वासिङ्टन/तेहरान । करिब तीन महिनादेखि जारी द्वन्द्वलाई ६० दिनका लागि रोक्ने तथा इरानको आणविक कार्यक्रमबारे नयाँ चरणको वार्ता सुरु गर्ने विषयमा अमेरिका र इरानका वार्ताकारबीच प्रारम्भिक सहमति भएको बताइएको छ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले यस्तो सहमति भएको जानकारी दिएका छन्। तर इरानले यसबारे औपचारिक पुष्टि गरेको छैन भने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि सम्झौता अनुमोदन गर्ने वा नगर्ने विषय स्पष्ट भएको छैन।
वार्तासँग सम्बन्धित केही प्राविधिक र भाषागत विषयमा अझै छलफल भइरहेकाले अन्तिम सहमति हुन बाँकी रहेको बताइएको छ।
हर्मुज जलघाँटी र तेल बजारमा प्रभाव
सम्झौतासँगै सामरिक रूपमा महत्त्वपूर्ण हर्मुज जलघाँटीसम्बन्धी विषय पनि प्रमुख रूपमा उठाइएको छ। प्रस्तावअनुसार इरानले उक्त जलमार्गमा टोल उठाउन नपाउने र ३० दिनभित्र त्यहाँ राखिएका खानीहरू हटाउनुपर्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ।
युद्धका क्रममा जलघाँटी प्रभावित हुँदा विश्वव्यापी तेल तथा ग्यास आपूर्तिमा असर परेको थियो। यसैबीच, अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहमाथिको नौसैनिक दबाब क्रमशः घटाउने तथा केही प्रतिबन्ध खुकुलो बनाउने तयारी गरिरहेको जनाइएको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले सम्झौता अन्तिम भए विश्व बजारमा तेलको मूल्य घट्न सक्ने अनुमान गरेका छन्।
आणविक कार्यक्रम अझै मुख्य विवाद
सम्झौताको सबैभन्दा संवेदनशील पक्ष इरानको उच्च संवर्धित युरेनियम भण्डारण बनेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय निकायका अनुसार इरानसँग ठूलो मात्रामा ६० प्रतिशतसम्म संवर्धित युरेनियम मौज्दात रहेको बताइएको छ।
युरेनियम भण्डारण, संवर्धन प्रक्रिया र भविष्यको व्यवस्थापनबारे अझै सहमति जुट्न बाँकी रहेको जनाइएको छ। इरानले आफ्नो मौज्दात पूर्ण रूपमा त्याग्ने प्रतिबद्धता भने सार्वजनिक गरेको छैन।
क्षेत्रीय तनाव अझै कायम
वार्ताको प्रक्रिया अगाडि बढिरहे पनि क्षेत्रीय तनाव भने पूर्ण रूपमा कम भएको छैन। लेबनानमा जारी सैन्य गतिविधि, मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमणका आरोप–प्रत्यारोप र क्षेत्रीय सुरक्षासम्बन्धी चुनौतीले अवस्था अझै संवेदनशील बनेको देखिन्छ।
दुवै पक्षले वार्ता जारी राखे पनि युद्धविराम पूर्ण रूपमा स्थिर भइसकेको छैन। अमेरिकी अधिकारीहरूले हालसम्म आंशिक रूपमा युद्धविराम कायम रहेको बताएका छन्।
