सिकार खेल्न गएका एक जनाको गोली लागेर मृत्यु
जंगलमा सिकार खेल्न गएका एक जनाको गोली लागेर गएराति मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय दाङले जनाएको छ ।
दाङ घोराही उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १३ का ५० वर्षीय टेकबहादुर गुरुङको स्थानीय जंगलमा गोली लागेर घटनास्थलमै मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
गोली चलाउने व्यक्तिलाई नियन्त्रणमा लिएको छ । प्रहरीले घटनामा बारेमा अनुसन्धान जारी राखेको दाङका प्रहरी प्रमुख एसपी गणेश चन्दले बताए ।
जंगल विकट क्षेत्रमा हुँदा पैदल जानुपर्ने भएको घटनाको पूरा अनुसन्धान गर्न ढिला भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
स्वास्थ्य सतर्कता अपनाएर मात्र होली पर्व खेल्न आग्रह
मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले एक वर्षदेखि नै विश्वलाई नै अक्रान्त बनाएको कोरोना महामारीको जोखिम पुनः बढ्दै गइरहेको हुँदा त्यसलाई मध्यनजर गर्दै स्वास्थ्य सतर्कता अपनाई मात्र होली पर्व मनाउन आग्रहसमेत गर्नुभएको छ ।
हिन्दूहरुको महान् पर्व होलीको अवसरमा मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयद्वारा आज जारी गरिएको विज्ञप्तिमा मुख्यमन्त्री राउतले सम्पूर्ण हिन्दू धर्मावलम्बीका साथै प्रदेश नं २ का जनसमुदायको सुस्वास्थ्य, दिर्घायु एवं उत्तरोतर प्रगतिको मङ्गलमय शुभकामना प्रकट गर्नुभएको छ ।
उहाँले जनकपुरधामको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक धरोहर मिथिलामध्ये परिक्रमामा सहभागी हुनुभएका सम्पूर्ण साधुसन्त एवं धर्मानुरागीमा पनि होली पर्वको शुभकामना व्यक्त गर्नुभएको हो ।
–––
यौन दुव्र्यवहार आरोपमा चिकित्सक पक्राउ
शिशु बालिकालाई जचाउन गएकी २५ वर्षीया महिलालाई यौन दुव्र्यवहार गरेको आरोपमा शुक्रबार प्रहरीले चिकित्सकलाई पक्राउ गरेको छ ।
उपचारका बहानामा यौन दुव्र्यवहार गरेको आरोपमा राजविराजस्थित छिन्नमस्ता अस्पतालमा कार्यरत डा राजन जैसवाललाई पक्राउ गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी उपरीक्षक राजेन्द्रप्रसाद धमलाले बताउनुभयो ।
उहाँका अनुसार सोही अस्पतालमा बुधबार जन्मिएकी नन्दकी छोरीलाई उपचार गराउन पुगेकी महिलासँग अस्पतालकै केबिनमा यौनजन्य दुव्र्यहार गरेको आरोपमा डा जैसवाललाई पक्राउ गरिएको हो । अस्पतालले समेत तत्कालै डा जैसवाललाई निलम्बन गरेको अस्पताल प्रशासक राजेश झाले एक विज्ञप्ति जारी गरी जानकारी दिनुभएको छ ।
डिस्चार्ज भएर घर जाने बेलामा आवश्यक सल्लाहका लागि शिशुसहित एकपटक भेट्नु भनेर डा जैसवालले भनेअनुसार पुगेकी महिलाले बालिका जाँच्ने बहानामा आफ्नो पेट सुम्सुम्याएको, संवेदनशील अङ्ग छुनुका साथै चलाएको र अन्तमा ब्लाउजको टाँक नै खोलेर अश्लिल क्रियाकलाप गर्न लागेपछि प्रतिकार गरेको बताउनुभयो ।
डिस्चार्ज भइसकेको अवस्थामा पुर्जामा पुनः केही औषधि लेखेर डा जैसवालले पीडितका पतिलाई औषधि पसल पठाएर केबिनभित्र अश्लिल क्रियाकलाप गरेपछि प्रतिकार गर्दा बिरामीका कुरुवा र स्वास्थ्यकर्मी जम्मा भएको पीडितले बताउनुभयो । डा जैसवालले भने आफूले शिशु बालिकालाई आमाले स्तनपान गराउने तरिका सिकाउन खोजेको बताउनुभयो ।
पीडितले शुक्रबार नै जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा बलात्कार प्रयासको उजुरी दिनुभएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी उपरीक्षक धमलाले आरोपितलाई हिरासतमा राखी आवश्यक अनुसन्धान भइरहेको बताउनुभयो ।
कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका–५ का वडाध्यक्षको मृत्यु
कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका–५ का वडाध्यक्ष मदन चन्दको शुक्रबार राति उपचारका क्रममा महाकाली अस्पतालमा मृत्यु भएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालयका अनुसार शुक्रबार कार्यालयका अन्य कर्मचारीसहित वनभोज गएका वडाध्यक्ष चन्दको घाँटीमा एक्कासी समस्या देखिएपछि उपचारका लागि अस्पताल पु¥याइएको थियो ।
“घाटीमा मासु अड्केर बेहोस भएपछि उहाँलाई एम्बुलेन्सबाट महाकाली अस्पताल ल्याइएको हो”, जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता प्रहरी नायब उपरीक्षक अमरबहादुर थापाले भन्नुभयो, “उपचारका क्रममा राति मृत्यु भयो ।”
उहाँले शव परीक्षणपछि मृत्युबारे विस्तृत जानकारी हुनेसमेत बताउनुभयो । शव महाकाली अस्पतालमा राखिएको प्रहरीले जनाएको छ । “वडाध्यक्षसहित आठ जना बेदकोट नगरपालिकाको चुनेपानी क्षेत्रमा वनभोज मनाउन गएको भनिएको छ”, थापाले भन्नुभयो ।
Biden leaves door open for Senate changes to advance agenda
WASHINGTON
President Joe Biden at his first news conference left the door open to backing fundamental changes in Senate procedure to muscle key parts of his agenda like immigration and voting rights past Republican opposition “if there’s complete lockdown and chaos.”
Even as his administration navigates the COVID-19 pandemic and the resulting economic damage, Biden is grappling with how to deliver on a host of big promises despite a razor-thin Senate majority. He teased that changes to Senate rules that would allow bills to pass with fewer votes may be necessary for him to achieve some of those goals.
“If there’s complete lockdown and chaos, as a consequence of the filibuster, then we’re going to have to go beyond what I’m talking about,” he said at the Thursday news conference.
Despite strong poll numbers, Biden faces headwinds in delivering on his ambitious legislative agenda. His party’s congressional majorities are narrow, Republican opposition appears entrenched and not all Democrats are aligned in reforming Senate rules on the filibuster.
Biden at first backed a modification – but not elimination – of the arcane procedural tactic. But he then suggested, at least on certain issues, he would go further, saying the filibuster – which requires 60 votes to pass legislation in the Senate – was being “abused in a gigantic way” by Republicans.
“I want to get things done. I want to get them done consistent with what we promised the American people,” said Biden, who spent decades in the Senate. “I am going to say something outrageous: I have never been particularly poor at calculating how to get things done in the United States Senate.”
Senate Majority Leader Chuck Schumer at his own press conference Thursday declined to lean too heavily into filibuster changes, only saying that “everything, everything is on the table.”
And West Virginia Sen. Joe Manchin, a moderate Democrat whose vote is critical, said he thought the rules were there to make sure “the big guy doesn’t pick on the little guy,” adding that he was trying to protect “basic civility.”
Biden’s own political future came up at the press conference as well. The 78-year-old president said for the first time his “plan is to run for reelection, that is my expectation.” But he made clear his focus was on the here and now and not a distant election.
“I am going to deal with all of those problems,” he pledged.
One key item on the list: Republican efforts to limit voting rights, an effort the president deemed “sick” and “un-American.” He argued that even GOP voters believe actions that make it harder for people to cast ballots are “despicable” attempts to undermine democracy.
The president was repeatedly pressed about the situation at the U.S.-Mexico border, where increasing numbers of young migrants have overwhelmed the government’s holding facilities. Biden promised better media access to the camps – once his administration has a better handle on things – as well as improvements to the nation’s immigration system and U.S. help to improve conditions in the migrants’ home countries.
“I can’t guarantee that we’re going to solve everything, but I can guarantee that we’re going to make it better,” he said.
And in the aftermath of two mass shootings in a week, Biden was pressed on his plans for new gun violence laws. He responded that legislating is “a matter of timing” and then gave a long-winded answer about his infrastructure plan, which he said will be his administration’s next legislative priority.
Biden had held off on holding his first news conference until he could use it to celebrate progress against the pandemic and passage of a giant COVID-19 relief package.
In his opening remarks, he declared that “hope is on the way,” and he doubled his original goal on COVID-19 vaccines by pledging that the nation will administer 200 million doses by the end of his first 100 days in office. The administration had met Biden’s initial goal of 100 million doses earlier this month – before even his 60th day in office – as the president pushes to defeat a pandemic that has killed more than 545,000 Americans.
While seemingly ambitious, Biden’s vaccine goal amounts to a continuation of the existing pace of vaccinations through the end of next month.
