काठमाडौं। सरकार र जेनजीबीच आगामी प्रतिनिधिसभादेखि स्थानीय तहसम्मका सबै निर्वाचनलाई स्वतन्त्र, निष्पक्ष, शान्तिपूर्ण, सबैका लागि पहुँचयुक्त र भयरहित बनाउन ११ बुँदे सहमति भएको छ। बुधबार प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की र जेनजी सहिद परिवारका प्रतिनिधिबीच सहमति हस्ताक्षर भएको हो।

सहमति अनुसार आवश्यक कानुनी, प्राविधिक र संस्थागत पूर्वाधारलाई प्राथमिकताका साथ विकास गरी कार्यान्वयन गरिनेछ। योग्य नेपाली नागरिकलाई मतदाता नाम दर्ता अभियान सहज तथा प्रभावकारी बनाइने उल्लेख छ।

त्यसैगरी, जिल्लाबाहिर अस्थायी रूपमा बसोबास गर्ने मतदाताले आफू बसेकै स्थानबाट होइन, आफ्नै जिल्लाबाट आसन्न निर्वाचनमै मतदान गर्न पाउने व्यवस्था मिलाइनेछ।

विदेशमा श्रम, व्यवसाय वा अध्ययनका लागि रहेका नेपालीको मताधिकार सुनिश्चित गर्न आवश्यक नीतिगत, कानुनी तथा संस्थागत प्रक्रिया अघि बढाइने सहमति छ।

उम्मेदवारले मनोनयन दर्ताको समयमा नै आफ्नो सम्पत्ति विवरण बुझाउनुपर्ने व्यवस्था कानुनमार्फत लागू गरिनेछ। राजनीतिक दल तथा उम्मेदवारको खर्च पारदर्शी बनाउने गरी कानुनी संशोधन गरिनेछ। दल तथा नेताहरूको सम्पत्ति–स्रोत अनिवार्य रूपमा छानबिन गर्ने, स्रोत नखुलेको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्ने व्यवस्था पनि सहमतिमा समेटिएको छ।

निर्वाचन प्रणाली सुधारका लागि प्रचलित कानुनमा तत्काल संशोधन गरिनेछ। मतपत्रमा ‘माथिका कसैलाई मतदान गर्दिनँ’ भन्ने विकल्प राखिनेछ। दलभित्र अनिवार्य प्राथमिक निर्वाचन (प्राइमरी इलेक्सन) मार्फत छनोट भएको व्यक्तिमात्र उम्मेदवार बन्न पाउने व्यवस्था गरिनेछ।

मतपत्रमा दल/उम्मेदवारको क्रमांक गोला प्रथाबाट निर्धारण गरिनेछ। राजनीतिक दलमा अध्यक्ष वा सभापति अधिकतम दुई कार्यकालसम्म मात्र हुनसक्ने प्रबन्ध कानुनमा समावेश गरिनेछ।

अस्वस्थ गठबन्धन नियन्त्रणका लागि कानुनी व्यवस्था गरिनेछ। साथै, ‘फर्स्ट–पास्ट–द–पोस्ट’ (पहिलो हुने निर्वाचित हुने) निर्वाचन प्रणालीमा समेत उम्मेदवार चयन गर्दा समानुपातिक समावेशी सिद्धान्त अनिवार्य रूपमा पालना हुने गरी कानुनी प्रबन्ध गरिने सहमति भएको छ।

विराटनगर । अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका हकहितका लागि स्थापित छाता संगठन राष्ट्रिय अपाङ्ग महासंघ नेपाल गम्भीर विवादमा तानिएको छ। अध्यक्ष देवीदत्त आचार्यको नेतृत्वमा आर्थिक अनियमितता, संस्थागत बेथिति र स्वेच्छाचारिता भएको आरोपसँगै महासंघभित्रैबाट विद्रोह सुरु भएको हो।

महासंघद्वारा गठन गरिएको चार सदस्यीय छानबिन समितिमध्ये नवीनचन्द्र ढुंगेल र नेत्रप्रसाद सापकोटाले तयार पारेको प्रतिवेदनले अध्यक्ष आचार्यमाथि साधारणसभा तथा महाधिवेशनको नाममा करिब १५ लाख ३२ हजार रुपैयाँ अनियमितता भएको निष्कर्ष निकालेको छ।

