इस्लामावाद । अमेरिका र इरानबीचको ऐतिहासिक शान्ति वार्ता कुनै ठोस सहमति बिना नै टुङ्गिएको छ । लगातार २१ घण्टासम्म चलेको सघन छलफलपछि अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलले इरान आफ्ना सर्तहरूमा सहमत हुन नसकेको भन्दै वार्ता निष्कर्षविहीन भएको घोषणा गरेको हो ।

वार्तापछि सञ्चारकर्मीहरूलाई सम्बोधन गर्दै अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले अमेरिकाले आफ्नो ‘रेड लाइन’ स्पष्ट पारेको तर इरानले त्यसलाई स्वीकार नगरेको बताए । उनले भने, ‘हामीले निकै लामो समय खर्चिएर लचिलो बन्ने प्रयास गर्‍यौँ, तर इरानी पक्ष हाम्रा सर्तहरू मान्न तयार भएन ।’

भान्सले अमेरिकाले इरानसमक्ष आफ्नो ‘अन्तिम र उत्कृष्ट’ प्रस्ताव राखेको र अब त्यसलाई स्वीकार गर्ने वा नगर्ने जिम्मा इरानकै हातमा रहेको उल्लेख गरे ।

अमेरिकी टोलीमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुश्नर र मध्यपूर्वका लागि विशेष दूत स्टिभ विट्कफ पनि सहभागी थिए ।

उपराष्ट्रपति भान्सले इरानको आणविक कार्यक्रमलाई पूर्ण रूपमा रोक्नु नै ट्रम्प प्रशासनको मुख्य लक्ष्य रहेको दोहोर्‍याए । इरानको आणविक क्षमता ध्वस्त पारिएको दाबी गर्दै उनले भविष्यमा इरानले कहिल्यै परमाणु हतियार नबनाउने प्रतिबद्धता नजनाएसम्म सम्झौता हुन नसक्ने स्पष्ट पारे ।

वार्ता विफल भए पनि पाकिस्तानको मध्यस्थकर्ता भूमिकाको अमेरिकाले प्रशंसा गरेको छ । भान्सले पाकिस्तानी नेतृत्वलाई धन्यवाद दिँदै वार्तामा कुनै कमी भए त्यो पाकिस्तानको कारणले नभएको स्पष्ट पारे । वार्ता निष्कर्षविहीन भएपछि अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डल पाकिस्तानबाट फर्किने तयारीमा छ ।

यता, इरानको विदेश मन्त्रालयले पनि विज्ञप्ति जारी गर्दै अमेरिकाले अत्यधिक र गैरकानुनी मागहरू राखेको आरोप लगाएको छ । इरानले आफू खुला दिमागका साथ वार्तामा सहभागी भएको तर आफ्ना वैध अधिकार र स्वार्थको सम्मान हुनुपर्ने अडान दोहोर्‍याएको छ ।

दुवै पक्ष आफ्नै अडानमा अडिग रहँदा मध्यपूर्वको तनाव अन्त्य गर्ने यो प्रयास तत्कालका लागि असफल बनेको छ ।

काठमाडौं । हाल नेपालमा कमजोर पश्चिमी न्यून चापीय प्रणाली तथा स्थानीय वायुको आंशिक प्रभाव रहेको मौसम पूर्वानुमान गरिएको छ । यसको प्रभावले देशका पहाडी र हिमाली भूभागमा आंशिक बदली देखिएको छ भने तराई क्षेत्रमा मौसम मुख्यतया सफा रहेको छ ।

आज दिउँसो कोशी प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली भूभागसहित अन्य हिमाली क्षेत्रमा साधारणतया बदली रहनेछ । कोशी प्रदेशको तराई तथा अन्य पहाडी क्षेत्रमा आंशिक बदली रहने र बाँकी तराई क्षेत्रमा मौसम मुख्यतया सफा रहनेछ ।

कोशी प्रदेशका पहाडी र हिमाली भूभाग, बागमती र गण्डकी प्रदेशका हिमाली क्षेत्रका थोरै स्थानहरूमा तथा अन्य हिमाली र गण्डकी प्रदेशका पहाडी भूभागका एक–दुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङ्गसहित हल्का वर्षा तथा हिमपातको सम्भावना रहेको छ । साथै, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराई क्षेत्रमा केही स्थानमा हावाहुरी चल्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