When Biden moved on to fielding questions, the president didn’t get a single query about the virus that has rewritten the rules of society for more than a year.
Biden was the first chief executive in four decades to reach this point in his term without holding a formal news conference, where reporters have the opportunity for extended back-and-forth with the president on the issues of the day. That delay produced a surprising level of anticipation for a chief executive who has deliberately tried to turn down the temperature in a city overheated by his predecessor Donald Trump.
Biden, who once proclaimed himself a “gaffe machine,” avoided any major stumbles even as he rambled at times and cut himself off at one point, suddenly asking, “Am I giving too long an answer?”
He acknowledged several vexing foreign policy problems that he faces immediately, including growing concerns about North Korea’s nuclear program, a looming May 1 deadline to withdraw U.S. troops from Afghanistan, and China’s rising stature as an economic competitor.
Early Thursday, North Korea launched the first ballistic missile tests of the Biden administration, what some analysts say was a measured provocation to catch the new president’s attention.
The Biden administration has sought to restart talks with Kim Jong Un’s regime in hopes of persuading the North to give up its nuclear program, but thus far has faced radio silence from the North. Biden was restrained as he admonished the North for the latest tests..
“There will be responses if they choose to escalate,” he said. “We will respond accordingly. But I’m also prepared for some form of diplomacy, but it has to be conditioned upon the end result of denuclearization.”
On Afghanistan, Biden committed to pulling U.S. troops out of Afghanistan, but expressed doubts about meeting the May 1 deadline that was set by an agreement signed under Trump.
“We will leave,” he said. “The question is when we will leave.” He added that he did not believe troops would still be there in 2022.
Biden also vowed that China’s ambition of becoming the wealthiest and most powerful country in the world is “not going to happen under my watch.”
The scene for Biden’s press conference was very different from what Americans are used to seeing at such events. The president still stood behind a podium in the East Room against a backdrop of flags. But due to the pandemic, the White House limited attendance and only 30 socially distanced chairs for journalists were spread out in the expansive room.
West Wing aides had dismissed the high interest in the news conference as a Washington obsession, pointing to Biden’s high approval ratings while suggesting that the general public was not concerned about the event. The president himself, when asked Wednesday if he was ready for the press conference, joked, “What press conference?”
The nationally televised event was a chance for reporters to press Biden and move him away from the carefully curated talking points produced by his extremely disciplined White House. There were none of the personal attacks on members of the press like those made by his predecessor, yet at one point he noted that the session had run more than an hour and it was time to wrap up.
“Folks, I’m going,” Biden said as he walked away.
From The Himalayan Times
Avoid crowding in schools: Govt
Kathmandu: Fearing the further spread of COVID-19 in the community, the Ministry of Education, Science, and Technology has asked all the schools to avoid crowds and strictly abide by public health and security measures.
A meeting presided over by Education Minister Krishna Gopal Shrestha today decided to this end considering the adverse impacts on students’ health and academic activities if the coronavirus were to spread due to crowding at the institutions.
As stated in the press release, the schools must follow the ‘School Operation Framework, 2021’ and not conduct any assemblies, functions, anniversary celebrations and other events and activities involving crowds and gatherings.
From The Himalayan Times
कांग्रेस नेता नवीन्द्रराज जोशीको निधन
काठमाडौँ — कांग्रेस नेता एवं पूर्वमन्त्री नवीन्द्रराज जोशीको निधन भएको छ । मस्तिष्कघात भई नर्भिक अस्पतालमा उपचारका क्रममा नेता जोशीको शुक्रबार राति ८ बजेर २४ मिनेटमा निधन भएको अस्पतालका वरिष्ठ न्यूरो सर्जन डा. राजीव झाले जानकारी दिए । उनलाई भेन्टिलेटरको सहायतामा उपचार गराइएको थियो ।
मस्तिष्कघात भई फागुन १४ गते नर्भिक अस्पताल भर्ना भएका जोशीको शुक्रबार बिहानदेखि मुटुले काम गर्न छोडेको अस्पतालद्वारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।
उच्च रक्तचापका कारण जोशीलाई मस्तिष्कघात भएको थियो । पूर्व उद्योगमन्त्रीसमेत रहेका नेता जोशी काठमाडौंमा लोकप्रिय नेता थिए । ५७ वर्षीय जोशीकै पहलमा नेपाल औषधि लिमिटेड पुनः सञ्चालनमा आएको थियो ।
विसं २०१९ असार ३ गते काठमाडौंमा जन्मिएका नेता जोशी काठमाडौं क्षेत्र नं. ८ बाट २०७० सालमा तत्कालीन संविधानसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए । उनी उनी कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्यसमेत थिए ।
पूर्वसभासद जोशी २०३६ सालबाट विद्यार्थीकालबाटै राजनीतिमा लागेका थिए । उनले राजनीतिक यात्राका क्रममा पटक-पटक पक्राउ परी हिरासतमा बसेका थिए ।
