वासिङ्टन डीसी । अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump आज आफ्नो जीवनको ८०औँ वर्षमा प्रवेश गरेका छन्। तर यस वर्षको जन्मदिन उनका लागि केवल व्यक्तिगत उत्सवमा सीमित नभई कूटनीतिक नेतृत्व र राजनीतिक विश्वसनीयताको महत्वपूर्ण परीक्षाका रूपमा समेत हेरिएको छ।
ट्रम्पले आफ्नो जन्मदिनकै अवसरमा अमेरिका र इरानबीच जारी तनाव तथा द्वन्द्व अन्त्य गर्ने प्रारम्भिक सहमति पत्रमा हस्ताक्षर हुने दाबी गरेका थिए। उनले यसलाई ‘इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो शान्ति सम्झौता’ को सुरुवातका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
यद्यपि, तेहरानको सतर्क र कठोर अडानका कारण सम्झौता तत्काल हुने विषयमा अझै अनिश्चितता कायम छ। इरानी पक्षले समयसीमा र केही महत्वपूर्ण विषयमा स्पष्ट सहमति जनाइसकेको छैन, जसले वार्ताको भविष्यलाई थप जटिल बनाएको छ।
पछिल्ला केही महिनादेखि ट्रम्प प्रशासनले इरानसँगको वार्ता अन्तिम चरणमा पुगेको दाबी गर्दै आएको छ। तर विभिन्न चरणका छलफलपछि पनि प्रमुख मुद्दाहरूमा सहमति जुट्न नसक्दा प्रक्रिया अपेक्षाअनुसार अघि बढ्न सकेको छैन।
अमेरिकी प्रशासनले केही समयअघि इरानमाथि दबाब बढाउन सैन्य विकल्पसमेत खुला रहेको संकेत दिएको थियो। त्यसपछि दुवै पक्षबीच कूटनीतिक प्रयास तीव्र बनेका छन्। अहिले प्रस्तावित समझदारीमा हर्मुज जलमार्ग सञ्चालन, आर्थिक प्रतिबन्धको आंशिक खुकुलोपन तथा अन्य द्विपक्षीय विषयहरू समेटिएको बताइएको छ।
तर परमाणु कार्यक्रमसँग सम्बन्धित विषय अझै पनि सबैभन्दा जटिल मुद्दाका रूपमा रहेको छ। विशेषगरी उच्च संवर्धित युरेनियमको व्यवस्थापन, परमाणु पूर्वाधारको भविष्य तथा अन्तर्राष्ट्रिय निगरानीका विषयमा अमेरिका र इरानबीच मतभेद कायम रहेको जनाइएको छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार सम्झौता सफल भए ट्रम्पका लागि यो महत्वपूर्ण कूटनीतिक उपलब्धि बन्न सक्छ। तर वार्ता निष्कर्षमा पुग्न नसके त्यसले उनको नेतृत्वमाथि थप प्रश्न उठाउन सक्नेछ।
यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अमेरिका–इरान वार्ताको प्रगतिलाई चासोका साथ हेरिरहेको छ। मध्यपूर्वमा दीर्घकालीन स्थायित्व र क्षेत्रीय सुरक्षा सुनिश्चित गर्न दुवै पक्षबीच सहमति आवश्यक रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