आज राति पनि देशका हिमाली क्षेत्रमा सामान्य बदली, पहाडी क्षेत्रमा आंशिक बदली र तराई क्षेत्रमा मौसम मुख्यतया सफा रहनेछ । कोशी र गण्डकी प्रदेशका हिमाली क्षेत्रका थोरै स्थानहरूमा तथा अन्य हिमाली क्षेत्रमा एक–दुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङ्गसहित हल्का वर्षा र हिमपातको सम्भावना रहेको मौसमविद्हरूले जनाएका छन् ।

काठमाडौँ । नेपाल राष्ट्र बैङ्कले आइतबारका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ । निर्धारणअनुसार अमेरिकी डलर एकको खरिददर १४८ रुपैयाँ ०७ पैसा र बिक्रीदर १४८ रुपैयाँ ६७ पैसा तोकिएको छ ।

त्यस्तै, युरोपियन युरो एकको खरिददर १७३ रुपैयाँ ४४ पैसा र बिक्रीदर १७४ रुपैयाँ १४ पैसा, बेलायती पाउण्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर १९९ रुपैयाँ ०१ पैसा र बिक्रीदर १९९ रुपैयाँ ८२ पैसा, स्वीस फ्रयाङ्क एकको खरिददर १८७ रुपैयाँ ६१ पैसा र बिक्रीदर १८८ रुपैयाँ ३७ पैसा कायम गरिएको छ ।

अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर १०४ रुपैयाँ ६९ पैसा र बिक्रीदर १०५ रुपैयाँ ११ पैसा, क्यानेडियन डलर एकको खरिददर १०७ रुपैयाँ ०३ पैसा र बिक्रीदर १०७ रुपैयाँ ४६ पैसा तथा सिङ्गापुर डलर एकको खरिददर ११६ रुपैयाँ २२ पैसा र बिक्रीदर ११६ रुपैयाँ ६९ पैसा तोकिएको छ ।

यसैगरी, जापानी येन १० को खरिददर ९ रुपैयाँ ३० पैसा र बिक्रीदर ९ रुपैयाँ ३४ पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर २१ रुपैयाँ ६८ पैसा र बिक्रीदर २१ रुपैयाँ ७७ पैसा, साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ३९ रुपैयाँ ४६ पैसा र बिक्रीदर ३९ रुपैयाँ ६२ पैसा तथा कतारी रियाल एकको खरिददर ४० रुपैयाँ ६१ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ७८ पैसा कायम भएको छ ।

थाइ भाट एकको खरिददर ४ रुपैयाँ ६१ पैसा र बिक्रीदर ४ रुपैयाँ ६३ पैसा, युएई दिराम एकको खरिददर ४० रुपैयाँ ३१ पैसा र बिक्रीदर ४० रुपैयाँ ४७ पैसा, मलेसियन रिङ्गेट एकको खरिददर ३७ रुपैयाँ ३४ पैसा र बिक्रीदर ३७ रुपैयाँ ५० पैसा तोकिएको छ ।

साथै, साउथ कोरियन वन १०० को खरिददर ९ रुपैयाँ ९८ पैसा र बिक्रीदर १० रुपैयाँ ०२ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिददर १५ रुपैयाँ ९९ पैसा र बिक्रीदर १६ रुपैयाँ ०५ पैसा र डेनिस क्रोनर एकको खरिददर २३ रुपैयाँ २१ पैसा र बिक्रीदर २३ रुपैयाँ २३ रुपैयाँ ३० पैसा कायम गरिएको छ ।

त्यसैगरी, हङकङ डलर एकको खरिददर १८ रुपैयाँ ९० पैसा र बिक्रीदर १८ रुपैयाँ ९८ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिददर ४८३ रुपैयाँ १० पैसा र बिक्रीदर ४८५ रुपैयाँ ०६ पैसा, बहराइन दिनार एकको खरिददर ३९२ रुपैयाँ ६५ पैसा र बिक्रीदर ३९४ रुपैयाँ २५ पैसा तथा ओमानी रियाल एकको खरिददर ३८४ रुपैयाँ ६० पैसा र बिक्रीदर ३८६ रुपैयाँ १६ पैसा तोकिएको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैङ्कका अनुसार भारतीय रुपैयाँ १०० को खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा कायम गरिएको छ ।