नेपालगञ्ज महाधिवेशनमा ठूला विसंगति

२०७९ मंसिरमा नेपालगञ्जमा सम्पन्न साधारणसभा तथा महाधिवेशनमा खानपिन र आवासमै ८ लाख ९३ हजार रुपैयाँभन्दा बढी रकम हिनामिना भएको उल्लेख छ।
सम्झौताअनुसार प्रतिछाक १५० रुपैयाँका दरले खाना दिनुपर्नेमा २०० रुपैयाँमा बिल बनाइएको छ।
अझ गम्भीर रूपमा ‘डे प्याकेज’मा १५९ जना मात्रै उपस्थित हुँदा ९६९ जनाको बिल बनाएर भुक्तानी गरिएको छ।

काठमाडौँ साधारणसभामा पनि दोहोरियो अनियमितता

२०८१ पुसमा सम्पन्न २२औँ साधारणसभामा पनि उपस्थित संख्याभन्दा बढी बिल बनाउने, हाफ प्याकेजको सट्टा फुल प्याकेजको भुक्तानी गर्ने जस्ता क्रियाकलापमार्फत ६ लाख ३९ हजार रुपैयाँ हिनामिना भएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

आन्तरिक विवाद चुलिँदै

अर्कोतर्फ, छानबिन समितिका सदस्य अमर गुरुङ र सुरेन्द्र खत्रीले भने अनियमितता नपाएको निष्कर्ष दिएका छन्।
अध्यक्ष आचार्यले यही प्रतिवेदन बोर्डबाट पारित गराउँदै आफू निर्दोष भएको दाबी गरेका छन्।
तर, उपाध्यक्ष रामबहादुर कार्कीसहित पदाधिकारीहरूले आचार्यमाथि सहमति उल्लंघन, कार्यकाल लम्ब्याउने खेल, तथा संगठन कब्जा गर्न खोजेको आरोप लगाएका छन्।

२०८१ माघ २५ गते सीडीओ कार्यालय काठमाडौँको रोहवरमा पाँचबुँदे सहमति भए पनि अध्यक्ष आचार्यले उल्टो काम गरेको आरोप कार्कीले लगाएका छन्।

यौन दुर्व्यवहार मुद्दामा विवादास्पद निर्णय

महासंघका दुई महिला कर्मचारीमाथि यौन दुव्र्यवहार गरेको आरोप लागेका कृष्ण गौतमलाई अध्यक्ष आचार्यको सिफारिसमा सञ्चारमन्त्रीद्वारा सम्मान गरिएको खुलेपछि विवाद झनै चर्किएको छ।
गौतमलाई अघिल्लो कार्यसमितिले निलम्बन गरे पनि अध्यक्ष आचार्यले प्रक्रिया मिचेर चोख्याएका थिए।
यही घटनाका कारण ‘सेभ द चिल्ड्रेन’ ले १८ करोड रुपैयाँ बराबरको परियोजना रद्द गरेको खुलासा भएको छ।

प्रदेश कार्यालयको खाता रोक्का

सुदूरपश्चिम प्रदेश कार्यालयका सबै बैंक खाता अध्यक्ष आचार्यले रोक्का गरिदिएपछि कार्यालयको दैनिक कामकाज ठप्प भएको छ।
विधानअनुसार अधिवेशन नगरेको कारण खाता रोक्का गरिएको बताए पनि पदाधिकारीहरूले यसलाई ‘अध्यक्षको दबाबमूलक कदम’ भनेका छन्।

राजीनामाको माग

वरिष्ठ उपाध्यक्ष कार्कीसहित पदाधिकारीहरूले अध्यक्ष आचार्यको राजीनामा माग गर्दै कडा अपिल सार्वजनिक गरेका छन्।
उनीहरूले जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौँमा निवेदन दिँदै दोषीमाथि कानुनी कारबाही र तोकिएको समयमै अधिवेशन गर्न माग गरेका छन्।

अध्यक्ष पक्षको भनाइ

कार्यालय प्रशासन प्रमुख लयप्रसाद उप्रेतीका अनुसार ३८ सदस्यीय बोर्डमा अध्यक्ष आचार्यकै पक्षमा दुई तिहाइ सदस्य छन्।
उप्रेतीले आफू आएपछि कुनै काम विधिविपरीत नभएको दाबी गर्दै विवाद बढ्नुका कारण नेतृत्वबीचको मतभेद मात्रै भएको बताए।

