिनार एकको खरिददर ३६७ रूपैयाँ १६ पैसा र बिक्रीदर ३६८ रूपैयाँ ७६ पैसा, ओमनी रियाल एकको खरिददर ३५९ रूयैयाँ ५२ पैसा र बिक्रीदर ३६१ रूपैयाँ ०८ पैसा रहेको छ । भारतीय रूपैयाँ एक सयको खरिददर १६० रूपैयाँ र बिक्रीदर १६० रूपैयाँ १५ पैसा तोकेको छ ।

राष्ट्र बैंकले यो विनिमयदरलाई आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि संशोधन गर्न सकिने जनाएको छ । वाणिज्य बैंकले तोक्ने विनिमयदर भने फरक हुनसक्ने र अद्यावधिक विनिमयदर केन्द्रीय बैंकको ‘वेबसाइट’मा उपलब्ध हुने जनाइएको छ ।

काठमाडौँ: वन तथा वातावरण मन्त्रालयले पेरिस सम्झौताअन्तर्गत नेपालले सन् २०३५ सम्मको लागि तयार गरेको तेस्रो राष्ट्रिय निर्धारित योगदान (तेस्रो एनडिसी) को मस्यौदा सार्वजनिक गरेको छ। हाल मन्त्रालयले सरोकारवालाहरूबाट लिखित सुझाव संकलन गरिरहेको छ।

पृष्ठभूमि
पेरिस सम्झौताअनुसार सबै सदस्य राष्ट्रले पाँच-पाँच वर्षमा एनडिसी पेस गर्नुपर्छ।

नेपालले सन् २०१६ मा पहिलो र २०२० मा दोस्रो एनडिसी पेश गरिसकेको छ।

तेस्रो एनडिसी सन् २०३५ सम्मको लक्ष्य समेट्नेछ।

मुख्य लक्ष्यहरू
शून्य कार्बन उत्सर्जन रणनीति (Net-Zero) सन् २०४५ भित्र प्राप्त गर्ने।

ऊर्जा उत्पादन:

सन् २०३० सम्म १४,३१ मेगावाट नवीकरणीय ऊर्जा।

सन् २०३५ सम्म २८,५०० मेगावाट नवीकरणीय ऊर्जा।

ट्रान्समिसन हानि:

सन् २०३० मा ११.५% मा घटाउने।

सन् २०३५ मा १०.५% मा झार्ने।

फोहोरबाट ऊर्जा उत्पादन:

विशेष आर्थिक क्षेत्रहरूमा प्लान्टहरू स्थापना।

काठमाडौँमा दैनिक १०० टन ‘आरडिएफ’ प्लान्ट निर्माण।

यातायात क्षेत्रका लक्ष्यहरू
सन् २०३० सम्म:

निजी सवारी: ९०% विद्युतीकरण।

सार्वजनिक यातायात: ९०% विद्युतीकरण।

उपत्यकामा ५० किमी इलेक्ट्रिक ट्रान्जिट (ट्रलीबस, लाइट रेल)।

सन् २०३५ सम्म:

निजी सवारी: ९५% विद्युतीकरण।

उपत्यकामा १०० किमी विद्युतीय यातायात विस्तार।

अनुकूलन तथा सहभागिता
जलवायु अनुकूलन, वित्तीय व्यवस्थापन, क्षति–हानि न्यूनीकरण, र स्थानीय तहमा जलवायु कार्यान्वयन योजना समावेश।

समावेशी परामर्श प्रक्रिया : स्थानीय समुदाय, महिला, युवाहरू, आदिवासी जनजाति, निजी क्षेत्र, सञ्चारमाध्यम, सांसदहरूको सहभागिता।

‘कसैलाई नछाड्ने’ सिद्धान्तमा आधारित योजना।

विज्ञहरूको धारणा
डा. महेश्वर ढकाल: परिमाणात्मक लक्ष्यहरू समेटिएको र सब तहमा छलफल भइसकेको जानकारी।

डा. धर्मराज उप्रेती: कार्यान्वयनको प्रभावकारिता सुनिश्चित गर्न सबै तह र क्षेत्रको सहकार्य आवश्यक।

मञ्जित ढकाल: वर्तमान एनडिसीहरू पर्याप्त नभएको, तापमान वृद्धि रोक्न थप प्रभावकारी प्रयास आवश्यक।

गीता पाण्डे: समावेशी रणनीति सकारात्मक, तर प्रभावकारी कार्यान्वयन अझ महत्त्वपूर्ण।

निष्कर्ष
नेपालको तेस्रो एनडिसीले जलवायु अनुकूलन, उत्सर्जन न्यूनीकरण र दिगो विकासको दिशामा ठोस लक्ष्यहरू तय गरेको छ। तर, यस्ता योजनाहरू सफल बनाउन नीतिगत प्रतिबद्धता, स्रोतको सुनिश्चितता, अन्तरसरकारी समन्वय, र स्थानीयस्तरको सक्रिय सहभागिता अत्यावश्यक हुने देखिन्छ।

