काठमाडौँ: नासाको अग्रणी अन्तरिक्षयान, पार्कर सोलार प्रोब,ले मङ्गलबार एक ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ। यसले १,७०० डिग्री फरेनहाइट (९३० डिग्री सेल्सियस) भन्दा बढीको अत्यन्तै उच्च तापक्रमलाई सहन गर्दै, सूर्यको सबैभन्दा नजिक पुग्ने पहिलो अन्तरिक्षयान बन्ने कीर्तिमान राखेको छ।
सन् २०१८ अगस्टमा प्रक्षेपण गरिएको यो प्रोब नासाको सात वर्षे मिशनको हिस्सा हो। यसको उद्देश्य हाम्रो ताराको अध्ययनलाई थप गहिरो बनाउनु र पृथ्वीमा प्रभाव पार्न सक्ने अन्तरिक्ष-मौसम घटनाहरूको पूर्वानुमानमा सुधार गर्नु हो।
ऐतिहासिक उडानको विवरण
मङ्गलबार बिहान ६ः५३ (११५३ जिएमटी) मा यस यानले आफ्नो नयाँ कीर्तिमान हासिल गर्ने प्रयास गरेको हो। तर सूर्यको निकटताका कारण यानसँगको सम्पर्क केही दिनका लागि टुट्ने भएकाले यो मिशन वैज्ञानिकहरूले पुष्टिका लागि शुक्रबारसम्म पर्खनुपर्नेछ।
यसो कल्पना गरौँ कि यदि पृथ्वी र सूर्यबीचको दूरी अमेरिकी फुटबल मैदानको लम्बाइ बराबर छ भने, यस यानको नजिकको दृष्टिकोणमा यो अन्तिम क्षेत्रबाट लगभग चार गज (मिटर) मात्र टाढा हुनेछ। यस अवस्थालाई पेरिहेलियन भनिन्छ।
वैज्ञानिक प्रतिक्रियाहरू
“यो नासाको साहसी मिशनको एउटा उत्कृष्ट उदाहरण हो,” पार्कर सोलार प्रोब कार्यक्रमका वैज्ञानिक एरिक पोसनरले सोमबार जारी विज्ञप्तिमा भने। “यसले हाम्रो ब्रह्माण्डका पुराना प्रश्नहरूको उत्तर दिनका लागि कुनै पनि मानवीय मिशनले अहिलेसम्म नगरेको काम गरेको छ। हामी यस यानबाट प्राप्त हुने पहिलो स्थिति अद्यावधिक र वैज्ञानिक तथ्यहरूको प्रतीक्षा गर्न सक्दैनौँ।”
प्राविधिक विशेषताहरू
पार्करमा जडित ताप ढाल यति प्रभावकारी छ कि सूर्यको अत्य
न्तै गर्मी बाहिरी वातावरण, जसलाई कोरोना भनिन्छ, को अध्ययन गर्दा पनि यसको आन्तरिक उपकरणहरू कोठाको तापक्रम – लगभग ८५ डिग्री फरेनहाइट (२९ डिग्री सेल्सियस) –मै रहन्छ।
पार्कर करिब ४,३०,००० माइल प्रतिघन्टा (६,९०,००० किलोमिटर प्रतिघन्टा) को तीव्र गतिमा यात्रा गरिरहेको छ। यो गतिको तुलनामा अमेरिकाको राजधानी वासिङ्टनबाट जापानको राजधानी टोकियोसम्म यात्रा गर्न एक मिनेटभन्दा कम समय लाग्छ।
“कुनै पनि मानव निर्मित वस्तु ताराको यति नजिक कहिल्यै पुगेको छैन,” जोन्स हप्किन्स एप्लाइड फिजिक्स लेबोरेटरी (एपिएल) का मिसन अपरेसन म्यानेजर निक पिङ्किनले भने। “हामी अन्तरिक्ष यानले सूर्यको वरिपरि घुमेर फर्केपछि प्राप्त हुने डाटाका लागि उत्साहित छौँ।”
वैज्ञानिक महत्व
यस मिशनले सूर्यको बारेमा केही सबैभन्दा ठूलो रहस्यहरूलाई उजागर गर्न मद्दत गरिरहेको छ। यसले सौर्य हावा कसरी उत्पन्न हुन्छ, कोरोना किन सूर्यको सतहभन्दा तातो छ, र कोरोनल मास इजेक्सन जस्ता प्लाज्माका विशाल बादलहरू कसरी निर्माण हुन्छन् भन्ने प्रश्नहरूको उत्तर खोज्नेछ।
भविष्यका योजना
क्रिसमस इभको यो ऐतिहासिक उडानले तीन कीर्तिमान स्थापित गर्न अपेक्षित छ। आगामी दुई उडानहरू, सन् २०२५ को मार्च २२ र जुन १९ मा, पार्करलाई सूर्यको उस्तै नजिक पुर्याउने योजना छ।
यो साहसी मिशनले अन्तरिक्ष विज्ञानमा नयाँ युगको शुरुवात गरिरहेको छ, जसले हाम्रो ब्रह्माण्ड र ताराहरूको बारेमा हाम्रो बुझाइलाई अझ व्यापक बनाउनेछ।
