काठमाडौँ: ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री दीपक खड्काले पानीको महत्व दैनिक जीवनयापन मात्र होइन, मुलुकको आर्थिक समृद्धिसँग पनि गहिरोसँग जोडिएको बताएका छन्। जल तथा ऊर्जा आयोगको सचिवालयको आयोजनामा र राष्ट्रिय सिँचाइ जल उपभोक्ता महासङ्घको सहकार्यमा सुरु भएको ‘प्रथम राष्ट्रिय पानी सम्मेलन–२०८१’को उद्घाटन गर्दै उनले पानीका स्रोतहरूको उचित उपयोग गर्दै रोजगारी सिर्जना र समृद्धि निर्माणलाई सरकारले प्राथमिकतामा राखेको बताए।
“पानी उपभोगका लागि मात्र नभई आर्थिक समृद्धिका लागि समेत महत्त्वपूर्ण छ,” मन्त्री खड्काले भने, “सरकारले पानीको संरक्षण र व्यवस्थापनलाई सँगसँगै अघि बढाइरहेको छ।” उनले वातावरण संरक्षणमा सबैको भूमिका आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै, गाउँका पोखरीहरू जोगाउन सके स्थानीय पानी संकट समाधानमा टेवा पुग्ने बताए।
नेपाल पानीका स्रोतहरूमा धनी मुलुक भए पनि पछिल्लो समय पानीको संकटबारे चिन्ता व्यक्त भइरहेको उल्लेख गर्दै उनले जलस्रोत संरक्षणलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए। “जलस्रोतको समुचित प्रयोग तथा संरक्षणका लागि संविधानले संघ, प्रदेश र स्थानीय तहलाई जिम्मेवारी दिएको छ,” उनले भने।
मन्त्री खड्काका अनुसार राष्ट्रिय जलस्रोत नीति–२०७७ ले जलस्रोतको बहुउपयोगी विकासमार्फत आर्थिक समृद्धि र सामाजिक रूपान्तरणको लक्ष्य लिएको छ। उनले सरकार नदी बेसिन योजनालाई अन्तिम चरणमा पुर्याउँदै जलस्रोत विधेयक संसद्बाट अनुमोदन भएपछि एकीकृत जलस्रोत व्यवस्थापन कार्यान्वयन हुने जानकारी दिए।
“हिमालय क्षेत्रका हिमनदी खुम्चिँदै गएका छन्, जसका कारण हिमताल फुट्ने जोखिम बढेको छ,” मन्त्री खड्काले भने, “अनावृष्टिले सुख्खा समयमा नदीको बहाव घट्दा जलविद्युत् उत्पादन र सिँचाइ प्रभावित भएका छन् भने अतिवृष्टिले बाढीपहिरोका कारण जनधनको क्षति बढ्दै छ। यी चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न सरकारले जलस्रोतको रणनीतिक उपयोगका लागि नीति निर्माण गरिरहेको छ।”
सम्मेलनमा हिमनदी संरक्षण, एकीकृत जलस्रोत व्यवस्थापन, जल सुशासन, अन्तरदेशीय सहकार्य, जलस्रोतको बहुउपयोग, जलवायु परिवर्तन, कृषि उत्पादकत्व, खानेपानी, सरसफाइ, समावेशी विकासका लागि जल प्रशासन र नीतिगत सुधारलगायत विषयमा छलफल हुनेछ।
ऊर्जा राज्यमन्त्री पूर्णबहादुर तामाङ, राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष प्राडा शिवराज अधिकारी, ऊर्जा मन्त्रालयकी सचिव सरीता दवाडी, राष्ट्रिय सिँचाइ जल उपभोक्ता महासङ्घका अध्यक्ष शम्भु दुलाललगायतले जलवायु परिवर्तन र प्राकृतिक स्रोतहरूको अत्यधिक दोहनले पानीका मुहानहरू सुक्दै गएकोप्रति चिन्ता व्यक्त गरे।
यस अवसरमा अन्तरराष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्र (इसिमोड) का वातावरण विज्ञ डा. अरुणभक्त श्रेष्ठले हिन्दुकुश हिमालयमा घट्दै गएको हिममण्डलको प्रभाव र समाधानबारे कार्यपत्र प्रस्तुत गरे। सम्मेलनमा विभिन्न आठ कार्यपत्र प्रस्तुत हुने जानकारी आयोगका सिनियर डिभिजनल इन्जिनियर डा. कपिल ज्ञवालीले दिए। सम्मेलन दुई दिनसम्म सञ्चालन हुनेछ।