यसैबीच, नेता जोशीको निधनमा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा लगायतका नेताहरुले दु:ख व्यक्त गरेका छन् । सभापति देउवाले सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमार्फत श्रद्धाञ्जली दिँदै आफू मर्माहत भएको जनाएका छन् ।
देउवाले लेखेका छन्- ‘नेपाली कांग्रेसका नेता, कुशल संगठक एवंम पूर्वमन्त्री नवीन्द्रराज जोशीको असमायिक निधनको खबरले निकै मर्माहित भएको छु । जोशीजीको निधनले कांग्रेसले एक इमान्दार र निष्ठावान नेता गुमाएको छ । उहाँको आत्माको चीर शान्तिको कामना गर्दै यस दुःखद् घडीमा शोकाकुल परिवारजनमा हार्दिक समवेदना व्यक्त गर्दछु ।’
यस्तै कांग्रेसका वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेलले राजनीतिकमात्र नभएर उच्च सामाजिक भावना भएका नेता जोशीलाई गुमाउँदा आफू पीडा सहन नसक्ने अवस्थामा रहेको बताएका छन् । उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, ‘आम जनताका ढुकढुकी लोकप्रिय नेता जोशीको निधनको खबरले मलाई मर्माहत बनाएको छ । नेपाली कांग्रेसका भरोसा योग्य नेता जोशी राजनीतिक मात्र नभएर उच्च सामाजिक भावना भएका नेता गुमाउँदा म पीडा सहन नसक्ने अवस्थामा छु । यो दुखको घडीमा प्रिय नविन्द्रप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै सम्पूर्ण परिवारमा गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दछु ।’
४७ हजार गणक माग्दा १ लाख ९० हजारको आवेदन
काठमाडौँ — राष्ट्रिय जनगणनामा खटिने जनशक्ति आवश्यकभन्दा चार गुणाभन्दा बढीले आवेदन दिएका छन् । केन्द्रीय तथ्यांक विभागले अनलाइनमार्फत् करार कर्मचारी आह्वान गरेअनुसार अधिक संख्यामा आवेदन परेको हो । आवेदकमध्ये ५५ प्रतिशत महिला छन् भने ८७ जना लैंगिक अल्पसंख्यक समुदायको रहेको विभागले जनाएको छ ।
‘अनलाइन प्रणालीले निवेदन दिन सजिलो भयो,’ विभागका निर्देशक ढुण्डिराज लामिछानेले भने, ‘जनगणनामा खटिने कर्मचारी माग्दा अपेक्षा गरेभन्दा निकै बढीले अनलाइन आवेदन दिएका छन् ।’ जनगणना आगामी जेठ २५ देखि असार ८ सम्म देशभरि एकैसाथ हुने तालिका छ ।
विभागले ८ हजार सुपरीवेक्षक र ३९ हजार गणकको माग गरेको छ । त्यसमा १ लाख ९० हजारभन्दा बढीले आवेदन दिएका छन् । यो संख्या आवश्यकताभन्दा चार गुणा बढी हो । गणकका निम्ति न्यूनतम कक्षा १२ उत्तीर्ण गरेको र स्नातक उत्तीर्ण गरेकाले सुपरीवेक्षक बन्न पाउँछन् । न्यूनतम उमेर १८ वर्ष र अधिकतम पुरुष ४० वर्ष तथा महिला ४५ वर्ष नकाटेको छनोटमा पर्नेछन् ।
‘अनलाइनबाट प्राप्त फाराम रुजु गर्ने काम भइरहेको छ,’ निर्देशक लामिछानेले भने, ‘आवेदकको शैक्षिक योग्यतालगायत व्यक्तिको पूर्ण विवरण भएकालाई छानिनेछ ।’ शैक्षिक योग्यतालाई मेरिटका आधारमा केलाइनेछ भने स्थानीय बसोबास, कार्य अनुभव र तथ्यांकशास्त्र वा जनसंख्याशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेका वा पढ्दै गरेकालाई प्राथमिकतामा राखिनेछ । साता दिनभित्र सुपरीवेक्षक छनोट गरिसक्ने र छानिएका आवेदकको नामावली जिल्ला जनगणना कार्यालयमा पठाइनेछ । जिल्लाले छनोटमा परेका आवेदकलाई अन्तर्वार्तासहित दुई महिनाका निम्ति सुपरीवेक्षक नियुक्ति दिनेछ ।
दोस्रो चरणमा आगामी वैशाख २० गतेभित्र गणक छनोट हुनेछन् । ठाउँ विशेषअनुसार अपांगता भएका, लैंगिक अल्पसंख्यक र स्थानीय भाषा बोल्न जान्नेलाई प्राथमिकता दिइने निर्देशक लामिछानेले बताएका छन् । एक महिनाका निम्ति गणक खटाइनेछन् । गणक घर–घरमा पुगेर घरमूलीसँग सम्पर्क गरी विवरण लिनेछन् । जनगणना कार्यमा खटिने प्रत्येक कर्मचारीका निम्ति पाँच लाख रुपैयाँको जीवन बिमासमेत गरिने जनाइएको छ ।
कान्तिपुरबाट साभार
घुम्नै पर्ने महाकुलुङ क्षेत्र
चैत १३, सोलुखुम्बु। नेपाललाई विश्वभर चिनाउन सफल विश्वकै अग्लो चुचुरो सगरमाथा अवस्थित रहेको जिल्ला सोलुखुम्बु नेपालको पूर्वी हिमाली जिल्ला हो । जिल्लामा रहेका ८ वटा स्थानीय तहमध्ये खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका नै त्यस्तो भाग्यमानी स्थानीय तह हो जसले यहाँको लगभग सबैजसो हिमाल तथा हिमाली सुन्दरता ओगट्ने मौका पाएको छ । खुम्बु पासाङ ल्हामु गाउँपालिकाको खुम्बु क्षेत्र पछि यहाँ महाकुलुङ गाउँपालिका केही मात्र तर महत्वपूर्ण पर्यटकीय क्षेत्र रहेको स्थानीय तह पर्दछ । यहाँ पर्वतारोहणका लागि अग्ला होचा हिमशिखर तथा दृष्यावलोकनका लागि थुप्रै चर्चित डाँडा पिकहरु रहेका छन् । गाउँपालिकाभित्र पर्ने तथा विशेषगरी महाकुलुङ क्षेत्रका नामले परिचित यहाँ रहेका मुख्य पर्यटकीय गन्तव्यहरुको चर्चा गर्ने प्रयास गरिएको छ ।
थोको पैस
थोको पैस महाकुलुङ ५ चाचालुङमा रहेको बुदुम खोलामा खस्ने सुन्दर झरणा हो । स्थानीय कुलुङ भाषामा थोको भन्नाले काठको भर्याङ हो भने पैस भनेको झरणा हो । भर्याङ जस्तो देखिने झरना भएकोले हुन सक्छ यसको नाम थोको पैस रहन गएको । यस स्थानमा पुग्न एकदमै सजिलो छ । हाल महाकुलुङ चक्रपथ यहिँ छाँगा भएर जाने हुनाले केही वर्षभित्रै सिधा सडक सम्पर्क स्थापित हुनेछ भने हालको लागि खोलानाला सुकेको हिँउदको समयमा सडकमार्ग भएर जान सकिन्छ । यहाँ जानको लागि महाकुलुङ गाउँपालिकाको केन्द्र बुङदेखि केवल एक दिनको बाटो मात्र हो ।
यहाँ पुग्दा सम्म बाटोमा होटल तथा पसलहरु भेट्न सकिन्छ । नजिकैको चोचोलु गाउँदेखि करिव आधा घण्टाको पैदल बाटोमा पर्ने यस छाँगा सुन्दरताको अनुपम खानी हो । यहाँ पुग्ने जोसुकैलाई यस झरणाले मोहित तुल्याउने शक्ति आफूसँग राख्दछ ।
साहुनेछो
साहुनेछो महाकुलुङ गाउँपालिकाको वडा नं। ४ गुदेलको सिरानमा पर्दछ । समुन्द्र सतहदेखि ४ हजार मिटर हाराहारीमा रहेको यस स्थान विशेषत छोटो यात्रा हाइकिङको लागि उपयुक्त हुनेछ । यस स्थानबाट चीनको सीमामा रहेको सगरमाथा शिखर लगायतका हिमालका साथै दक्षिणमा भारतका भूभाग समेत देख्न सकिने अचम्मको दृष्य संगमस्थल रहको छ ।
यस स्थानमा पुग्नको लागि महाकुलुङ गाउँपालिकाको केन्द्र बुङसम्म मोटरबाटोको यात्रा गर्न सकिन्छ भने गाउँपालिकाको वडा ४ सम्म मोटरबाटबाटो निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ । सडक निर्माण नहुँदा पनि बुङबाट गुदेलसम्मको आरामदायी यात्रा २ घण्टाको हुनेछ । त्यसपछि सुन्दर जंगल तथा सोलुखुम्बुका विभिन्न गाउँपालिकामा पर्ने क्षेत्रहरु हेर्दै स्वच्छ हावामा रमाउदै ३/४ घण्टाको यात्रापछि हामी साहुनेछो पुग्न सक्छौँ ।
