काठमाडौँ : बालबालिकामा पढ्ने बानी बसाल्नु उनीहरुको मानसिक विकासका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छ । उनीहरुको ज्ञान बढाउनुका साथै उनीहरुको सोच र व्यक्तित्वमा पनि यसले सकारात्मक प्रभाव पार्छ ।
यसका लागि निम्न पाँच कुरामा ध्यान दिनुहोस्:
१. दैनिक पढ्ने बानी बसाल्नुहोस् :
यदि तपाईं बालबालिकामा पुस्तकप्रतिको प्रेम जगाउन चाहनुहुन्छ भने सानैदेखि यसका लागि प्रयास गर्न सक्नुहुन्छ । यदि तपाईंले हरेक दिन निश्चित समयमा, विशेष गरी सुत्नु अघि, कथा, कविता वा चित्रहरू आदि देखाउनुभयो भने, उनीहरूमा किताबहरूबारे रुची विकसित हुन थाल्छ । उनीहरू किताबसँग मित्रता गर्न थाल्छन्।
२. पढ्नको लागि वातावरण तयार गर्नुहोस्:
पुस्तकहरूमा रुचि विकास गर्न, तपाईंले घरमा पुस्तकालय बनाउनु आवश्यक छैन। तर अध्ययनका लागि सहज स्थान, पर्याप्त प्रकाश र शान्त वातावरण उपलब्ध गराएमा उनीहरूले अध्ययनमा रुचि राख्छन् ।
३. पुस्तकहरूसँग साथी बनाउनुहोस्:
बच्चाहरूलाई किताबको नजिक ल्याउनुहोस् । तिनीहरूलाई पुस्तकहरूको संसारमा घुलिमल गराउनुहोस्। यसका लागि उनीहरूलाई पुस्तकालय, पुस्तक पसलमा लैजानुहोस् र उनीहरूलाई मनपर्ने पुस्तक छनोट गर्ने मौका दिनुहोस्। उनीहरूमाथि किताब नथोर्प्नुहोस् ।
४. साथ दिनुहोस्:
बच्चाहरूले आफ्ना आमाबाबुबाट धेरै कुरा सिक्छन्। यस्तो अवस्थामा तपाईंले पनि मोबाइल वा टिभीको सट्टा किताब पढ्नुभयो र बच्चाहरूलाई पढाइ कति रमाइलो छ भनेर देखाउनु भयो भने उनीहरूलाई पनि पढ्ने प्रेरणा मिल्छ ।
५. अध्ययनलाई रमाइलो बनाउनुहोस्:
तपाईंले किताबहरूसँगै केही रमाइलो खेल वा गतिविधिहरू थप्न सक्नुहुन्छ। पढिसकेपछि यससँग सम्बन्धित चीजहरूको बारेमा कुरा गर्ने, कला र शिल्पसँग सम्बन्धित परियोजनाहरू बनाउने वा ती ठाउँहरू भ्रमण गर्ने जस्ता काम गर्न सक्नुहुन्छ ।
पढाइले बच्चाहरूलाई नयाँ ज्ञान र जानकारीको परिचय मात्र दिँदैन, यसले उनीहरूको दिमाग पनि खोल्छ। साथै, नियमित पठनले बालबालिकाको शब्दावली बढाउँछ, उनीहरूको भाषा सीप र एकाग्रतामा सुधार गर्छ।
किताब र कथाहरूले बालबालिकाको कल्पनाशक्तिलाई पनि बढाउँछ, जसले उनीहरूमा रचनात्मकतालाई बढावा दिन्छ। यति मात्र होइन, धेरै पढ्दा बालबालिकालाई विभिन्न भावना र परिस्थितिहरू बुझ्न पनि मद्दत पुग्छ।
पढ्ने बानीले बालबालिकाको पढाइमा सुधार ल्याउँछ । कक्षामा राम्रो प्रदर्शन गर्छ, संवेदनशील हुन्छ र आत्म-नियन्त्रण बढ्छ। यति मात्र होइन, उनीहरू थप जिम्मेवार र अनुशासित पनि हुन्छन्।
बालबालिकाहरूले कथाहरू र तिनीहरूका पात्रहरूमार्फत सामाजिक कौशल र समानुभूति सिक्ने अवसर पनि पाउँछन्। उनीहरु तनाव र चिन्ताबाट पनि टाढा रहन्छन् ।