सर्लाही । सर्लाहीको गोडैतामा गोडैता नगरपालिकाको आयोजना तथा साउथ सिटी हिमाल हस्पिटल प्रा.ली. वीरगन्जको सहयोगमा एक दिने निःशुल्क बृहत् विशेषज्ञ स्वास्थ्य शिविर सम्पन्न भएको छ ।

स्थानीय स्तरमै गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको उक्त शिविरमा विभिन्न रोगका विशेषज्ञ चिकित्सकहरूले व्यापक सेवा प्रदान गरेका थिए । शिविरमा बिरामीहरूको निःशुल्क स्वास्थ्य परीक्षण, परामर्श तथा आवश्यक औषधि वितरण गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।

शिविरबाट कुल १ हजार ५० जनाले प्रत्यक्ष लाभ लिएका छन् । लाभग्राहीमध्ये ६५० जना पुरुष र ४०० जना महिला रहेका छन्, जसमा बालबालिकासमेत समावेश छन् ।

ग्रामीण भेगका नागरिकलाई सहज पहुँचमा स्वास्थ्य सेवा पु¥याउने लक्ष्यसहित आयोजना गरिएको शिविरबाट स्थानीय बासिन्दा लाभान्वित भएका छन् । साथै, यस्ता कार्यक्रमले स्वास्थ्यप्रति जनचेतना अभिवृद्धि गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको सहभागीहरूले बताएका छन् ।

साउथ सिटी हिमाल हस्पिटल प्रा.ली. वीरगन्जका चिकित्सकहरूले शिविरमार्फत ग्रामीण क्षेत्रका नागरिकलाई प्रत्यक्ष सेवा दिन पाउँदा खुसी लागेको बताएका छन् ।

काठमाडौं । गृहमन्त्री सुधन गुरुङ शनिबार मध्यरातमा चितवनको भरतपुर पुगेका छन् । भरतपुर पुगेलगत्तै उनलाई नेपाल प्रहरी शिक्षालयमा औपचारिक स्वागत गरिएको थियो ।

गुरुङलाई स्वागत गर्न बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रमुख प्रहरी नायव महानिरीक्षक दिपक रेग्मी, नेपाल प्रहरी शिक्षालयका समादेशक प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक तारा देवी थापा तथा प्रहरी उपरीक्षक एक नारायण कोइरालालगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।

इस्लामावाद । लामो समयदेखि जारी युद्ध र तनावका बीच संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच स्थायी युद्धविराम र शान्ति स्थापनाका लागि पाकिस्तानको राजधानी इस्लामावादमा उच्चस्तरीय वार्ता सुरु भएको छ। दुई हप्ते अस्थायी युद्धविरामपछि दुवै पक्षका प्रतिनिधि एउटै स्थानमा भेला भएका हुन्।

वार्तामा तीन मुख्य विषयलाई प्राथमिकता दिइएको छ—अस्थायी युद्धविरामलाई स्थायी बनाउने, सैन्य झडप पूर्ण रूपमा अन्त्य गर्ने, र विश्वव्यापी तेल आपूर्तिका लागि महत्वपूर्ण हर्मुज जलमार्ग सुरक्षित र खुला राख्ने। साथै, अमेरिकाले इरानको परमाणु हतियार विकास क्षमताको अन्त्य र उच्च संवर्धित युरेनियम भण्डार हटाउनुपर्ने सर्त अघि सारेको छ।

अमेरिकी टोलीको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जेडी भ्यान्सले गरिरहेका छन् भने राष्ट्रपतिका विशेष दूत स्टिभ विट्कोफ र जारेड कुश्नर पनि टोलीमा सहभागी छन्। इरानी टोलीको नेतृत्व संसद्का सभामुख बाघेर कलिबाफले गरिरहेका छन्, जसमा विदेशमन्त्री अब्बास अराघची पनि सहभागी छन्।