यस क्षेत्रको भ्रमण गर्ने उपयुक्त समय अशोजरकार्तिक तथा बैशाख–जेठ नै हुनेछ । बाटोमा स्वच्छ हावा खान पाए पनि होटलमा खाने तथा वस्ने सुविधा भने हुने छैन । बाटामा भैसी तथा चौँरीको गोठ भेटियो भने ताजा दुध तथा दुधबाट बन्ने परिकार लिन सकिन्छ ।
यहाँ जान गुदेलबाट विहानै यात्रा तय गरी वेलुका गुदेल नै आइपुग्ने गरी जान सकिन्छ । यस क्षेत्रमा भ्रमण गर्ने अर्को उत्तम तरिका वन्दोवस्तीका सामाग्री सहित एक रात जंगलको रमाइलो वास बसेर क्याम्प फायर गर्ने र एका विहानै सुन्दर दृष्यहरुको स्वाद लिएर फर्किने पनि हो । यो स्थानसम्म जाँदा आफूलाई चाहिने सामाग्रीका अतिरिक्त खानेकुरा¸ सिलिपिङव्याग¸ टेन्ट¸ आगो पार्ने साधन¸ खुकुरी वा अन्य हतियार वोक्न आवश्यक हुन्छ ।
वुकुर पिक
बुकुर पिक महाकुलुङ गापा वडा नं ३ मा पर्ने मामेर्कुको शिरमा पर्दछ । छेस्कामसम्मको सहज सडकमार्गको यात्रा गरी त्यहाँबाट २ दिन पैदल यात्रा गरेर पुग्न सकिने बुकुर हिमाली क्षेत्रको अवलोकन¸ स्वच्छ हावाको सेवनका लागि छेस्कामबाट करिव ३र४ दिनको लागि समय भएको अवस्थामा अत्यन्त राम्रो गन्तव्य हुन सक्छ ।
समुन्द्री सतहबाट करिव ४१५० मिटरको उचाइमा रहेको यस पिकबाट सगरमाथा तथा यसका आसपासका हिमालहरु¸ वरुन्त्से¸चाम्लाङ¸ मेरापिक लगायतका हिमालहरुको दृष्यावलोकन गर्न सकिन्छ भने सोलुखुम्बु महाकुलुङ¸ सोताङ¸ थुलुङ दुधकोशी¸ माप्य दुधकोशी¸ सोलुदुधकुण्ड नपा¸ नेचासल्यान गापाका धेरै स्थानहरु देख्न सकिन्छ ।
साथै संखुवासभाका सिलिचोङ गापा लगायतका भागहरु देख्न सकिन्छ । महाकुलुङको छेस्कामको मामेर्कु गाउँबाट उकालो बाटो ५ घण्टा लगभग हिँडेपछि पुग्न सकिने वुकुर पिक प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण क्षेत्र हो । यहाँ जानको लागि छेस्कामदेखि तीन दिनको समय प्रयाप्त हुन सक्छ । सम्पूर्ण दृष्यहरु हेर्नको लागि बुकुर पिक वा डाडाँको फेदीमा एक रात बास वस्न सकिन्छ । जहाँ गाई तथा चौँरीका गोठहरु भेट्न सकिन्छ ।
राती क्याम्प फायर वास्तवमै अविष्मरणीय हुन सक्छ । त्यसको भोलीपल्ट विहान वुकुर पिक पुगी छेस्काम वा बुङ सम्म फर्किन सकिन्छ । यहाँ पुग्नलाई न्यानो कपडाका अलावा दुई दिनको लागि खानेकुरा तथा राती वास वस्नका लागि आवश्यक वन्दोवस्तीका सामान बोक्न सकिन्छ ।
घ्याङखर्क
घ्याङखर्क डाडाँ महाकुलुङ क्षेत्रमा पर्छ भने राजनीतिक विभाजनका आधारमा सोताङ गापा र महाकुलुङ गापाको सीमा क्षेत्रमा पर्छ । करिव ३६५५ मि उचाइमा रहेको यस डाँडाबाट कञ्चनजंघा हिमशृंखलाका हिमालहरु¸ मकालु हिमाल¸ मेरापिक¸ चारपाटे लगायतका हिमालहरु देखिन्छन् ।
सोलुखुम्बुका अधिकांश भागका साथै भोजपुर¸ खोटाङ¸ संखुवासभाका केही भागहरु देख्न सकिने रमाइलो स्थानका रुपमा रहेको छ । घ्याङखर्क पुग्नको लागि गुदेलबाट चाचालुङ हुँदै शेर्पा गाउँ नुर्कुम पुग्ने र त्यहाँबाट ३र४ घण्टामा घ्याङखर्क डाडाँ जान नुर्कुममा एकरात वास वस्न सकिन्छ । त्यहाँ जानलाई न्यानो लुगा कपडाहरु वोक्न अनिवार्य हुन्छ भने अन्य खानेकुराको त्यस्तो समस्या पर्दैन ।
पोम्लालुङ क्षेत्र
महाकुलुङ क्षेत्रमा विकसित भएको तथा परापूर्वकालदेखि यस क्षेत्रमा रहेका कुलुङ समुदायको धार्मिक आस्थाको केन्द्रको रुपमा रहेको पोम्लालुङ क्षेत्र धार्मिक मात्र नभएर पर्यटकीय रुपले पनि आकर्षक क्षेत्र हो । महाकुलुङ गापाको वडा नं। ५ मा रहेको यस पोम्लालुङको अर्थ पोम्ला भन्नाले मृत्तात्मा तथा लुङ भनेको ढुङ्गा हो । त्यसैले पोम्लालुङ भन्नाले मृतकको आत्मा वास बस्ने ढुङ्गा हो ।
कुलुङ समुदायका कोही व्यक्तिको मृत्यु भएमा उसको आत्मा त्यही पोम्लालुङमा जान्छ भन्ने विश्वास गरिने नेपाल किरात कुलुङ संघका जिल्ला अध्यक्ष हरि रेप्खोस् वताउछन् । यस क्षेत्रको भ्रमण गर्न महाकुलुङको गुदेलबाट बिहानको यात्रा तय गर्न सकिन्छ । करिव ४ घण्टाको यात्रापछि जंगल विचको पोम्लालुङ क्षेत्र (३००० मि) पुगिन्छ । त्यहाँ पोखराको महेन्द्र गुफा र चमेरे गुफाको झल्को दिने कयौँ गुफाहरु छन् । ती ओडारहरु अत्यन्त डर लाग्दा र अध्याँरो छन् ।
यी ओडारमा मृतकको आत्मा रहने विश्वास गरिन्छ । यस विशालकाय चट्टानको टुप्पोमा रमणीय दृष्यावलोकन गर्न सकिने तथा सुन्दर चउरहरु छन् । र ती चउरहरुमा चौँरी गोठ पनि भेट्न सकिन्छ जहाँ चौँरीको ताजा दुध¸ छुर्पी¸ सेर्केम खान सकिन्छ ।
त्यसपछि फर्किँदा सानो तर सुन्दर शेर्पा वस्ती लिम्चोला हुँदै गुदेल फर्कन सकिन्छ । यस क्षेत्रको भ्रमण कुनै पनि कारणबाट वेकाम हुन सक्दैन । यस क्षेत्रको भ्रमणको लागि राम्रो खालको क्यामरा¸ व्याकअप तथा खाजा सहित व्यक्तिगत आवश्यकताका सामाग्री मात्र बोके पनि पुग्छ । एक दिनमै गुदेलबाट यात्रा सुरु गरी गुदेल नै आइपुगिन्छ ।
साल्पा सिलुछो
साल्पा पोखरी र सिलुछो पिक सोलुखुम्बु जिल्ला र भोजपुर जिल्लाको सीमामा पर्छ । महाकुलुङ क्षेत्रमा साल्पा र सिलुछोले पर्यटकीय महत्वका साथमा धार्मिक आस्थाका हिसावले पनि महत्वपूर्ण स्थान वोकेको छ । वर्षेनी सयौँ भक्तजनहरु साल्पा पोखरी तथा सिलुछो पिक पुगी मनोकामना गरी फर्कन्छन् । सिलुछो डाँडाबाट सगरमाथा¸ मकालु¸ ल्होत्से¸ नुप्से¸ वरुन्त्से¸ आमादब्लम¸ थामसेर्कु लगायतका हिमशिखरहरु देख्न सकिन्छ भने संखुवासभा¸ भोजपुर र सोलुखुम्बुका धेरै स्थानहरुको दृष्य हेर्न सकिन्छ ।
सिलुछो पिकको उचाइ ४१५६ मिटर रहेकोले सोही अनुरुपको तयारीका साथ जानुपर्ने हुन्छ । गुदेलबाट सानामा हुँदै साल्पा पोखरी पुगी सिलुछो सम्मको यात्रा तय गर्नलाई गुदेलबाट कम्तीमा ३ दिनको समय पुग्दो हुन्छ । चैत्र बैशाख का साथै अशोज कार्तिकको समय घुम्नको लागि उपयुक्त समय हो भने धार्मिक रुपले श्रावण शुक्ल पूर्णिमा र पञ्चमी उपयुक्त तिथीहरु हुन् । यस स्थानमा जानको लागि एक रातको साल्पा पोखरी क्षेत्रको क्याम्पिङ उपयुक्त हुन्छ । जहाँबाट विहानै सिलुछो पिक पुगी फर्किन सकिन्छ । जसको लागि आवश्यक वन्दो वस्ती
सामाग्रीको व्यवस्था गर्नुपर्दछ ।
पाँचपोखरी क्षेत्र
पाँचपोखरी महाकुलुङ गापा वडा नं। २ मा पर्ने पाँचवटा सुन्दर पोखरीहरुको संयुक्त नाम हो । यहाँ बुढा¸ बुढी¸ छोरा¸ बुहारी तथा कमारा नामका पोखरी गरी पाँचवटा पोखरी छन् ।
