काठमाडौं । ठुलो आन्द्राको क्यान्सर गम्भीर स्वास्थ्य समस्यामध्ये एक हो। यो ठुलो आन्द्रा, मलाशय वा मलद्वारमा विकास हुन सक्छ। पहिले यो क्यान्सर मुख्यतः वृद्धवृद्धामा देखिने मानिन्थ्यो। तर पछिल्लो समय युवा वयस्कमा समेत यसको जोखिम बढ्दै गएको स्वास्थ्यसम्बन्धी अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार ठुलो आन्द्राको क्यान्सरका केही जोखिम जीवनशैलीसँग सम्बन्धित हुन्छन् र तिनलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। अस्वस्थकर खानपान, शारीरिक गतिविधिको कमी, धूम्रपान तथा अत्यधिक मदिरा सेवन प्रमुख जोखिम कारक मानिन्छन्।
अस्वस्थकर खानपान: प्रशोधित तथा रातो मासुको अत्यधिक सेवन र फाइबर, फलफूल तथा तरकारीको कम सेवनले ठुलो आन्द्राको क्यान्सरको जोखिम बढाउन सक्छ। त्यसैले सन्तुलित आहार र पर्याप्त फाइबरयुक्त खानेकुरा सेवन गर्न चिकित्सकहरूले सुझाव दिने गर्छन्।
शारीरिक गतिविधिको कमी: शारीरिक रूपमा निष्क्रिय रहनु र अधिक तौल हुनु पनि ठुलो आन्द्राको क्यान्सरको जोखिमसँग सम्बन्धित छ। नियमित व्यायाम, हिँडडुल तथा सक्रिय जीवनशैलीले स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।
धूम्रपान र मदिरा: लामो समयसम्म धूम्रपान गर्ने तथा अत्यधिक मदिरा सेवन गर्ने व्यक्तिमा पनि ठुलो आन्द्राको क्यान्सरको जोखिम बढ्न सक्छ।
जोखिम बढाउने अन्य कारण
उमेर: कोलोरेक्टल क्यान्सर ५० वर्षभन्दा माथिका व्यक्तिमा बढी देखिए पनि पछिल्लो समय युवा वयस्कमा समेत यसको समस्या देखिन थालेको छ।
पारिवारिक इतिहास: परिवारका सदस्यमा ठुलो आन्द्राको क्यान्सर वा आन्द्रामा पोलिप्स (फोका) भएको इतिहास छ भने जोखिम बढ्न सक्छ।
आन्द्रासम्बन्धी दीर्घरोग: लामो समयसम्म आन्द्रामा सूजन हुने रोगबाट पीडित व्यक्तिमा पनि कोलोरेक्टल क्यान्सरको जोखिम बढी हुन सक्छ।
यस्ता लक्षण देखिएमा सचेत हुनुपर्छ
- लामो समयसम्म कब्जियत वा लगातार पखाला लाग्नु
- दिसामा रगत देखिनु
- लगातार पेट दुखिरहनु वा पेटसम्बन्धी असहजता हुनु
- कुनै स्पष्ट कारणबिना तौल घट्दै जानु
- अत्यधिक कमजोरी महसुस हुनु
- शरीरमा फलामको मात्रा कम हुनु
यस्ता लक्षण लामो समयसम्म देखिएमा बेवास्ता नगरी चिकित्सकसँग परामर्श लिनु आवश्यक हुन्छ। प्रारम्भिक चरणमै पहिचान र उपचार गर्न सके क्यान्सरको उपचार प्रभावकारी हुने सम्भावना बढी हुन्छ।
