वैज्ञानिकहरूले वर्षौंअघि नै चिकित्सा निदानका लागि सक्षम एआई मोडेल विकास गर्दै आएका छन्। हालै ‘नेचर’ जर्नलमा प्रकाशित शोधपत्रअनुसार, डेल्फी–टु एम एआई मोडेलले भविष्यमा हुनसक्ने एक हजारभन्दा बढी रोगको पूर्वानुमान गर्न सक्षम छ।
अनुसन्धानकर्ताहरूले बेलायतको ‘यूके बायो बैंक’का लगभग पाँच लाख सहभागीहरूको तथ्याङ्कमा आधारित नमूनाहरू प्रयोग गरी मोडेललाई प्रशिक्षण दिएका छन्।
च्याटजिपिटीमा प्रयोग हुने ‘ट्रान्सफर्मर’ तन्त्रिका नेटवर्क जस्तै डेल्फी–टु एमले स्वास्थ्य तथ्याङ्कबाट ढाँचाहरू सिक्छ र अर्थपूर्ण, स्वास्थ्य–सान्दर्भिक पूर्वानुमान गर्न सक्षम हुन्छ। जर्मन क्यान्सर रिसर्च सेन्टरका एआई विशेषज्ञ मोरित्ज गेस्र्टुङले भने, “मेडिकल निदानको प्रक्रिया बुझ्नु ‘पाठमा व्याकरण सिक्नु जस्तै’ हो।”
डेल्फी–टु एमले उमेर र अन्य कारकहरूका आधारमा हृदयघातको जोखिम उच्च वा कम हुने व्यक्तिहरू छुट्याउन सक्छ। टोलीले मोडेलको प्रदर्शन डेनमार्कका २० लाख व्यक्तिको सार्वजनिक स्वास्थ्य तथ्याङ्कमा परीक्षण गरेर प्रमाणित गरेको दावी गरेको छ।
तर, गेस्र्टुङले स्पष्ट पारे, “डेल्फी–टु एम अझै क्लिनिकल प्रयोगका लागि तयार छैन र थप परीक्षण आवश्यक छ।” स्वास्थ्य प्रविधि शोधकर्ता पिटर ब्यानिस्टरले भने, “वर्तमान तथ्याङ्कहरू पक्षपाती हुन सक्ने भएकाले अझ सुधार आवश्यक छ।”
भविष्यमा डेल्फी–टु एमजस्ता प्रणालीहरूले रोकथामात्मक औषधि निगरानी र क्लिनिकल हस्तक्षेप मार्गदर्शनमा सहयोग गर्न सक्छन्। युरोपियन मोलिक्युलर बायोलोजी ल्याबोरेटरीका सह–लेखक टम फिट्जगेराल्डका अनुसार, यस्ता उपकरणहरूले स्वास्थ्य सेवा प्रणालीमा संसाधनहरूको अनुकूलन गर्न मद्दत पुर्याउन सक्छ।
धेरै देशका चिकित्सकहरूले पहिलेदेखि नै रोग जोखिमको पूर्वानुमानका लागि कम्प्युटर उपकरणहरू प्रयोग गर्दै आएका छन्। किङ्स कलेज लन्डनका प्राध्यापक गुस्ताभो सुद्रेका अनुसार, “यो अनुसन्धान मापनयोग्य, व्याख्यात्मक र नैतिक रूपमा जिम्मेवार भविष्यवाणीमा ठूलो कदम हो।”
विशेषज्ञहरूका अनुसार, ठूला एआई मोडेलहरूको आन्तरिक कार्यहरू प्रायः सिर्जनाकर्ताहरूका लागि पनि रहस्यमय हुन्छन्, जसले ‘व्याख्यायोग्य’ एआईलाई यस क्षेत्रमा प्रमुख अनुसन्धान लक्ष्य बनाएको छ।