दमौली (तनहुँ): ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्व बोकेका स्थलहरूको प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले सुरु गरिएको नेपाली सेनाको गोरखा–जितगढी एकीकरण पदयात्रा बिहीबार साँझ तनहुँ आइपुगेको छ।

राजा पृथ्वीनारायण शाहले राज्य एकीकरणका क्रममा प्रयोग गरेका पदमार्गको प्रचारप्रसार, कोट–गढी–किल्लाहरूको संरक्षण, र एकीकरण इतिहासबारे आमजनमा जागरण फैलाउने उद्देश्यसहित सुरु गरिएको पदयात्रा गोरखा दरबारबाट प्रारम्भ भई पालुङटार, सतिघाट हुँदै तनहुँ प्रवेश गरेको हो।

सतिघाटमा रिपुमर्दन गणले पदयात्राको झण्डा भानु नगरपालिकास्थित रूरू भैरव दल गणलाई हस्तान्तरण गर्‍यो। पदयात्रा टोलीलाई स्थानीयवासीहरूले बाजागाजासहित भव्य स्वागत गरे। स्वागत कार्यक्रममा भानु नगरपालिकाका प्रमुख आनन्दराज त्रिपाठी, प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्यामकृष्ण थापा लगायत सहभागी थिए।

पदयात्रा टोली आज (शुक्रबार) व्यास नगरपालिका–११ स्थित ऐतिहासिक तनहुँसुर दरबार पुग्ने कार्यतालिका रहेको छ। त्यहाँ झण्डा कालीभञ्जन गण (इ) लाई हस्तान्तरण गरिनेछ। सेनानी वसन्त कार्कीका अनुसार, स्थानीय तहको समन्वयमा विभिन्न स्थानमा स्वागत कार्यक्रमहरू तय गरिएको छ।

तनहुँसुरपछि टोली धेनुङ देउराली पुग्नेछ र झण्डा श्री नम्बर ३ राजदल गणलाई हस्तान्तरण गरिनेछ। त्यसपछि टोली केलादीघाट पुग्नेछ, जहाँ झण्डा श्री दि फेमस महेन्द्रदल गणलाई दिइनेछ। चैत २९ देखि वैशाख २ गतेसम्म पदयात्रा टोली तनहुँ खण्डमा रहनेछ।

केलादीघाटपछि टोली नुवाकोटगढी पुग्नेछ र त्यहाँबाट वैशाख ७ गते अन्तिम गन्तव्य जीतगढीतर्फ प्रस्थान गर्नेछ। पदयात्रामा फौज, बाजागाजा, राष्ट्रिय झण्डा, र एकीकरणका समयमा स्थापना गरिएका पाँच ऐतिहासिक कम्पनी—श्रीनाथ, कालीबक्स, पुरानो गोरख, बर्दवाणी, सबुज—र जितगढी लडाइँमा सहभागी गुरूबक्स गुल्मको झण्डा पनि समावेश गरिएको छ।

नेपाली सेनाका अनुसार गोरखादेखि जीतगढीसम्मको पदयात्रा दूरी २०७ किलोमिटर रहेको छ। सेनाले हरेक वर्ष यो पदयात्रा आयोजना गर्दै आएको छ।

कास्की: पोखरामा सम्पन्न तेस्रो संस्करणको ‘४५ वर्षमाथिको एट ए साइड भेट्रान्स कप रनिङ शिल्ड’ फुटबल प्रतियोगिताको उपाधि हेटौँडा भेट्रान्सले जितेको छ। ‘आपसी सद्भाव, स्वास्थ्य र भाइचाराका लागि फुटबल’ भन्ने नारासहित अमरसिंह ब्वाइज क्लबको आयोजनामा पोखरा रङ्गशालामा भएको फाइनल खेलमा हेटौँडाले रूपन्देही ११ लाई २–० ले पराजित गर्दै उपाधि आफ्नो पक्षमा पार्‍यो।

खेलको १९औँ मिनेटमा उमल मोक्तानले पहिलो गोल गर्दै हेटौँडालाई अग्रता दिलाए भने दोस्रो हाफको २७औँ मिनेटमा अटल बर्माले दोस्रो गोल गर्दै जित पक्का गरे।

विजेता हेटौँडाले उपाधिसहित नगद रु १,५५,५५५, शिल्ड, मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्‍यो। उपविजेता रूपन्देहीले नगद रु ७७,७७७, शिल्ड, मेडल र प्रमाणपत्रमा चित्त बुझायो।

प्रतियोगिताको सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको उपाधि हेटौँडाका उदय गुरुङले जिते। उहाँलाई नगद रु १०,००० प्रदान गरिएको थियो।