पाँचपोखरी नजिकै खोलाखर्कमाथि पाङ्ग्रे पोखरी पनि रहेको छ । पर्यटन मन्त्रालयले निकालेको नेपालका १०० वटा नयाँ पर्यटकीय गन्तव्यहरुमध्ये एक पर्ने सफल यस क्षेत्र साँच्चै मनमोहक त छ नै साथमा उचाइको एक उत्साहजनक चढाव पनि महशुस गर्न सकिन्छ ।
२ दिनको समयावधीभित्रै बुङ १५०० मिटर देखि हुर्हुरे डाडाँ ४३०० मिटर र कोङ्केलुछो ४६०० मिटरको दुईटा पास गर्नु पर्दछ । त्यसैले अल्टिच्यूट सिकनेस हुन सक्ने सम्भावना पनि रहन्छ यस क्षेत्रको यात्रामा । यथार्थकै स्वर्गीय आनन्दको महशुस गराउने यस क्षेत्रको भ्रमण पर्यटकीय मात्र नभएर धार्मिक रुपमा पनि गर्ने चलन छ । यहाँ श्रावण शुक्ल पूर्णिमाको दिन यहाँ भक्तालुहरुको ठूलो घुइँचो लाग्ने गर्छ ।
पाँचपोखरी पुग्न सडकमार्ग भएर बुङ वा खिरौले सम्म पुग्न सकिन्छ भने छाराखर ९२९६० मि० सम्म सडक निर्माण हुने योजना पनि रहेको छ । बुङबाट खिरौले गुम्बा तथा स्तुपाहरु रहेको सुन्दर शेर्पा गाउँ खिरौले हुँदै पहिलो दिनको बास छाराखर वा चलेम (३६०० मि) हुनसक्छ ।
त्यसको भोलीपल्ट धारखर्क¸ हुर्हुरे हुँदै पहाडी सुन्दरता हेर्दै पाँचपोखरी (४३०० मि) पुग्ने¸ दर्शन गर्ने¸ स्वच्छ हावा लिने कार्य गरी खोलाखर्क बास पुग्न सकिन्छ ।खोलाखर्कबाट विहान पुन त्यही पाँच पोखरी हुँदै बुङ वा खिरौले वास बसेर बुङबाट जम्मा ३ दिनको यात्रा टुङ्ग्याउन सकिन्छ ।
पाँचपोखरी जाने उत्कृष्ट समय अशोजरकार्तिक तथा चैत्ररबैशाख नै हो । अशोजको समयमा जाँदा खुला सुन्दरताको अवलोकन गर्न सकिन्छ भने चैत्रको समयमा हिउँले ढाकेका डाडाँ तथा हिमालको अवलोकन गर्न सकिन्छ । पाँचपोखरी यात्रा छोटो रुपमा गर्न सकिने ट्रेकिङ¸ धाम¸ हिमाली दृष्य अवलोकन लगायतको लागि उत्कृष्ट रोजाई हुन सक्छ । यस क्षेत्रमा यात्रा गर्न न्यानो लुगाको जरुरी विशेष छ भने पावर व्याङ्क या चार्ज गर्ने व्यवस्था आफैँल गर्नु पर्ने हुन्छ । साथै आफ्नो सुरक्षाको लागि सिलिपिङ व्याग वोक्न सकिन्छ ।
मेरा पिक
मेरा पिक नेपालकै एक आकर्षक र पर्यटकीय चापका दृष्टिले व्यस्त पिक हो । जसको उचाइ ६¸४७४ मिटर रहेको छ । मेरा पिकका मुख्य तीन चुचुरामध्ये मेरा सेन्ट्रलको आरोहण गरी सगरमाथा¸ कञ्चनजंघा¸ ल्होत्से¸ चोयु¸ चाम्लाङ¸ वरुन्त्से¸ पुमोरी¸ नुम्बुर¸ आमादब्लम लगायतका हिमशिखरहरु हेर्न सकिन्छ । मेरापिकलाई नेपालकै आरोहणका लागि खुला भएका पिकहरुमध्ये सबैभन्दा अग्लो पिक मानिन्छ । यहाँ वर्षेणी हजारौँको संख्यामा पर्यटक हरु पिक आरोहणका लागि आउने गर्छन् ।
त्यसैले यस क्षेत्रमा जानको लागि बाटोमा होटल¸ पसलहरु प्रशस्त पाइन्छन् । मेरापिक जानको लागि लुक्लाको पुरानो रुट पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ भने महाकुलुङको बुङबाट नयाँ रुट प्रयोग गरी पाँचपोखरी क्षेत्रको पनि भ्रमण गरी जान सकिन्छ ।
बुङबाट खिरौले हुँदै चलेम (३६०० मि)¸ चलेमबाट ४६०० मिटरको कोङ्केलुछो पास गरेर खोलाखर्क (४२०० मि) मा खाना खाएर कोठे (३६०० मि)¸ कोठेबाट ठाङ्नाक (४३०० मि)¸ ठाङनाकबाट खरे (४९०० मि)¸ खरेबाट हाइक्याम्प (५८०० मि) र त्यहाँबाट मेरापिकको आरोहण गरी खरे फर्किन सकिन्छ ।
त्यसपछि कोठे¸ चलेम हुँदै फर्किन सकिन्छ । यसका अलवा कोठे पुग्ने छतर्बु पास गरी लुक्लाबाट¸ कुनै पास नगरी सिबुचे तथा चेरेम हुँदै जाने रुट पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । ठाङ्नाक र खरेमा एकएक दिनको रेष्ट डे तय गरी हाइकिङमा जान उपयुक्त हुनाले सोही अनुरुप समय छुट्याउन आवश्यक हुन्छ ।
मेरापिक आरोहणका लागि क्लाइम्बिङ गाइड¸ हाइक्याम्पको लागि कुक¸ भारी बोक्ने श्रमिकहरु तथा टेन्ट¸ क्लाम्बिङ गियरहरुको आवश्यक हुन्छ । सुरुमा नै सम्पर्क गरेर जाने हो भने खरे भन्ने ठाउँमा सम्पूर्ण व्यवस्था हुन्छ जसको लागि खरेमा रिफुजी मेरा अथवा हिमालयन माउण्टेन भिउ होटलमा सम्पर्क गर्दा उपयुक्त हुन्छ ।
ती सम्पूर्ण सामाग्री व्यवस्थापनका लागि निर्धारित रकम लाग्छ । हाइ अल्टिच्यूट सिकनेसबाट वच्न आवश्यक खाद्य तथा औषधीहरु आँफैले बोक्न उचित हुन्छ । उचित खानपान र न्यानो लत्ता कपडाहरुको जोहोबाट पिक आरोहण
सहज हुनेछ । यो पिक टेक्निकल नभएकोले सामान्य डोरी तथा क्र्याम्फुनको उचित प्रयोगको सहायताले मेरापिक आरोहण सजिलै तरिकाले गर्न सकिने हुन सक्छ ।
वरुन्त्से हिमाल
वरुन्त्से हिमाल हिमालयन एक्पिडिसनको लागि आकर्षक गन्तव्य हो । ७¸१२९ मिटरको उचाइ रहेको यस हिमालका चार मोहडा र चारै आरोहणहरु छन् । यस हिमाल वरीपरी वरुण ग्लासियर¸ इम्जा ग्लासियर तथा हुँगु ग्लासिय जस्ता हिमनदी छन् ।
यस हिमाल आरोहणको लागि १ महिनाभन्दा बढी समय लाग्न सक्छ र हिमाल आरोहणको लागि ट्रेकिङ एजेन्सीसँग सम्पर्क गर्न अनिवार्य हुन्छ । आँफै जान्छु र चढ्छु भन्न सकिन्न । यस हिमाल जाँदा दुइपटक हाइ पास अनिवार्य छ भने यस क्षेत्रमा थुप्रै पोखरी हिमतालहरु देख्न सकिन्छ । यस हिमालको प्रथम आरोहण सन् १९५४ मा एडमण्ड हिलारीको समूहले दक्षिणी मोहडाबाट गरेको थियो ।
१९ पटक सगरमाथा आरोहण गरिसकेका छेवाङ निमाको वरुन्त्से हिमाल आरोहणका क्रममा सन् २०१० मा रोप फिक्स गर्दैगर्दा लडेर मृत्यु भएको थियो । यो हिमाल जान पनि खरेसम्म मेरापिक जाने रुट नै पर्दछ भने खरेबाट चाहीँ मेरा ला ९५३०० मि० पास गरेर खोङमादिङ भ्याली झरी ५ हजार मिटर उचाइमा रहेको सेती पोखरीतर्फ लाग्नु पर्छ ।
वरुन्त्से हिमाल आरोहण गर्नेहरु सुरुमा मेरापिक आरोहण गरेर जाने चलन पनि छ । वरुन्त्से वेस क्याम्प ५४०० मिटर उचाइमा पर्छ भने वेस क्याम्पबाट शिखरमा जाने आउने गरिन्छ ।
फर्किदाँ गएकै मेरा ला को बाटो फर्किन सकिन्छ भने अन्य दुई पासहरुको विकल्प पनि छन् । खोङमादिङ भ्याली पुग्ने वैकल्पिक र कुनै पास नगरी नै पुग्न र फर्किन सकिने रुट छेस्कामको मुद्धि हुँदै खुल्ने क्रममा रहेको छ ।
सरकारी विभिन्न योजना र स्थानीय अगुवा युवाहरुको प्रयासमा यस रुट अन्तिम चरणमा छ भने हुँगा खोलामा बनाउन आवश्यक झोलुङगे पुलहरुको निर्माण पश्चात यस रुट पनि पपुलर रुटको रुपमा अगाडी बढ्ने छ ।
यस हिमाल आरोहण अन्य साना तिना पिक डाँडा जस्तो नभएकोले विशेष तयारी आवश्यक हुन्छ जसको लागि पेशागत रुपमा हिमाल आरोहण गराउने संस्थाहरुमा सम्पर्क गर्न सकिन्छ ।
