काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको सम्बन्धमा क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीको शैली पछिल्लो समय परिवर्तन हुँदै गएको देखिएको छ । सन् २०२५ मा ट्रम्पले क्यानडालाई अमेरिकाको ५१औँ राज्य बनाउने धारणा दोहोर्याउँदा कार्नीले शान्त र संयमित ढंगले जवाफ दिएका थिए । तर अहिले दुई देशबीच व्यापार विवाद चर्किएसँगै कार्नीले ट्रम्पका अभिव्यक्ति र शैलीमाथि सार्वजनिक रूपमा हल्का व्यङ्ग्य गर्न थालेका छन् ।
सन् २०२५ को मेमा ह्वाइट हाउसको ओभल अफिसमा भएको भेटमा ट्रम्पले क्यानडालाई अमेरिकाको ५१औँ राज्य बनाउने आफ्नो पुरानो धारणा दोहोर्याएका थिए । त्यसको जवाफमा कार्नीले रियल इस्टेटको उदाहरण दिँदै क्यानडा ‘कहिल्यै बिक्रीका लागि नरहेको’ बताएका थिए । उनको जवाफपछि ट्रम्प पनि हाँसेका थिए ।
त्यसपछि लामो समयसम्म कार्नीले ट्रम्पसँगको सम्बन्धमा संयमित कूटनीतिक शैली अपनाए । तर यसबीच अमेरिका–क्यानडा व्यापार विवाद बढ्दै गयो र ट्रम्पले क्यानडा तथा कार्नीप्रति सार्वजनिक आलोचना तीव्र बनाए । अमेरिकाले क्यानडाका वस्तुमाथि विभिन्न चरणमा कर लगाएपछि ओटावाले पनि प्रतिकारात्मक कदम अघि बढाएको छ । अगस्टमा दुई देशबीचको व्यापार वार्ता रोकिएपछि सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बनेको छ ।
यसैबीच कार्नीले अमेरिकी बजारमा अत्यधिक निर्भरता घटाउने र युरोपलगायत अन्य साझेदारसँग सम्बन्ध विस्तार गर्ने नीति अघि बढाएका छन् । हालै उनले युरोपेली संसद्मा सम्बोधन गर्दै क्यानडा र युरोपबीच आर्थिक, सुरक्षा, ऊर्जा, प्रविधि तथा महत्वपूर्ण खनिजलगायत क्षेत्रमा सहकार्य बढाउनुपर्ने बताएका थिए । युरोपेली संघले क्यानडालाई सम्भावित ‘एसोसिएट सदस्य’ बनाउने प्रस्ताव अघि सारेपछि ट्रम्पले त्यसप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै थप करको चेतावनी दिएका थिए ।
ट्रम्पको शैलीको नक्कल
कार्नीको बदलिँदो शैलीको पछिल्लो उदाहरण सेप्टेम्बरमा देखियो । आफ्नै लिबरल पार्टीका सदस्यहरूलाई सम्बोधन गर्दै उनले क्यानडाको ठूलो स्वच्छ ऊर्जा परियोजनाको आकारबारे बताउने क्रममा ट्रम्पले सार्वजनिक भाषणमा प्रयोग गर्ने चर्चित हातको हाउभाउको नक्कल गरे ।
‘१८ वटा हुभर बाँध बराबर’को परियोजना भएको बताउँदै कार्नीले दुवै हात फैलाएर ट्रम्पको शैलीमा हाउभाउ गरे । कार्यक्रममा उपस्थितहरू हाँसे । उनको उक्त प्रस्तुतिलाई अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले पनि ट्रम्पप्रतिको हल्का व्यङ्ग्यका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।
यसअघि पनि कार्नीले ट्रम्प प्रशासनका केही अभिव्यक्ति र कदमप्रति सार्वजनिक रूपमा असन्तुष्टि जनाउँदै आएका छन् । अमेरिकी व्यापार नीतिप्रति उनले क्यानडाको सार्वभौमसत्ता र राष्ट्रिय हितलाई प्राथमिकतामा राख्ने बताएका छन् ।
संयमित कूटनीतिबाट कडा जवाफतर्फ
प्रधानमन्त्री बनेपछि कार्नीले अमेरिकासँगको सम्बन्ध बिग्रन नदिन संवाद र कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिएका थिए । उनले ट्रम्पसँग व्यक्तिगत रूपमा पनि सौहार्दपूर्ण व्यवहार कायम राख्ने प्रयास गरेका थिए । तर अमेरिकी कर तथा व्यापार नीतिमा दबाब बढ्दै गएपछि क्यानडाले आफ्नो अडान कडा बनाएको छ ।
अगस्टमा व्यापार वार्ता रोकिएपछि कार्नीले क्यानडा कुनै पनि सम्झौता ‘जुनसुकै मूल्यमा’ गर्न तयार नरहेको बताएका थिए । उनले क्यानडाको सार्वभौमसत्ताको सम्मान हुने र दुवै पक्षका लागि लाभदायक सम्झौता भएमा वार्तामा फर्कन सकिने बताएका छन् ।
सेप्टेम्बरमा पनि कार्नीले अमेरिकासँग सम्झौताको सम्भावना कायमै रहेको तर क्यानडाले आफ्नो सार्वभौमसत्ता र अन्य देशसँग सम्बन्ध विस्तार गर्ने अधिकारमा सम्झौता नगर्ने बताएका छन् ।
अमेरिकामाथिको निर्भरता घटाउने प्रयास
अमेरिका क्यानडाको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार भए पनि कार्नी सरकारले पछिल्लो समय निर्यात बजार विविधीकरणमा जोड दिएको छ । युरोपसँग सम्बन्ध विस्तार गर्नु त्यसै रणनीतिको एउटा हिस्सा भएको देखिन्छ । एसिया र अन्य बजारतर्फ पनि क्यानडाले व्यापारिक सम्बन्ध विस्तार गर्ने प्रयास गरिरहेको छ ।
यससँगै अमेरिका–क्यानडा सम्बन्धमा व्यक्तिगत शैली र सार्वजनिक कटाक्ष पनि चर्चामा आउन थालेका छन् । यद्यपि दुवै देशबीच आर्थिक र सुरक्षा सम्बन्ध गहिरो रहेकाले सार्वजनिक रूपमा देखिने राजनीतिक तनावका बाबजुद व्यावहारिक सहकार्यको आवश्यकता भने कायम छ । कार्नीले पनि अमेरिका क्यानडाको महत्वपूर्ण साझेदार रहेको स्वीकार गर्दै पारस्परिक हितमा आधारित व्यापार सम्झौताको सम्भावना खुला राखेका छन् ।