वार्ताको मध्यस्थता पाकिस्तानले गरिरहेको छ। पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शाहबाज सरिफले दुवै पक्षसँग छुट्टाछुट्टै भेट गर्दै यस वार्ताबाट दीर्घकालीन शान्तिको आधार तयार हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको प्रस्तावलाई वार्ताको आधार मान्न सकिने बताएका छन्, तर इरानले वार्तामा बार्गेनिङ गरिरहेको आरोप पनि लगाएका छन्। यता, इरानले लेबनानमा जारी आक्रमण रोक्न र आफ्नो रोक्का गरिएको सम्पत्ति फुकुवा गर्नुपर्ने माग दोहोर्याएको छ।

सन् १९७९ पछि यो नै अमेरिका–इरानबीचको सबैभन्दा उच्चस्तरीय प्रत्यक्ष वार्ताको प्रयास मानिएको छ। दुवै पक्षका कडा सर्तका कारण वार्ता जटिल हुने र ठोस नतिजा आउन समय लाग्ने विश्लेषण गरिएको छ।

काठमाडौं । अमेरिकाले थप ३५ नेपालीलाई डिपोर्ट गरेको छ। विमानस्थल अध्यागमन प्रमुख नरहरी घिमिरेका अनुसार उनीहरूलाई चार्टर विमानमार्फत नेपाल फर्काइएको हो।

गत अप्रिल ७ (चैत २४, मंगलबार) उनीहरू त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल आइपुगेका हुन्। डिपोर्ट गरिएकामध्ये १२ जना अवैध बाटोबाट अमेरिका पुगेका थिए भने दुई जना विद्यार्थी भिसामा गएका थिए। अन्यलाई भने विभिन्न आप्रवासन नियम उल्लंघन गरेको आरोपमा फिर्ता पठाइएको हो।

पछिल्लो दुई महिनामा मात्रै अमेरिकाबाट २०० भन्दा बढी नेपाली डिपोर्ट भइसकेका छन्।

विराटनगर । नेपालको स्वास्थ्य प्रणाली अझै समस्याग्रस्त रहेको एक प्रतिवेदनले औंल्याएको छ। मातृ तथा बाल मृत्युदरमा सुधार आए पनि नसर्ने रोग (मुटु, क्यान्सर, मधुमेह) का कारण हुने अकाल मृत्युले राज्यलाई ठूलो चुनौती दिइरहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

‘सुशासनको मार्गचित्र’ नामक उक्त प्रतिवेदन प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका सचिव गोविन्दबहादुर कार्की नेतृत्वको समितिले तयार पारेको हो। प्रतिवेदनअनुसार नेपालमा कुल मृत्युको ७१ प्रतिशत हिस्सा नसर्ने रोगका कारण हुने गरेको छ भने सडक दुर्घटना पनि अर्को गम्भीर समस्या बनेको छ।

मानसिक स्वास्थ्यको अवस्था पनि चिन्ताजनक रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। करिब १० प्रतिशत वयस्कमा मानसिक समस्या भए पनि तीमध्ये ९० प्रतिशतभन्दा बढी उपचारको पहुँच बाहिर रहेका छन्। स्वास्थ्य उपचारमा नागरिकको व्यक्तिगत खर्च अझै ४३ प्रतिशतभन्दा माथि रहेको तथ्य पनि सार्वजनिक गरिएको छ।

विगतका स्वास्थ्य योजनाहरू प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन नसक्नुका कारणमा पूर्वतयारीको अभाव, राजनीतिक अस्थिरता, स्रोत व्यवस्थापनको कमजोरी, कमजोर अनुगमन संयन्त्र तथा संस्थागत प्रतिरोध र दलीय हस्तक्षेपलाई मुख्य रूपमा औंल्याइएको छ।

प्रतिवेदनले नागरिकले ‘घरदैलोमै गुणस्तरीय आधारभूत स्वास्थ्य सेवा’ चाहेको उल्लेख गर्दै स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा नियमित सेवा विस्तार, ठूला अस्पतालमा दुई सिफ्टमा ओपीडी सञ्चालन गर्न सुझाव दिएको छ।

स्वास्थ्य क्षेत्रमा हुने भ्रष्टाचार र ढिलासुस्ती रोक्न केन्द्रीय बिडिङ प्रणाली लागू गर्ने, स्वास्थ्य बीमा ऐन संशोधन गरी प्रभावकारी बनाउने तथा ‘एक स्थानीय तह, एक आधारभूत अस्पताल’ अवधारणालाई पूर्णता दिने प्रस्ताव गरिएको छ। साथै, संघीय अस्पतालहरूलाई मुटु, क्यान्सर र मिर्गौला रोगको विशिष्टीकृत उपचारसहित कम्तीमा ५०० शय्याको क्षमतामा विस्तार गर्ने योजना अघि सारिएको छ।