चाम्लाङ हिमाल तथा हिमश्रृंखला
चाम्लाङ लाई हिमाल र हिमशृंखला दूवै नामले चिनिन्छ । चाम्लाङ हिमालको उचाइ ७¸३१९ मिटर छ । महाकुलुङ क्षेत्रको सबैभन्दा अग्लो हिमाल सम्भवत चाम्लाङ हिमाल नै हो ।
यो हिमाल मेरापिक तथा वरुन्त्से हिमालसँगै निकै नजिक छन् । यो हिमाल मकालु हिमालबाट दक्षिण पश्चिम हुँगुँ उपत्यकामा पर्छ । यस हिमालको प्रथम आरोहण जापानिज टोलीमा रहेका सो एन्मा तथा नेपाली पर्वतारोहण गाइड पासाङ फुतार शेर्पाबाट सन् १९६२ मा भएको थियो । यस हिमाल जाने क्रममा नेपालका ८ हजार मिटर माथिका ५ वटा हिमशिखरहरु सगरमाथा¸ कञ्चनजंघा¸ मकालु¸ चोयु तथा ल्होत्से देखिन्छन् भनेवरुन्त्से¸ आमादव्लम¸ मेरापिक¸ नुप्से¸ पुमोरी¸ खाङतेगा लगायतका साना कयौँ हिमालहरु देख्न सकिन्छ ।
यस हिमाल टेक्निकल हिमाल हो । यसको आरोहण गर्न प्राविधिक दृष्टिले अलि गाह्रो हुनाले विशेष तयारी तथा शारिरिक क्षमता हुनुपर्छ । चाम्लाङ हिमाल जानको लागि खोङमादिङ सम्म वरुन्त्से हिमालकै रुट प्रयोग गरिन्छ भने त्यहाँबाट भने लो क्याम्प हुँदै चाम्लाङ वेस क्याम्पतर्फ जानुपर्छ । वेस क्याम्प करिव ४२०० मिटर उचाइमा रहेको छ ।
त्यहाँबाट क्याम्प १¸ क्याम्प २ र क्याम्प ३¸ ६३०० मिटर हुँदै हिमाल आरोहण गर्नुपर्ने हुन्छ । चाम्लाङ हिमालको आरोहण गर्नको लागि हिमाल आरोहण गराउने उद्धेश्यले स्थापित नेपाल सरकारबाट अनुमती प्राप्त संस्थाहरुमा सम्पर्क गरी मात्र जान सकिन्छ । महाकुलङ क्षेत्रमा यी उल्लिखितका साथै अन्य थुप्रै पर्यटकीय स्थानहरु छन् । जसको प्रचारप्रसार जरुरी छ । खाङतेगा¸ चारपाटे¸ कुसुम काङगारु लगायतका हिमाल मात्र होइनन् तामापोखरी¸ सेती पोखरी लगायतका असंख्य पोखरीहरु यहाँ छन् । केवल आन्तरिक र वाह्य पर्यटकको पर्खाइमा रहीरहेका छन् ।
– केडी रेम्निसिङ कुलुङ¸ अधिकृत (छैठौँ)¸ महाकुलुङ गाउँपालिका सोलुखुम्बु
चैत १३, सोलुखुम्बु। नेपाललाई विश्वभर चिनाउन सफल विश्वकै अग्लो चुचुरो सगरमाथा अवस्थित रहेको जिल्ला सोलुखुम्बु नेपालको पूर्वी हिमाली जिल्ला हो । जिल्लामा रहेका ८ वटा स्थानीय तहमध्ये खुम्बु पासाङल्हामु गाउँपालिका नै त्यस्तो भाग्यमानी स्थानीय तह हो जसले यहाँको लगभग सबैजसो हिमाल तथा हिमाली सुन्दरता ओगट्ने मौका पाएको छ । खुम्बु पासाङ ल्हामु गाउँपालिकाको खुम्बु क्षेत्र पछि यहाँ महाकुलुङ गाउँपालिका केही मात्र तर महत्वपूर्ण पर्यटकीय क्षेत्र रहेको स्थानीय तह पर्दछ । यहाँ पर्वतारोहणका लागि अग्ला होचा हिमशिखर तथा दृष्यावलोकनका लागि थुप्रै चर्चित डाँडा पिकहरु रहेका छन् । गाउँपालिकाभित्र पर्ने तथा विशेषगरी महाकुलुङ क्षेत्रका नामले परिचित यहाँ रहेका मुख्य पर्यटकीय गन्तव्यहरुको चर्चा गर्ने प्रयास गरिएको छ ।
थोको पैस
थोको पैस महाकुलुङ ५ चाचालुङमा रहेको बुदुम खोलामा खस्ने सुन्दर झरणा हो । स्थानीय कुलुङ भाषामा थोको भन्नाले काठको भर्याङ हो भने पैस भनेको झरणा हो । भर्याङ जस्तो देखिने झरना भएकोले हुन सक्छ यसको नाम थोको पैस रहन गएको । यस स्थानमा पुग्न एकदमै सजिलो छ । हाल महाकुलुङ चक्रपथ यहिँ छाँगा भएर जाने हुनाले केही वर्षभित्रै सिधा सडक सम्पर्क स्थापित हुनेछ भने हालको लागि खोलानाला सुकेको हिँउदको समयमा सडकमार्ग भएर जान सकिन्छ । यहाँ जानको लागि महाकुलुङ गाउँपालिकाको केन्द्र बुङदेखि केवल एक दिनको बाटो मात्र हो ।
यहाँ पुग्दा सम्म बाटोमा होटल तथा पसलहरु भेट्न सकिन्छ । नजिकैको चोचोलु गाउँदेखि करिव आधा घण्टाको पैदल बाटोमा पर्ने यस छाँगा सुन्दरताको अनुपम खानी हो । यहाँ पुग्ने जोसुकैलाई यस झरणाले मोहित तुल्याउने शक्ति आफूसँग राख्दछ ।
साहुनेछो
साहुनेछो महाकुलुङ गाउँपालिकाको वडा नं। ४ गुदेलको सिरानमा पर्दछ । समुन्द्र सतहदेखि ४ हजार मिटर हाराहारीमा रहेको यस स्थान विशेषत छोटो यात्रा हाइकिङको लागि उपयुक्त हुनेछ । यस स्थानबाट चीनको सीमामा रहेको सगरमाथा शिखर लगायतका हिमालका साथै दक्षिणमा भारतका भूभाग समेत देख्न सकिने अचम्मको दृष्य संगमस्थल रहको छ ।
यस स्थानमा पुग्नको लागि महाकुलुङ गाउँपालिकाको केन्द्र बुङसम्म मोटरबाटोको यात्रा गर्न सकिन्छ भने गाउँपालिकाको वडा ४ सम्म मोटरबाटबाटो निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ । सडक निर्माण नहुँदा पनि बुङबाट गुदेलसम्मको आरामदायी यात्रा २ घण्टाको हुनेछ । त्यसपछि सुन्दर जंगल तथा सोलुखुम्बुका विभिन्न गाउँपालिकामा पर्ने क्षेत्रहरु हेर्दै स्वच्छ हावामा रमाउदै ३/४ घण्टाको यात्रापछि हामी साहुनेछो पुग्न सक्छौँ ।
यस क्षेत्रको भ्रमण गर्ने उपयुक्त समय अशोजरकार्तिक तथा बैशाख–जेठ नै हुनेछ । बाटोमा स्वच्छ हावा खान पाए पनि होटलमा खाने तथा वस्ने सुविधा भने हुने छैन । बाटामा भैसी तथा चौँरीको गोठ भेटियो भने ताजा दुध तथा दुधबाट बन्ने परिकार लिन सकिन्छ ।
यहाँ जान गुदेलबाट विहानै यात्रा तय गरी वेलुका गुदेल नै आइपुग्ने गरी जान सकिन्छ । यस क्षेत्रमा भ्रमण गर्ने अर्को उत्तम तरिका वन्दोवस्तीका सामाग्री सहित एक रात जंगलको रमाइलो वास बसेर क्याम्प फायर गर्ने र एका विहानै सुन्दर दृष्यहरुको स्वाद लिएर फर्किने पनि हो । यो स्थानसम्म जाँदा आफूलाई चाहिने सामाग्रीका अतिरिक्त खानेकुरा¸ सिलिपिङव्याग¸ टेन्ट¸ आगो पार्ने साधन¸ खुकुरी वा अन्य हतियार वोक्न आवश्यक हुन्छ ।
वुकुर पिक
बुकुर पिक महाकुलुङ गापा वडा नं ३ मा पर्ने मामेर्कुको शिरमा पर्दछ । छेस्कामसम्मको सहज सडकमार्गको यात्रा गरी त्यहाँबाट २ दिन पैदल यात्रा गरेर पुग्न सकिने बुकुर हिमाली क्षेत्रको अवलोकन¸ स्वच्छ हावाको सेवनका लागि छेस्कामबाट करिव ३र४ दिनको लागि समय भएको अवस्थामा अत्यन्त राम्रो गन्तव्य हुन सक्छ ।
समुन्द्री सतहबाट करिव ४१५० मिटरको उचाइमा रहेको यस पिकबाट सगरमाथा तथा यसका आसपासका हिमालहरु¸ वरुन्त्से¸चाम्लाङ¸ मेरापिक लगायतका हिमालहरुको दृष्यावलोकन गर्न सकिन्छ भने सोलुखुम्बु महाकुलुङ¸ सोताङ¸ थुलुङ दुधकोशी¸ माप्य दुधकोशी¸ सोलुदुधकुण्ड नपा¸ नेचासल्यान गापाका धेरै स्थानहरु देख्न सकिन्छ ।
