काठमाडौँ । खाना पकाउन प्रयोग गरिने तेलको छनोटले स्वास्थ्यमा ठूलो प्रभाव पार्छ। असन्तुलित वा अनुचित रूपमा प्रयोग गरिएका केही प्रकारका तेलले मुटुरोग, उच्च कोलेस्ट्रोल तथा अन्य स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्ने भएकाले सचेत रहन विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्।
१. वनस्पति घिउ
वनस्पति घिउमा ट्रान्स फ्याटको मात्रा धेरै हुन सक्छ। ट्रान्स फ्याटले खराब (LDL) कोलेस्ट्रोल बढाउने र राम्रो (HDL) कोलेस्ट्रोल घटाउने भएकाले मुटुरोगको जोखिम बढ्न सक्छ। विशेषगरी मुटुसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिले यसको सेवनमा सावधानी अपनाउनुपर्छ।
२. बारम्बार तताइएको तेल
एउटै तेललाई पटक–पटक तताएर प्रयोग गर्दा त्यसमा हानिकारक यौगिकहरू बन्न सक्छन्। यस्ता पदार्थले दीर्घकालीन रूपमा स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पार्न सक्ने भएकाले तेल पुनः प्रयोग नगर्न सुझाव दिइन्छ।
३. पाम आयल
प्याकेटबन्द तथा प्रशोधित खाद्य पदार्थमा पाम आयल व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यसको अत्यधिक सेवनले कोलेस्ट्रोल बढ्न सक्ने भएकाले प्रशोधित तथा जंक फुडको सेवन सीमित गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
४. भटमासको तेल
भटमासको तेलमा ओमेगा–६ फ्याटी एसिड प्रशस्त हुन्छ। सन्तुलित मात्रामा सेवन गर्दा यो उपयोगी हुन सक्छ, तर अत्यधिक सेवन गर्दा शरीरमा सूजनसम्बन्धी समस्या बढ्न सक्ने र कोलेस्ट्रोलको सन्तुलनमा असर पर्न सक्ने सम्भावना रहन्छ। त्यसैले विविध प्रकारका स्वस्थ तेल पालैपालो प्रयोग गर्नु राम्रो मानिन्छ।
५. रिफाइन्ड तेल
धेरै प्रशोधन गरिएका (रिफाइन्ड) तेलहरू उच्च तापक्रम र रासायनिक प्रक्रियाबाट तयार गरिन्छन्। त्यसैले यस्ता तेलको अत्यधिक प्रयोग नगरी सन्तुलित मात्रामा प्रयोग गर्न र कम प्रशोधित विकल्पहरू छनोट गर्न विज्ञहरूले सुझाव दिने गरेका छन्।
सावधानी:
स्वस्थ जीवनशैलीका लागि कुनै पनि तेलको अत्यधिक प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुँदैन। सन्तुलित आहार, सीमित मात्रामा तेलको प्रयोग तथा चिकित्सक वा पोषणविद्को सल्लाहअनुसार उपयुक्त तेल छनोट गर्नु स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुन्छ।
अस्वीकरण: यो सामग्री सामान्य स्वास्थ्य जानकारीका लागि मात्र हो। कुनै पनि स्वास्थ्य समस्या वा आहारसम्बन्धी निर्णय लिनुअघि चिकित्सक वा पोषण विशेषज्ञसँग परामर्श गर्नु उचित हुन्छ।
