काठमाडौं: प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालाको सम्झनामा आज राष्ट्रिय एकता र मेलमिलाप दिवस मनाइँदैछ। कोइरालाले आठवटा मृत्युदण्डका मुद्दा खेपिरहेका भए पनि राष्ट्रियताको पक्षमा जीवन अर्पण गर्न तयार भएर स्वदेश फर्कने निर्णय लिएका थिए।
विसं २०३३ पुस १६ मा नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेता कोइरालाको नेतृत्वमा सर्वोच्च नेता गणेशमान सिंह, नेत्री शैलजा आचार्य, खुमबहादुर खड्का, रामबाबु प्रसाईं, नीलाम्बर पन्थीलगायतका नेताहरू करिब आठ वर्ष लामो निर्वासन तोड्दै नेपाल फर्किए। भारतमा निर्वासनको समयमा सिक्किमको भारतमा विलय भएको घटना नजिकबाट देखेका उनीहरूले राष्ट्रियता जोगाउन एकता र मेलमिलापको नीति अंगालेका थिए।
देशको सार्वभौमसत्ता संरक्षणका लागि ज्यानको बाजी थापेर कोइरालासहितका नेताहरू स्वदेश फर्किएका थिए। राजा महेन्द्रले विसं २०१७ पुस १ मा शाही ‘कु’ गरेपछि कोइरालालाई सिंहदरबारमा थुनिएको थियो। फागुन २६ मा उनलाई सुन्दरीजलको बन्दीगृहमा स्थानान्तरण गरिएको थियो।
विसं २०२५ मा उपचारका लागि भारत गएका कोइरालाले त्यहाँ पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध अभियान चलाए। भारतको सिक्किम गाभ्ने घटनालगायत विभाजनका विभिन्न घटना देखेर राष्ट्रियताको रक्षाका लागि उनले मेलमिलाप र एकताको नीति लिई स्वदेश फर्कने निर्णय गरे।
नेपाल फर्कनासाथ उनलाई र गणेशमान सिंहलाई फेरि सुन्दरीजलमा थुनियो। पछि उपचारका लागि रिहा गरिएका कोइरालालाई पुनः कारागारमा फर्काइएको थियो। सुन्दरीजलको बन्दीगृह पछि बिपी संग्रहालयमा परिणत गरिएको छ।
कोइरालाले आफ्नो बन्दी जीवनमा ‘श्वेतभैरवी’, ‘सुम्निमा’, ‘तीन घुम्ती’, ‘मोदिआइन’, ‘हिटलर र यहुदी’ जस्ता कृतिहरू लेखे। उनको आत्मकथा ‘आफ्नो कथा’ र जेल दैनिकी ‘जेल जर्नल’ शीर्षकमा प्रकाशित छन्। बन्दी जीवनकै अर्को अभिलेख ‘फेरि सुन्दरीजल’ शीर्षकमा प्रकाशित छ।
मेलमिलाप दिवसको अवसरमा नेपाली कांग्रेस र यसका सम्बन्धित संस्थाहरूले देशभर कार्यक्रम आयोजना गर्दै राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापको सन्देश प्रवाह गरिरहेका छन्।