साथै संखुवासभाका सिलिचोङ गापा लगायतका भागहरु देख्न सकिन्छ । महाकुलुङको छेस्कामको मामेर्कु गाउँबाट उकालो बाटो ५ घण्टा लगभग हिँडेपछि पुग्न सकिने वुकुर पिक प्राकृतिक सुन्दरताले भरिपूर्ण क्षेत्र हो । यहाँ जानको लागि छेस्कामदेखि तीन दिनको समय प्रयाप्त हुन सक्छ । सम्पूर्ण दृष्यहरु हेर्नको लागि बुकुर पिक वा डाडाँको फेदीमा एक रात बास वस्न सकिन्छ । जहाँ गाई तथा चौँरीका गोठहरु भेट्न सकिन्छ ।
राती क्याम्प फायर वास्तवमै अविष्मरणीय हुन सक्छ । त्यसको भोलीपल्ट विहान वुकुर पिक पुगी छेस्काम वा बुङ सम्म फर्किन सकिन्छ । यहाँ पुग्नलाई न्यानो कपडाका अलावा दुई दिनको लागि खानेकुरा तथा राती वास वस्नका लागि आवश्यक वन्दोवस्तीका सामान बोक्न सकिन्छ ।
घ्याङखर्क
घ्याङखर्क डाडाँ महाकुलुङ क्षेत्रमा पर्छ भने राजनीतिक विभाजनका आधारमा सोताङ गापा र महाकुलुङ गापाको सीमा क्षेत्रमा पर्छ । करिव ३६५५ मि उचाइमा रहेको यस डाँडाबाट कञ्चनजंघा हिमशृंखलाका हिमालहरु¸ मकालु हिमाल¸ मेरापिक¸ चारपाटे लगायतका हिमालहरु देखिन्छन् ।
सोलुखुम्बुका अधिकांश भागका साथै भोजपुर¸ खोटाङ¸ संखुवासभाका केही भागहरु देख्न सकिने रमाइलो स्थानका रुपमा रहेको छ । घ्याङखर्क पुग्नको लागि गुदेलबाट चाचालुङ हुँदै शेर्पा गाउँ नुर्कुम पुग्ने र त्यहाँबाट ३र४ घण्टामा घ्याङखर्क डाडाँ जान नुर्कुममा एकरात वास वस्न सकिन्छ । त्यहाँ जानलाई न्यानो लुगा कपडाहरु वोक्न अनिवार्य हुन्छ भने अन्य खानेकुराको त्यस्तो समस्या पर्दैन ।
पोम्लालुङ क्षेत्र
महाकुलुङ क्षेत्रमा विकसित भएको तथा परापूर्वकालदेखि यस क्षेत्रमा रहेका कुलुङ समुदायको धार्मिक आस्थाको केन्द्रको रुपमा रहेको पोम्लालुङ क्षेत्र धार्मिक मात्र नभएर पर्यटकीय रुपले पनि आकर्षक क्षेत्र हो । महाकुलुङ गापाको वडा नं। ५ मा रहेको यस पोम्लालुङको अर्थ पोम्ला भन्नाले मृत्तात्मा तथा लुङ भनेको ढुङ्गा हो । त्यसैले पोम्लालुङ भन्नाले मृतकको आत्मा वास बस्ने ढुङ्गा हो ।
कुलुङ समुदायका कोही व्यक्तिको मृत्यु भएमा उसको आत्मा त्यही पोम्लालुङमा जान्छ भन्ने विश्वास गरिने नेपाल किरात कुलुङ संघका जिल्ला अध्यक्ष हरि रेप्खोस् वताउछन् । यस क्षेत्रको भ्रमण गर्न महाकुलुङको गुदेलबाट बिहानको यात्रा तय गर्न सकिन्छ । करिव ४ घण्टाको यात्रापछि जंगल विचको पोम्लालुङ क्षेत्र (३००० मि) पुगिन्छ । त्यहाँ पोखराको महेन्द्र गुफा र चमेरे गुफाको झल्को दिने कयौँ गुफाहरु छन् । ती ओडारहरु अत्यन्त डर लाग्दा र अध्याँरो छन् ।
यी ओडारमा मृतकको आत्मा रहने विश्वास गरिन्छ । यस विशालकाय चट्टानको टुप्पोमा रमणीय दृष्यावलोकन गर्न सकिने तथा सुन्दर चउरहरु छन् । र ती चउरहरुमा चौँरी गोठ पनि भेट्न सकिन्छ जहाँ चौँरीको ताजा दुध¸ छुर्पी¸ सेर्केम खान सकिन्छ ।
त्यसपछि फर्किँदा सानो तर सुन्दर शेर्पा वस्ती लिम्चोला हुँदै गुदेल फर्कन सकिन्छ । यस क्षेत्रको भ्रमण कुनै पनि कारणबाट वेकाम हुन सक्दैन । यस क्षेत्रको भ्रमणको लागि राम्रो खालको क्यामरा¸ व्याकअप तथा खाजा सहित व्यक्तिगत आवश्यकताका सामाग्री मात्र बोके पनि पुग्छ । एक दिनमै गुदेलबाट यात्रा सुरु गरी गुदेल नै आइपुगिन्छ ।
साल्पा सिलुछो
साल्पा पोखरी र सिलुछो पिक सोलुखुम्बु जिल्ला र भोजपुर जिल्लाको सीमामा पर्छ । महाकुलुङ क्षेत्रमा साल्पा र सिलुछोले पर्यटकीय महत्वका साथमा धार्मिक आस्थाका हिसावले पनि महत्वपूर्ण स्थान वोकेको छ । वर्षेनी सयौँ भक्तजनहरु साल्पा पोखरी तथा सिलुछो पिक पुगी मनोकामना गरी फर्कन्छन् । सिलुछो डाँडाबाट सगरमाथा¸ मकालु¸ ल्होत्से¸ नुप्से¸ वरुन्त्से¸ आमादब्लम¸ थामसेर्कु लगायतका हिमशिखरहरु देख्न सकिन्छ भने संखुवासभा¸ भोजपुर र सोलुखुम्बुका धेरै स्थानहरुको दृष्य हेर्न सकिन्छ ।
सिलुछो पिकको उचाइ ४१५६ मिटर रहेकोले सोही अनुरुपको तयारीका साथ जानुपर्ने हुन्छ । गुदेलबाट सानामा हुँदै साल्पा पोखरी पुगी सिलुछो सम्मको यात्रा तय गर्नलाई गुदेलबाट कम्तीमा ३ दिनको समय पुग्दो हुन्छ । चैत्र बैशाख का साथै अशोज कार्तिकको समय घुम्नको लागि उपयुक्त समय हो भने धार्मिक रुपले श्रावण शुक्ल पूर्णिमा र पञ्चमी उपयुक्त तिथीहरु हुन् । यस स्थानमा जानको लागि एक रातको साल्पा पोखरी क्षेत्रको क्याम्पिङ उपयुक्त हुन्छ । जहाँबाट विहानै सिलुछो पिक पुगी फर्किन सकिन्छ । जसको लागि आवश्यक वन्दो वस्ती
सामाग्रीको व्यवस्था गर्नुपर्दछ ।
पाँचपोखरी क्षेत्र
पाँचपोखरी महाकुलुङ गापा वडा नं। २ मा पर्ने पाँचवटा सुन्दर पोखरीहरुको संयुक्त नाम हो । यहाँ बुढा¸ बुढी¸ छोरा¸ बुहारी तथा कमारा नामका पोखरी गरी पाँचवटा पोखरी छन् ।
पाँचपोखरी नजिकै खोलाखर्कमाथि पाङ्ग्रे पोखरी पनि रहेको छ । पर्यटन मन्त्रालयले निकालेको नेपालका १०० वटा नयाँ पर्यटकीय गन्तव्यहरुमध्ये एक पर्ने सफल यस क्षेत्र साँच्चै मनमोहक त छ नै साथमा उचाइको एक उत्साहजनक चढाव पनि महशुस गर्न सकिन्छ ।
२ दिनको समयावधीभित्रै बुङ १५०० मिटर देखि हुर्हुरे डाडाँ ४३०० मिटर र कोङ्केलुछो ४६०० मिटरको दुईटा पास गर्नु पर्दछ । त्यसैले अल्टिच्यूट सिकनेस हुन सक्ने सम्भावना पनि रहन्छ यस क्षेत्रको यात्रामा । यथार्थकै स्वर्गीय आनन्दको महशुस गराउने यस क्षेत्रको भ्रमण पर्यटकीय मात्र नभएर धार्मिक रुपमा पनि गर्ने चलन छ । यहाँ श्रावण शुक्ल पूर्णिमाको दिन यहाँ भक्तालुहरुको ठूलो घुइँचो लाग्ने गर्छ ।
पाँचपोखरी पुग्न सडकमार्ग भएर बुङ वा खिरौले सम्म पुग्न सकिन्छ भने छाराखर ९२९६० मि० सम्म सडक निर्माण हुने योजना पनि रहेको छ । बुङबाट खिरौले गुम्बा तथा स्तुपाहरु रहेको सुन्दर शेर्पा गाउँ खिरौले हुँदै पहिलो दिनको बास छाराखर वा चलेम (३६०० मि) हुनसक्छ ।
त्यसको भोलीपल्ट धारखर्क¸ हुर्हुरे हुँदै पहाडी सुन्दरता हेर्दै पाँचपोखरी (४३०० मि) पुग्ने¸ दर्शन गर्ने¸ स्वच्छ हावा लिने कार्य गरी खोलाखर्क बास पुग्न सकिन्छ ।खोलाखर्कबाट विहान पुन त्यही पाँच पोखरी हुँदै बुङ वा खिरौले वास बसेर बुङबाट जम्मा ३ दिनको यात्रा टुङ्ग्याउन सकिन्छ ।
पाँचपोखरी जाने उत्कृष्ट समय अशोजरकार्तिक तथा चैत्ररबैशाख नै हो । अशोजको समयमा जाँदा खुला सुन्दरताको अवलोकन गर्न सकिन्छ भने चैत्रको समयमा हिउँले ढाकेका डाडाँ तथा हिमालको अवलोकन गर्न सकिन्छ । पाँचपोखरी यात्रा छोटो रुपमा गर्न सकिने ट्रेकिङ¸ धाम¸ हिमाली दृष्य अवलोकन लगायतको लागि उत्कृष्ट रोजाई हुन सक्छ । यस क्षेत्रमा यात्रा गर्न न्यानो लुगाको जरुरी विशेष छ भने पावर व्याङ्क या चार्ज गर्ने व्यवस्था आफैँल गर्नु पर्ने हुन्छ । साथै आफ्नो सुरक्षाको लागि सिलिपिङ व्याग वोक्न सकिन्छ ।
