काठमाडौं । विश्वव्यापी तनाव र युद्धका समयमा सुरक्षित लगानीका रूपमा हेरिने सुनको मूल्य सामान्यतया बढ्ने गर्छ। तर अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको जारी द्वन्द्वका बीच यसपटक सुनको मूल्य भने दबाबमा परेको छ।
अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध सैन्य कारबाही सुरु गरेपछि मध्यपूर्वमा तनाव बढेको छ। यस्तो अवस्थामा लगानीकर्ताहरू प्रायः सुनतर्फ आकर्षित हुने अपेक्षा गरिन्छ। तर सुनको मूल्यमा निरन्तर गिरावट देखिनुले बजारमा फरक प्रवृत्ति देखिएको छ।
जनवरी २८ मा प्रतिट्रोय औँस (३१.१ ग्राम) सुनको मूल्य ५,३०३ अमेरिकी डलरसम्म पुगेको थियो। तर शुक्रबारसम्म आइपुग्दा यो मूल्य घटेर ४,२३५ डलरमा झरेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यसको प्रमुख कारण बढ्दो मुद्रास्फीति र ब्याजदर सम्बन्धी अनिश्चितता हो। मुद्रास्फीति नियन्त्रणका लागि केन्द्रीय बैंकहरूले ब्याजदर घटाउने सम्भावना कमजोर बन्दै गएको छ। बरु आवश्यक परे ब्याजदर थप बढाउन सक्ने संकेत देखिएको छ।
मध्यपूर्वको तनावका कारण विश्व ऊर्जा बजारमा पनि प्रभाव परेको छ। विशेषगरी हर्मुज जलडमरूमध्य क्षेत्रमा देखिएको अवरोधले तेल तथा ग्यास आपूर्तिमा असर पुर्याएको छ। परिणामस्वरूप ऊर्जा मूल्य बढेको छ, जसले विश्वव्यापी मुद्रास्फीतिलाई थप चर्काएको छ।
अमेरिकामा मुद्रास्फीति दर तीन वर्षयताकै उच्च ४.२ प्रतिशतमा पुगेको छ। त्यस्तै श्रम बजार अपेक्षाकृत स्थिर रहेकाले अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले तत्काल ब्याजदर घटाउने सम्भावना कमजोर बनेको छ।
सुनलाई मुद्रास्फीतिविरुद्धको सुरक्षा कवच मानिए पनि उच्च ब्याजदरले यसको आकर्षण घटाउँछ। किनभने सुनले प्रत्यक्ष रूपमा कुनै ब्याज वा लाभांश प्रदान गर्दैन। लगानीकर्ताले सुनबाट लाभ लिन यसको मूल्य बढ्नैपर्छ।
विश्लेषक जस्टिन कार्डवेलका अनुसार उच्च ब्याजदरका कारण लगानीकर्ताहरू सुनभन्दा अमेरिकी डलर तथा ब्याज दिने वित्तीय साधनतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्। त्यसैले सुनको मागमा दबाब परेको हो।
इरानसँगको द्वन्द्वले अमेरिकी डलरलाई पनि बलियो बनाएको छ। सुनको अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य डलरमा निर्धारण हुने भएकाले डलर बलियो हुँदा सुनको मूल्यमा सामान्यतया नकारात्मक असर पर्छ।
नोबल गोल्ड इन्भेस्टमेन्ट्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत कोलिन प्लुमका अनुसार हाल सुन र डलरको भविष्य दुवै अनिश्चित देखिन्छ। केही महिनाअघि बजारले ब्याजदर कटौतीको अपेक्षा गरिरहेको थियो, जसका कारण सुनसहित धेरै सम्पत्तिको मूल्य बढेको थियो। तर अहिले ब्याजदर बढ्न सक्ने सम्भावनाले लगानीकर्ताको धारणा परिवर्तन गरिदिएको छ।
उनका अनुसार २०२६ मा मुद्रास्फीति र उच्च ब्याजदर एकैसाथ देखिएकाले सुनले चुनौतीपूर्ण अवस्था सामना गरिरहेको छ।
यद्यपि शुक्रबार अमेरिका र इरानबीच सम्भावित सम्झौताबारे समाचार सार्वजनिक भएपछि सुनको मूल्यमा केही सुधार देखिएको थियो। विश्लेषकहरूका अनुसार युद्ध अन्त्यतर्फ जाने संकेतले मुद्रास्फीति कम हुने अपेक्षा बढाउँछ, जसले सुन बजारलाई केही राहत दिन सक्छ।
तर युद्ध अन्त्य भए पनि ब्याजदर, मुद्रास्फीति र विश्व आर्थिक अनिश्चितताजस्ता कारकहरूले आगामी केही समयसम्म सुनको मूल्यलाई प्रभावित पारिरहने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
