काठमाडौँ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इरानका उपपरराष्ट्रमन्त्रीबीच युद्ध अन्त्य र स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट हुने यातायात पुनः सञ्चालन गर्ने विषयमा प्रारम्भिक सहमति भएको खबरपछि सोमबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा घटेको छ। मूल्य गिरावटसँगै तेल मार्च महिनायताकै न्यून स्तरमा पुगेको हो।
समाचार सार्वजनिक भएपछि ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रतिब्यारेल ३.५८ डलर (४.१० प्रतिशत) ले घटेर ८३.७५ डलरमा झरेको छ। अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट (डब्ल्युटीआई) को मूल्य पनि ४.०१ डलर (४.७२ प्रतिशत) ले घटेर ८०.८७ डलर कायम भएको छ। यसअघि गत शुक्रबार पनि यी दुवै सूचकमा तीन प्रतिशतभन्दा बढी गिरावट आएको थियो।
मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरिरहेको पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीका अनुसार अमेरिका र इरानले आगामी शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा एक समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गर्ने तयारी गरेका छन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले आइतबार स्ट्रेट अफ होर्मुज अब कुनै शुल्कविना खुला रहने र इरानी बन्दरगाहहरूमा अमेरिकी नौसेनाले लगाएको नाकाबन्दी हटाइने बताएका थिए।
इरानको अर्ध-सरकारी मेहर समाचार एजेन्सीका अनुसार प्रस्तावित सम्झौतामा इरानी व्यवस्थापनअन्तर्गत ३० दिनभित्र स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः खोल्ने व्यवस्था समावेश गरिएको छ।
केसीएम ट्रेडका मुख्य बजार विश्लेषक टिम वाटररले तेलको आपूर्ति पुनः सामान्य अवस्थामा फर्किन सक्ने अपेक्षाले बजारमा रहेको भूराजनीतिक जोखिमको मूल्य तीव्र रूपमा घटिरहेको बताए। उनका अनुसार व्यापारीहरूले अब तेल प्रवाह पुनः सुरु हुने सम्भावनालाई प्राथमिकताका साथ मूल्याङ्कन गरिरहेका छन्।
स्ट्रेट अफ होर्मुज विश्वको कुल तेल तथा तरल प्राकृतिक ग्यास आपूर्तिको करिब पाँचौँ हिस्सा बोक्ने प्रमुख समुद्री मार्ग हो। युद्धका कारण यो मार्ग तीन महिनाभन्दा बढी समय बन्द हुँदा विश्व बजारले ठूलो परिमाणमा तेल र ग्यास आपूर्ति गुमाएको थियो।
लगानीकर्ताहरू अहिले पश्चिम एसियाली उत्पादकहरूले कति चाँडो उत्पादन र निर्यात पुनः सुरु गर्न सक्छन् भन्ने विषयमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्। कमोडिटिज रणनीतिकार विवेक धरले स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट हुने प्रवाह युद्धपूर्वको ६०–७० प्रतिशतसम्म मात्रै फर्किए पनि बजारलाई स्थिर बनाउन पर्याप्त हुन सक्ने बताएका छन्।
इरानका उपपरराष्ट्रमन्त्री काजेम गरबाबादीले ६० दिनको युद्धविराम अवधिमा थप व्यापक सम्झौताका लागि वार्ता जारी रहने बताएका छन्। आईजी बजार विश्लेषक टोनी सिकामोरका अनुसार आगामी चरणको वार्ता, विशेष गरी आणविक विषयसँग सम्बन्धित अनिश्चितताले कच्चा तेलको मूल्य तत्कालै धेरै तल झर्ने सम्भावना सीमित बनाइरहेको छ।