मेरा पिक
मेरा पिक नेपालकै एक आकर्षक र पर्यटकीय चापका दृष्टिले व्यस्त पिक हो । जसको उचाइ ६¸४७४ मिटर रहेको छ । मेरा पिकका मुख्य तीन चुचुरामध्ये मेरा सेन्ट्रलको आरोहण गरी सगरमाथा¸ कञ्चनजंघा¸ ल्होत्से¸ चोयु¸ चाम्लाङ¸ वरुन्त्से¸ पुमोरी¸ नुम्बुर¸ आमादब्लम लगायतका हिमशिखरहरु हेर्न सकिन्छ । मेरापिकलाई नेपालकै आरोहणका लागि खुला भएका पिकहरुमध्ये सबैभन्दा अग्लो पिक मानिन्छ । यहाँ वर्षेणी हजारौँको संख्यामा पर्यटक हरु पिक आरोहणका लागि आउने गर्छन् ।
त्यसैले यस क्षेत्रमा जानको लागि बाटोमा होटल¸ पसलहरु प्रशस्त पाइन्छन् । मेरापिक जानको लागि लुक्लाको पुरानो रुट पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ भने महाकुलुङको बुङबाट नयाँ रुट प्रयोग गरी पाँचपोखरी क्षेत्रको पनि भ्रमण गरी जान सकिन्छ ।
बुङबाट खिरौले हुँदै चलेम (३६०० मि)¸ चलेमबाट ४६०० मिटरको कोङ्केलुछो पास गरेर खोलाखर्क (४२०० मि) मा खाना खाएर कोठे (३६०० मि)¸ कोठेबाट ठाङ्नाक (४३०० मि)¸ ठाङनाकबाट खरे (४९०० मि)¸ खरेबाट हाइक्याम्प (५८०० मि) र त्यहाँबाट मेरापिकको आरोहण गरी खरे फर्किन सकिन्छ ।
त्यसपछि कोठे¸ चलेम हुँदै फर्किन सकिन्छ । यसका अलवा कोठे पुग्ने छतर्बु पास गरी लुक्लाबाट¸ कुनै पास नगरी सिबुचे तथा चेरेम हुँदै जाने रुट पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । ठाङ्नाक र खरेमा एकएक दिनको रेष्ट डे तय गरी हाइकिङमा जान उपयुक्त हुनाले सोही अनुरुप समय छुट्याउन आवश्यक हुन्छ ।
मेरापिक आरोहणका लागि क्लाइम्बिङ गाइड¸ हाइक्याम्पको लागि कुक¸ भारी बोक्ने श्रमिकहरु तथा टेन्ट¸ क्लाम्बिङ गियरहरुको आवश्यक हुन्छ । सुरुमा नै सम्पर्क गरेर जाने हो भने खरे भन्ने ठाउँमा सम्पूर्ण व्यवस्था हुन्छ जसको लागि खरेमा रिफुजी मेरा अथवा हिमालयन माउण्टेन भिउ होटलमा सम्पर्क गर्दा उपयुक्त हुन्छ ।
ती सम्पूर्ण सामाग्री व्यवस्थापनका लागि निर्धारित रकम लाग्छ । हाइ अल्टिच्यूट सिकनेसबाट वच्न आवश्यक खाद्य तथा औषधीहरु आँफैले बोक्न उचित हुन्छ । उचित खानपान र न्यानो लत्ता कपडाहरुको जोहोबाट पिक आरोहण
सहज हुनेछ । यो पिक टेक्निकल नभएकोले सामान्य डोरी तथा क्र्याम्फुनको उचित प्रयोगको सहायताले मेरापिक आरोहण सजिलै तरिकाले गर्न सकिने हुन सक्छ ।
वरुन्त्से हिमाल
वरुन्त्से हिमाल हिमालयन एक्पिडिसनको लागि आकर्षक गन्तव्य हो । ७¸१२९ मिटरको उचाइ रहेको यस हिमालका चार मोहडा र चारै आरोहणहरु छन् । यस हिमाल वरीपरी वरुण ग्लासियर¸ इम्जा ग्लासियर तथा हुँगु ग्लासिय जस्ता हिमनदी छन् ।
यस हिमाल आरोहणको लागि १ महिनाभन्दा बढी समय लाग्न सक्छ र हिमाल आरोहणको लागि ट्रेकिङ एजेन्सीसँग सम्पर्क गर्न अनिवार्य हुन्छ । आँफै जान्छु र चढ्छु भन्न सकिन्न । यस हिमाल जाँदा दुइपटक हाइ पास अनिवार्य छ भने यस क्षेत्रमा थुप्रै पोखरी हिमतालहरु देख्न सकिन्छ । यस हिमालको प्रथम आरोहण सन् १९५४ मा एडमण्ड हिलारीको समूहले दक्षिणी मोहडाबाट गरेको थियो ।
१९ पटक सगरमाथा आरोहण गरिसकेका छेवाङ निमाको वरुन्त्से हिमाल आरोहणका क्रममा सन् २०१० मा रोप फिक्स गर्दैगर्दा लडेर मृत्यु भएको थियो । यो हिमाल जान पनि खरेसम्म मेरापिक जाने रुट नै पर्दछ भने खरेबाट चाहीँ मेरा ला ९५३०० मि० पास गरेर खोङमादिङ भ्याली झरी ५ हजार मिटर उचाइमा रहेको सेती पोखरीतर्फ लाग्नु पर्छ ।
वरुन्त्से हिमाल आरोहण गर्नेहरु सुरुमा मेरापिक आरोहण गरेर जाने चलन पनि छ । वरुन्त्से वेस क्याम्प ५४०० मिटर उचाइमा पर्छ भने वेस क्याम्पबाट शिखरमा जाने आउने गरिन्छ ।
फर्किदाँ गएकै मेरा ला को बाटो फर्किन सकिन्छ भने अन्य दुई पासहरुको विकल्प पनि छन् । खोङमादिङ भ्याली पुग्ने वैकल्पिक र कुनै पास नगरी नै पुग्न र फर्किन सकिने रुट छेस्कामको मुद्धि हुँदै खुल्ने क्रममा रहेको छ ।
सरकारी विभिन्न योजना र स्थानीय अगुवा युवाहरुको प्रयासमा यस रुट अन्तिम चरणमा छ भने हुँगा खोलामा बनाउन आवश्यक झोलुङगे पुलहरुको निर्माण पश्चात यस रुट पनि पपुलर रुटको रुपमा अगाडी बढ्ने छ ।
यस हिमाल आरोहण अन्य साना तिना पिक डाँडा जस्तो नभएकोले विशेष तयारी आवश्यक हुन्छ जसको लागि पेशागत रुपमा हिमाल आरोहण गराउने संस्थाहरुमा सम्पर्क गर्न सकिन्छ ।
चाम्लाङ हिमाल तथा हिमश्रृंखला
चाम्लाङ लाई हिमाल र हिमशृंखला दूवै नामले चिनिन्छ । चाम्लाङ हिमालको उचाइ ७¸३१९ मिटर छ । महाकुलुङ क्षेत्रको सबैभन्दा अग्लो हिमाल सम्भवत चाम्लाङ हिमाल नै हो ।
यो हिमाल मेरापिक तथा वरुन्त्से हिमालसँगै निकै नजिक छन् । यो हिमाल मकालु हिमालबाट दक्षिण पश्चिम हुँगुँ उपत्यकामा पर्छ । यस हिमालको प्रथम आरोहण जापानिज टोलीमा रहेका सो एन्मा तथा नेपाली पर्वतारोहण गाइड पासाङ फुतार शेर्पाबाट सन् १९६२ मा भएको थियो । यस हिमाल जाने क्रममा नेपालका ८ हजार मिटर माथिका ५ वटा हिमशिखरहरु सगरमाथा¸ कञ्चनजंघा¸ मकालु¸ चोयु तथा ल्होत्से देखिन्छन् भनेवरुन्त्से¸ आमादव्लम¸ मेरापिक¸ नुप्से¸ पुमोरी¸ खाङतेगा लगायतका साना कयौँ हिमालहरु देख्न सकिन्छ ।
यस हिमाल टेक्निकल हिमाल हो । यसको आरोहण गर्न प्राविधिक दृष्टिले अलि गाह्रो हुनाले विशेष तयारी तथा शारिरिक क्षमता हुनुपर्छ । चाम्लाङ हिमाल जानको लागि खोङमादिङ सम्म वरुन्त्से हिमालकै रुट प्रयोग गरिन्छ भने त्यहाँबाट भने लो क्याम्प हुँदै चाम्लाङ वेस क्याम्पतर्फ जानुपर्छ । वेस क्याम्प करिव ४२०० मिटर उचाइमा रहेको छ ।
त्यहाँबाट क्याम्प १¸ क्याम्प २ र क्याम्प ३¸ ६३०० मिटर हुँदै हिमाल आरोहण गर्नुपर्ने हुन्छ । चाम्लाङ हिमालको आरोहण गर्नको लागि हिमाल आरोहण गराउने उद्धेश्यले स्थापित नेपाल सरकारबाट अनुमती प्राप्त संस्थाहरुमा सम्पर्क गरी मात्र जान सकिन्छ । महाकुलङ क्षेत्रमा यी उल्लिखितका साथै अन्य थुप्रै पर्यटकीय स्थानहरु छन् । जसको प्रचारप्रसार जरुरी छ । खाङतेगा¸ चारपाटे¸ कुसुम काङगारु लगायतका हिमाल मात्र होइनन् तामापोखरी¸ सेती पोखरी लगायतका असंख्य पोखरीहरु यहाँ छन् । केवल आन्तरिक र वाह्य पर्यटकको पर्खाइमा रहीरहेका छन् ।
– केडी रेम्निसिङ कुलुङ¸ अधिकृत (छैठौँ)¸ महाकुलुङ गाउँपालिका सोलुखुम्बु