छानविन समितिको निर्णय

काठमाडौँ — पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत दाङ देउखुरीको लमही नगरपालिका–१ स्थित कौडिया पुलबाट यात्रुबाहक बस खसेर दुर्घटना भएको छ । डडेलधुराबाट काठमाडौँतर्फ आउँदै गरेको ना ८ ख ७४५५ नम्बरको बस पुलबाट खस्दा दुर्घटना भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय दाङले जानकारी दिएको छ ।

दुर्घटनामा २२ जना यात्रु घाइते भएका हुन् । घाइते सबैलाई उद्धार गरी उपचारका लागि लमही अस्पताल पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।
दुर्घटनाको कारणबारे थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ ।

काठमाडौं — नेपाल राष्ट्र बैंकले आज (बिहीबार) का लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर सार्वजनिक गरेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १४३ रुपैयाँ ६५ पैसा र बिक्रीदर १४४ रुपैयाँ २५ पैसा कायम गरिएको छ ।

त्यसैगरी अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर ९५ रुपैयाँ ४६ पैसा र बिक्रीदर ९५ रुपैयाँ ८५ पैसा रहेको छ । क्यानेडियन डलर एकको खरिददर १०३ रुपैयाँ ७१ पैसा र बिक्रीदर १०४ रुपैयाँ १५ पैसा, युरोपियन युरो एकको खरिददर १६७ रुपैयाँ १४ पैसा र बिक्रीदर १६७ रुपैयाँ ८४ पैसा तोकिएको छ । युके पाउन्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर १९१ रुपैयाँ २० पैसा र बिक्रीदर १९२ रुपैयाँ कायम छ ।

स्विस फ्र्याङ्क एकको खरिददर १७८ रुपैयाँ ४४ पैसा र बिक्रीदर १७९ रुपैयाँ १८ पैसा, सिङ्गापुर डलर एकको खरिददर ११० रुपैयाँ ८२ पैसा र बिक्रीदर १११ रुपैयाँ २८ पैसा निर्धारण गरिएको छ । स्विडिस क्रोनर एकको खरिददर १५ रुपैयाँ ३९ पैसा र बिक्रीदर १५ रुपैयाँ ४५ पैसा तथा डेनिस क्रोनर एकको खरिददर २२ रुपैयाँ ३८ पैसा र बिक्रीदर २२ रुपैयाँ ४७ पैसा कायम गरिएको छ ।

यसैगरी जापानी येन १० को खरिददर ९ रुपैयाँ १७ पैसा र बिक्रीदर ९ रुपैयाँ २० पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर २० रुपैयाँ ३४ पैसा र बिक्रीदर २० रुपैयाँ ४२ पैसा तोकिएको छ । थाई भाट एकको खरिददर ४ रुपैयाँ ५१ पैसा र बिक्रीदर ४ रुपैयाँ ५३ पैसा, हङकङ डलर एकको खरिददर १८ रुपैयाँ ४६ पैसा र बिक्रीदर १८ रुपैयाँ ५४ पैसा तथा दक्षिण कोरियन वन १०० को खरिददर ९ रुपैयाँ ७७ पैसा र बिक्रीदर ९ रुपैयाँ ८२ पैसा कायम भएको छ ।

त्यस्तै, साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ३८ रुपैयाँ २८ पैसा र बिक्रीदर ३८ रुपैयाँ ४४ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ३९ रुपैयाँ ४२ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ ५८ पैसा, युएई दिराम एकको खरिददर ३९ रुपैयाँ ११ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ २७ पैसा तोकिएको छ । मलेसियन रिङ्गेट एकको खरिददर ३४ रुपैयाँ ८८ पैसा र बिक्रीदर ३५ रुपैयाँ ०३ पैसा निर्धारण गरिएको नेपाल राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

काठमाडौं — जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले आज देशभर कुनै उल्लेखनीय मौसमी प्रणालीको प्रभाव नरहेको जनाएको छ । त्यसका कारण देशभरको मौसम मुख्यतया सफा रहने अनुमान गरिएको छ ।

महाशाखाका अनुसार आज दिउँसो कोशी प्रदेशका उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा आंशिक बदली हुन सक्नेछ भने अन्य भूभागमा मौसम सफा नै रहनेछ । आज राति पनि देशभर मौसम प्रायः सफा रहने महाशाखाले जनाएको छ ।

