काठमाडौं । मध्यपूर्वमा बढ्दो सैन्य तनावका कारण विश्व ऊर्जा बजार अस्थिर बन्दै गएको छ भने चीनमाथि तेल आपूर्तिको चाप बढेको छ। चीनले आफ्नो ठूलो परिमाणको कच्चा तेल आयात इरान र हर्मुज जलडमरू हुँदै गर्छ। इरानले पछिल्लो समय उक्त समुद्री मार्गबाट आवतजावत गर्ने तेल ट्यांकर वा जहाजमाथि आक्रमण हुनसक्ने चेतावनी दिएपछि अवस्था थप संवेदनशील बनेको छ।
यसैबीच, दुबईस्थित साउदी अरामकोको तेल प्रशोधन केन्द्रमा आक्रमण भएको र त्यसपछि सावधानीका लागि साउदी अरेबियाका केही रिफाइनरी अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको खबर सार्वजनिक भएको छ। यस घटनाले चीनसहित एशियाली मुलुकहरूको तेल आपूर्तिमा अनिश्चितता थपेको छ।
यद्यपि चीनसँग करिब छ महिनाका लागि पुग्ने कच्चा तेल भण्डारण रहेको बताइन्छ। केही विश्लेषकहरूले अमेरिकाले इरानमाथिको सैन्य कारबाहीलाई रणनीतिक रूपमा प्रयोग गरी चीनको ऊर्जा आपूर्तिमा अप्रत्यक्ष दबाब सिर्जना गरेको दाबी गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा चीनले पनि कूटनीतिक वा आर्थिक रूपमा प्रतिउत्तर दिन सक्ने आकलन गरिएको छ।
चीनको विदेश मन्त्रालयले ऊर्जा सुरक्षाको समग्र समीक्षा गरिरहेको र आवश्यक परे थप कदम चाल्ने संकेत दिएको छ। यसले भविष्यमा चीनले आफ्नो तेल आयातमा अवरोध खडा गर्ने कुनै पनि देश वा मार्गविरुद्ध कडा नीति लिन सक्ने संकेत गर्छ।
यसअघि चीनले मध्यपूर्वमा तनाव र युद्ध कम गर्न आह्वान गरिसकेको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता माओ निङले हर्मुज जलडमरू र आसपासका समुद्री मार्गहरू अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै सबै पक्षलाई तुरुन्तै लडाइँ रोक्न आग्रह गरेकी छन्। चीनले तनाव बढे विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पर्ने चेतावनी पनि दिएको छ।
मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वका कारण अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा तीव्र उतारचढाव देखिएको छ। सोमबार तेलको मूल्य १० प्रतिशतभन्दा बढीले बढेपछि केही घटेर ७ प्रतिशतमा झरेको थियो। हाल अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल ८० डलर आसपास पुगेको छ, जुन २ दशमलव ५ प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धि हो। साथै, युरोपेली प्राकृतिक ग्यासको मूल्यसमेत हालै ४५ प्रतिशतसम्म उक्लिएको छ, जसले विश्व ऊर्जा बजार थप अस्थिर बन्ने संकेत दिएको छ।