स्वास्थ्य जनशक्ति गाउँसम्म पुर्‍याउन छात्रवृत्तिमा अध्ययन गरेका चिकित्सकलाई कम्तीमा ५ वर्ष सेवा अनिवार्य गर्ने कानुनी व्यवस्था गर्न सुझाव दिइएको छ। विदेशमा रहेका नेपाली विशेषज्ञलाई ‘भिजिटिङ फ्याकल्टी’को रूपमा प्रयोग गर्ने र मेडिकल शिक्षालाई अनुसन्धानसँग जोड्ने प्रस्ताव पनि गरिएको छ।

निजी अस्पतालको शुल्क नियन्त्रण गर्न स्तरीकरण प्रणाली लागू गर्ने तथा विपन्न वर्गका लागि क्रस–सब्सिडी मोडेल अपनाउने योजना प्रस्तुत गरिएको छ। साथै, निःशुल्क शैयाको वितरणलाई अनलाइन प्रणालीमार्फत पारदर्शी बनाउने प्रस्ताव छ।

प्रविधिको प्रयोगमार्फत स्वास्थ्य सेवामा सुधार ल्याउन सबै अस्पतालमा इलेक्ट्रोनिक मेडिकल रेकर्ड (EMR) लागू गर्ने र राष्ट्रिय परिचयपत्रसँग आबद्ध गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

प्रतिवेदनले स्वास्थ्य क्षेत्र सुधारका लागि १० मुख्य स्तम्भहरू पहिचान गर्दै उपचारमुखी प्रणालीबाट रोकथाममुखी प्रणालीतर्फ, कागजी प्रक्रियाबाट डिजिटल प्रणालीतर्फ, र अस्पताल केन्द्रित सेवाबाट समुदायमा आधारित प्रणालीतर्फ रूपान्तरण गर्नुपर्नेमा जोड दिएको छ।

सुझावअनुसार १ वर्षभित्र सार्वजनिक खरिद ऐन र स्वास्थ्य बीमा ऐन संशोधन गर्ने, २ वर्षभित्र ५०० शय्याका सुपर–स्पेसियालिटी अस्पताल विस्तार सुरु गर्ने र देशभर EMR प्रणाली लागू गर्ने समयसीमा निर्धारण गरिएको छ।

काठमाडौँ । सरकारले त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलसहित देशभरका विमानस्थलमा २४ घण्टाभित्र स्तनपान तथा शिशु हेरचाहकक्ष स्थापना गर्न निर्देशन दिएको छ।

संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले विमानस्थलमा सरसफाइ, सुरक्षा र गोपनीयता सुनिश्चित गर्दै स्तनपान तथा शिशु हेरचाहकक्ष सञ्चालन गर्न, आवश्यकताअनुसार स्तरोन्नति गर्न तथा बिरामी र विशेष आवश्यकता भएका यात्रुका लागि प्राथमिक हेरचाहकक्ष व्यवस्था गर्न निर्देशन दिएको छ।

त्यसैगरी, विमानस्थलको सरसफाइ अन्तरराष्ट्रिय मापदण्डअनुसार कायम गर्न, दैनिक सरसफाइ ‘लगबुक’ प्रणाली लागू गर्न तथा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन र अन्तरराष्ट्रिय नागरिक उड्डयन सङ्गठनले तोकेका स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गर्न पनि भनिएको छ। शौचालयमा महिला यात्रुका लागि निःशुल्क स्यानिटरी प्याडको व्यवस्था गर्नसमेत निर्देशन दिइएको छ।

मन्त्रालयले यी निर्देशनहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयन गरी प्रगति विवरण मन्त्रालयमा पेश गर्न सम्बन्धित निकायलाई भनेको छ। साथै, नागरिक तथा यात्रुहरूलाई पनि निर्देशन कार्यान्वयन भए/नभएकोबारे मन्त्रालयका सूचना अधिकारीलाई जानकारी दिन आग्रह गरिएको छ।