भरतपुर (चितवन), २९ जेठ: चितवनको माडी उपत्यका प्राकृतिक, धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाले भरिपूर्ण छ। सामेश्वर मन्दिर, गोद्धक, बैकुण्ठ ताल, राम मन्दिरलगायत क्षेत्र पहिल्यैदेखि पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा परिचित छन्। तर, यही क्षेत्रभित्र रहेको करिब ६० मिटर अग्लो ‘धनलक्ष्मी झरना’ भने अझै पनि धेरैको नजरबाट ओझेलमा छ।
वैकुण्ठधाम क्षेत्र व्यवस्थापन समितिले झरनालाई समेटेर नयाँ पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास गर्ने पहल थालेको छ। बैकुण्ठ तालभन्दा माथि करिब डेढ घण्टाको पैदल यात्रापछि पुगिने यो झरना पछिल्लो समय स्थानीयस्तरमै आकर्षक गन्तव्य बन्दै गएको वैकुण्ठधाम पूजा तथा मेला व्यवस्थापन मूल समितिका अध्यक्ष राजकुमार परियारले जानकारी दिनुभयो।
तालदेखि झरनासम्म पुग्नका लागि आधा बाटोसम्म सिँढी निर्माण भइसकेको र बाँकी सिँढी आगामी वर्ष सम्पन्न गर्ने योजना रहेको उहाँले बताउनुभयो। “बजेटको अभावले योजना अनुसार अघि बढ्न सकिएको छैन, तर बाटो बने पर्यटक सहजै लैजान सकिने अवस्था आउँछ,” परियारले भन्नुभयो।
माडी नगरपालिका–८ का पूर्ववडाध्यक्ष कृष्ण अधिकारीका अनुसार माडी क्षेत्रमा विसं २०२०–२२ तिर बस्ती बस्न सुरु भएको थियो। त्यसैबेलादेखि बैकुण्ठ ताल वरपर मेला लाग्ने र बाल चतुर्दशीमा शत् बीउ छर्ने परम्परा चल्दै आएको हो। स्थानीय किंवदन्तीअनुसार धन प्राप्तिको कामना पूरा हुने विश्वासका कारण उक्त झरनालाई ‘धनलक्ष्मी झरना’ नाम दिइएको अधिकारीले बताउनुभयो।
धनलक्ष्मी झरनासम्म पुग्न भरतपुर–माडी–ठोरी हुलाकी सडकअन्तर्गत खरकट्टाबाट तीन किलोमिटर पक्की सडक हुँदै मोटर चल्ने बाटो छ। त्यसपछि करिब २० मिनेट उकालो हिँडेर बैकुण्ठ ताल पुगिन्छ। तालबाट झरनासम्म पुग्न डेढ घण्टाको पैदल यात्रा लाग्छ।
“अहिले धार्मिक आस्था र घुमफिर दुबैका लागि मानिसहरू यहाँ आउने गरेका छन्,” अधिकारीले भन्नुभयो, “सिँढी लगायत पूर्वाधार बनेमा अझ धेरै पर्यटक आकर्षित गर्न सकिन्छ।” हाल झरना र बैकुण्ठधाम क्षेत्रका अन्य सम्पदालाई समेटेर एकीकृत रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने काम थालिएको उहाँको भनाइ छ।
वैकुण्ठधाम क्षेत्रमा पर्ने बैकुण्ठ ताल, धनलक्ष्मी झरना, वैकुण्ठेश्वर शिवालय मन्दिर, कैलाश पर्वत, प्रेम दह, मनमोह भिर, दुई खोला दोभान, चमेरे गुफा र आरण्य बौद्ध विहारजस्ता स्थलहरू धार्मिक तथा प्राकृतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिन्छन्। यी सम्पदाहरूले माडीलाई पर्यटकको चासोको केन्द्र बनाइरहेका छन्।
पूर्ववडाध्यक्ष अधिकारीका अनुसार कान्तिपुर सामूहिक खेती, फार्म स्टे, अयोध्या मार्गजस्ता योजनाले यहाँको पर्यटनलाई समुदायसँग जोड्दै थप आकर्षक बनाइरहेका छन्।
नगर उपप्रमुख खेमप्रसाद महतोका अनुसार बैकुण्ठ क्षेत्रको एकीकृत विकास योजना अन्तर्गत धनलक्ष्मी झरनासम्म पर्यटक पु¥याउने लक्ष्यसहित काम अघि बढाइएको छ। “झरनाप्रति चासो बढ्दो छ, तर जङ्गलभित्र परेकाले धेरैलाई अझै जानकारी छैन,” उहाँले भन्नुभयो, “यसको प्रचारप्रसार र पूर्वाधार निर्माणमार्फत यो क्षेत्र महत्वपूर्ण पर्यटकीय गन्तव्य बन्न सक्छ।”
माडी भौगोलिक रूपमा निकै आकर्षक भए पनि दर्जनौँ खहरे खोला र तीनतर्फबाट चितवन निकुञ्जसँग जोडिएको क्षेत्र भएकाले जङ्गली जनावरको समस्याले स्थानीयलाई सास्ती दिँदै आएको छ। निकुञ्जका वन्यजन्तु देखाएर अन्यत्र पर्यटन फस्टाए पनि माडीमा क्षतिको भार बढी परेको स्थानीयको गुनासो छ।
“झरना, ताल र धार्मिक क्षेत्रलाई केन्द्रमा राखेर माडीको समग्र विकासको योजना बनाइएको छ,” उपप्रमुख महतोले भन्नुभयो, “अब बजेटको सुनिश्चितता गर्दै काम अघि बढाइन्छ।”
