काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले अमेरिका र इरानबीचको प्रारम्भिक सम्झौतामा आइतबार हस्ताक्षर हुने दाबी गरेका छन्। सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत उनले अमेरिकी समयअनुसार आज सम्झौतामा हस्ताक्षर हुने बताएका हुन्।
ट्रम्पका अनुसार सम्झौतामा हस्ताक्षर भएसँगै हर्मुज जलमार्ग पुनः अन्तर्राष्ट्रिय जहाज आवागमनका लागि खुला हुनेछ। उनले इरानले अब आणविक हतियार नचाहेको र भविष्यमा कुनै पनि माध्यमबाट त्यस्तो क्षमता हासिल गर्न नपाउने दाबी पनि गरेका छन्।
ट्रम्पले आफ्नो प्रशासनको समयमा अमेरिका–इरान सम्बन्ध विगतको तुलनामा सुधारिएको उल्लेख गर्दै पूर्व प्रशासनले जस्तो इरानलाई ठूलो परिमाणमा नगद सहायता नदिइने स्पष्ट पारे। साथै, इरानका बाँकी रहेका आणविक पूर्वाधारहरू नष्ट गरिने र उच्च प्रशोधित युरेनियमको व्यवस्थापनसम्बन्धी विषयमा पनि कदम चालिने बताएका छन्।
उनले इरान र मध्यपूर्वसँग सहकार्य गर्न अमेरिका इच्छुक रहेको उल्लेख गर्दै सम्झौता चाँडै निष्कर्षमा पुर्याउन चाहेको बताए। यद्यपि सम्झौता नभए अमेरिका अन्य विकल्प अपनाउन तयार रहेको संकेत पनि दिएका छन्।
उता, अमेरिका–इरान युद्ध अन्त्यका लागि मध्यस्थता गरिरहेको Shehbaz Sharif नेतृत्वको पाकिस्तानले पनि २४ घण्टाभित्र सम्झौता हुने दाबी गरेको छ। प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले सामाजिक सञ्जालमार्फत दुवै पक्षबीच विद्युतीय माध्यमबाट हस्ताक्षर हुन सक्ने बताएका थिए।
तर इरानले भने सम्झौताको समयसीमाबारे स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरेको छैन। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता Esmail Baghaei ले सम्झौता कहिले हुन्छ भन्ने विषयमा अझै निश्चितता नरहेको बताएका छन्। उनका अनुसार भोलि नै सम्झौता हुन सक्छ, तर त्यसको ग्यारेन्टी भने छैन।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार प्रस्तावित समझदारीपत्रमा हर्मुज जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने, इरानी बन्दरगाहमाथिको अमेरिकी नाकाबन्दी हटाउने तथा केही आर्थिक प्रतिबन्ध खुकुलो पार्ने विषय समावेश छन्। बदलामा इरानले समुद्री मार्गमा निर्बाध आवागमन सुनिश्चित गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ।
आणविक कार्यक्रम भने दुवै देशबीच अझै विवादको विषय बनेको छ। अमेरिकाले इरानले भविष्यमा कहिल्यै पनि परमाणु हतियार विकास गर्न नपाउने सर्त राखेको छ भने इरानले त्यसबारे असहमति जनाएको बताइएको छ। त्यस्तै, इरानसँग रहेको करिब ४०० किलो उच्च समृद्ध युरेनियमको व्यवस्थापनबारे पनि दुवै पक्षबीच मतभेद कायम रहेको छ।
प्रस्तावित समझदारीअनुसार अमेरिकाले इरानका अर्बौं डलर बराबरका रोक्का सम्पत्ति क्रमशः फुकुवा गर्ने तथा तेल निर्यातसम्बन्धी केही प्रतिबन्ध हटाउने सम्भावना रहेको बताइएको छ। साथै, युद्धपछिको क्षतिपूर्ति र इरानको क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमसँग सम्बन्धित विषयमा पनि आगामी चरणमा थप वार्ता गर्ने प्रस्ताव गरिएको छ।