पुरस्कार वितरण गण्डकी प्रदेशसभा सदस्य सरस्वती गुरुङ, एबिसी क्लब अध्यक्ष राजेश गुरुङ, गण्डकी प्रदेश फुटबल सङ्घका महासचिव विनोद गुरुङ, र जिल्ला खेलकुद विकास समितिका अध्यक्ष मिलन गुरुङलगायतले गर्नुभएको थियो।

क्लबका सचिव विजय घिमिरेका अनुसार प्रतियोगितामा देशभरिबाट ११ टोलीको सहभागिता रहेको थियो।

काठमाडौं: २००८ को मुम्बई आतंकवादी हमलाका दोषी तहव्वुर राणालाई अमेरिकाबाट भारत ल्याउन विशेष विमान दिल्ली आइपुगेको छ।

विमान दिल्लीको पालम प्राविधिक विमानस्थलमा अवतरण गरेको छ। यहाँबाट तहव्वुरलाई सिधै एनआईए मुख्यालयतर्फ लैजान सकिन्छ, जहाँ कडा सुरक्षा व्यवस्था मिलाइएको छ।

जेल स्रोतका अनुसार, राणालाई दिल्लीको तिहाड जेलको उच्च सुरक्षा वार्डमा राखिनेछ, र कारागार प्रशासनले यसका लागि आवश्यक व्यवस्था मिलाएको छ। यद्यपि, उनलाई कुन वार्डमा राख्ने र कहिले राख्ने भन्ने अन्तिम निर्णय अदालतको आदेश पछि मात्र हुनेछ।

अमेरिकाबाट तहव्वुर राणालाई लिएर एनआईए र रअको संयुक्त टोली बुधबार प्रस्थान गरेको थियो। उनलाई पटियाला हाउस अदालतमा पेश गरिने अपेक्षा गरिएको छ, र उपस्थित गर्नुअघि उनका मेडिकल परीक्षण गरिनेछ।

मिडिया रिपोर्टका अनुसार, राणाको सुपुर्दगीको घटनामा दिल्ली प्रहरीको विशेष सेललाई उच्च सतर्कतामा राखिएको छ। यसका साथै, विमानस्थलमा स्वाट कमाण्डो र केन्द्रीय सशस्त्र प्रहरी बलका सुरक्षा कर्मचारी तैनाथ गरिएका छन्। स्थानीय प्रहरी पनि विमानस्थल बाहिर उपस्थित छन्।

केन्द्र सरकारले यस मुद्दामा अधिवक्ता नरेन्द्र मानलाई विशेष सरकारी वकिलको रूपमा नियुक्त गरेको छ। उनलाई यो जिम्मेवारी तीन वर्ष वा मुद्दाको सुनुवाइ पूरा नभएसम्म दिइएको छ।

राणाले भारत आउनबाट बच्न अमेरिकी सर्वोच्च अदालतमा निवेदन दिएका थिए, तर त्यसलाई खारेज गरिएको छ। आफ्नो निवेदनमा उनले पार्किन्सन रोगबाट पीडित भएको र भारत निर्वासित गरिएमा यातना दिइन सक्ने कुरा उठाएका थिए।

पाकिस्तानले तहव्वुर राणालाई क्यानेडियन नागरिक भएको भन्दै आफूलाई टाढा राखेको छ। पाकिस्तानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता शफकत अली खानले भने, “तहव्वुर राणाले विगत दुई दशकदेखि आफ्नो पाकिस्तानी कागजातहरू नवीकरण गरेका छैनन्। उनीसँग क्यानेडियन नागरिकता छ।”

पाकिस्तानले क्यानडामा बसोबास गरेका नागरिकलाई दोहोरो नागरिकता राख्न अनुमति दिन्छ। तहव्वुर राणालाई २००९ मा अमेरिकाको एफबीआईले पक्राउ गरेको थियो र उनले लश्कर-ए-तैयबालाई समर्थन गरेको आरोपमा दोषी ठहरिएका थिए। अहिलेसम्म उनलाई लस एन्जलसको हिरासत केन्द्रमा राखिएको थियो।

२००८ को २६ नोभेम्बरमा आतंकवादी संगठन लश्कर-ए-तैयबाका १० आतंककारीहरूले मुम्बईमा हमला गरेका थिए। चार दिनसम्म जारी रहेका ती आक्रमणमा १७५ जनाको मृत्यु भएको थियो र ३०० भन्दा बढी व्यक्ति घाइते भएका थिए।

भारत सरकारका उच्च अधिकारीहरू—गृहमन्त्री अमित शाह, विदेशमन्त्री एस जयशंकर र राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभालले बुधबार गृह मन्त्रालयमा बैठक गरी राणालाई भारत ल्याउने प्रक्रियालाई अगाडि बढाएका थिए।