काठमाडौं — आज विश्वभर विभिन्न कार्यक्रमका साथ अन्तर्राष्ट्रिय पर्वत दिवस मनाइँदै छ । बिहीबार ‘हमाल र त्यसभन्दा बाहिर: पानी, खाना र जीविकोपार्जनका लागि हिमनदीहरू महत्त्वपूर्ण छन्’भन्ने नारासहित सन् २०२५ को अन्तर्राष्ट्रिय पर्वत दिवस मनाउन लागिएको
हो ।

यस वर्षको नाराले हिमनदीहरूको महत्त्वलाई विशेष रूपमा उजागर गरेको छ । हिमनदी पग्लिने क्रम तीव्र हुँदै जाँदा पहाडदेखि तराईसम्म पानी आपूर्तिमा असर पुग्ने, कृषि उत्पादन घट्ने र पहाडी समुदायको दैनिकी जोखिममा पर्न सक्ने विज्ञहरू बताउँछन् । त्यसैले हिमनदी संरक्षण पहाडका लागि मात्र नभई समग्र जीवन, प्रकृति र भावी पुस्ताका लागि अत्यन्तै आवश्यक विषय बनेको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको आह्वानमा सन् २००३ देखि प्रत्येक वर्ष डिसेम्बर ११ मा यो दिवस राष्ट्रसङ्घका अधिकांश सदस्य राष्ट्रहरूमा मनाइँदै आएको छ । यस अवसरमा रोमस्थित राष्ट्रसङ्घीय खाद्य तथा कृषि संगठन (एफएओ) को प्रधान कार्यालयमा पर्वतीय जीवन, हिमनदी र वातावरणसम्बन्धी प्रवचन, प्रदर्शनी तथा विविध कार्यक्रम आयोजना भइरहेका छन् ।

राष्ट्रसङ्घका अनुसार विश्वको करिब दुई अर्ब जनसङ्ख्या पर्वतीय क्षेत्रबाट प्रवाह हुने पानीमा निर्भर छन् । पछिल्ला वर्षहरूमा पर्वतीय वातावरण तीव्र जोखिममा परेकाले जलस्रोत सङ्कटमा परेका छन् भने हिमनदी पग्लिने दर पनि बढ्दो छ । विश्व तापक्रम वृद्धि जारी रहेमा थप हिमनदीहरू नष्ट हुने खतरा रहेको भन्दै यो दिवसले यस्ता चुनौतीप्रति विश्व समुदायलाई सचेत गराउँदै पहाड–पर्वत संरक्षण, दिगो विकास र सुरक्षित भविष्यका लागि सहकार्यमा जोड दिएको छ ।

नेपालका सन्दर्भमा अन्तर्राष्ट्रिय पर्वत दिवसको महत्त्व अझ गहिरो छ । विश्वका १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा माथिका हिमालमध्ये आठ वटा नेपालमै अवस्थित छन् । यी हिमालहरू केवल भौगोलिक पहिचान मात्र नभई नेपालको संस्कृति, आध्यात्मिकता, पहिचान र अर्थतन्त्रका पनि महत्वपूर्ण आधार हुन् ।

काठमाडौँ — केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी) ले रेमिटेन्स कारोबारका क्रममा प्रभु बैंकलाई एक अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नोक्सानी पुर्‍याएको आरोपमा बैंकका विप्रेषण विभाग प्रमुख सुजिन शाक्यलाई पक्राउ गरेको छ ।

सीआईबीको टोलीले उच्च अदालत पाटनबाट पक्राउ अनुमति लिई ललितपुर महानगरपालिका–११, ईखांछेबाट शाक्यलाई पक्राउ गरेको हो । ब्यूरोका अनुसार शाक्यले रेमिटेन्स कारोबारमा बैंकलाई हानि हुने र आफ्नो स्वार्थ समूहअन्तर्गतको प्रभु मनी ट्रान्सफरलाई लाभ हुने गरी बैंकिङ कसुर गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ ।

कानुनले व्यवस्था गरेको रेमिटबापतको ‘प्रिफण्डिङ’ सुविधा दुरुपयोग गर्दै नियमविपरीत अर्बौँ रुपैयाँ उपलब्ध गराइएको र त्यसवापत नियमानुसार ब्याज समेत नलिइएको हुँदा प्रभु बैंकलाई एक अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी नोक्सानी भएको सीआईबीको दाबी छ ।

यसै प्रकरणमा सीआईबीले यसअघि नियमविपरीत ‘सुपर एजेन्ट’ बनाएर रेमिटेन्स कारोबार गर्न प्रभु म्यानेजमेन्ट प्रालिलाई अग्रिम रकम दिएको र कारोबार स्थगित भइसके पनि सो रकम स्वार्थ समूहले प्रयोग गर्न दिएको आरोपमा बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अशोक शेरचनसहित उच्च पदस्थ कर्मचारीलाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ ।

काठमाडौँ — नेपाली कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) का नेता भीम रावलले आफ्नो विचारबाट त्रसित बनेको ओली गुटले स्वेच्छाचारी ढङ्गले आफ्नो पार्टी सदस्यता खारेज गरेको आरोप लगाएका छन् ।

बुधबार राति सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा स्ट्याटस लेख्दै रावलले एमालेलाई राष्ट्रिय हित, विधि, प्रणाली तथा जनताको आकाङ्क्षाअनुरूप अघि बढाउन आफूले पटक–पटक आग्रह गरेको उल्लेख गरेका छन् । आफ्ना यिनै विचारका कारण ओली गुट डराएको र त्यसकै परिणामस्वरूप पार्टी सदस्यता खोसिएको उनको दाबी छ ।

“मैले एमालेलाई राष्ट्रिय हित, विधि, प्रणाली र जनताको आकाङ्क्षाको बाटोमा हिँडाउन बारम्बार आग्रह गरेँ। मेरो यस्तो विचारबाट त्रसित ओली गुटले स्वेच्छाचारी रूपमा मेरो पार्टी सदस्यता खाएको हो,” रावलले लेखेका छन् ।

साथै, महाधिवेशनको सन्दर्भमा पार्टीका केही नेताहरूले आफ्नो नाम पटक–पटक लिएको देख्दा आफू प्रसन्न भएको पनि उनले बताएका छन् । सत्यलाई ढाकछोप गर्ने केही व्यक्तिहरूको प्रयास निरर्थक हुने र यस्ता अभ्यासले यथार्थ लुकाउन नसक्ने रावलको भनाइ छ ।

काठमाडौँ, २५ मङ्सिर — त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रङ्गशालामा जारी नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) अन्तर्गत दोस्रो क्वालिफायर खेल आज अपराह्न ४ः०० बजे लुम्बिनी लायन्स र विराटनगर किङ्सबीच हुँदैछ ।

पहिलो क्वालिफायरमा सुदूरपश्चिम रोयल्ससँग ७७ रनको हार बेहोरेपछि विराटनगरले दोस्रो क्वालिफायर खेल्ने अवसर पाएको हो । उता, लुम्बिनी लायन्सले इलिमिनेटर खेलमा काठमाडौँ गोर्खाजलाई ४ विकेटले पराजित गर्दै दोस्रो क्वालिफायरमा स्थान सुरक्षित गरेको थियो ।

लिग चरणको भेटमा लुम्बिनीले विराटनगरलाई ५ विकेटले हराएको थियो । आजको खेलमा विजयी हुने टोली सिधै फाइनलमा प्रवेश गर्नेछ, जबकि पराजित टोलीको उपाधि यात्राको अन्त्य हुनेछ ।

फाइनल खेल यही मङ्सिर २७ गते आयोजना हुनेछ, जहाँ आजको विजेता टोलीले सुदूरपश्चिम रोयल्ससँग उपाधिका लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछ ।

काठमाडौँ । गत भदौ २३ र २४ गते जनआन्दोलनसँग सम्बन्धित राजनीतिक विरोध कार्यक्रममा सहभागी भएकै कारण कसैउपर पनि फौजदारी अनुसन्धान वा अभियोजन नगर्ने सहमति भएको छ।

बुधबार सरकार र जेनजी (Gen Z) प्रतिनिधिहरू बीच भएको सम्झौतामा सो निर्णय समावेश गरिएको हो।

सम्झौताअनुसार सबै राजनीतिक दलहरूको सम्पत्ति तथा आर्थिक स्रोतको विवरण अनिवार्य रूपमा संकलन गरिनेछ। सो विवरणको विस्तृत छानबिन गरी स्रोत नखुलेको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गरिने तथा त्यसमा संलग्न दोषीमाथि कारबाही गर्न आवश्यक कानुनी व्यवस्था गरिने उल्लेख गरिएको छ।

सरकार–जेनजी सम्झौताले राजनीतिक गतिविधिमा सहभागी नागरिकको अधिकारको संरक्षण गर्दै राजनीतिक पारदर्शिता र जवाफदेहिता सुदृढ गर्ने उद्देश्य राखेको जनाइएको छ।