काठमाडौं । कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) क्षेत्रको पछिल्लो घटनाक्रमले विश्व प्रविधि बजारमा ठूलो हलचल ल्याएको छ। दुई चर्चित एआई वैज्ञानिकले कम्पनी परिवर्तन गर्ने निर्णय र नयाँ एआई प्रविधिको सार्वजनिक प्रदर्शनपछि विश्वका प्रमुख टेक कम्पनीहरूको सेयरमा उल्लेख्य गिरावट आएको छ।
यसको प्रभावस्वरूप एनभिडियाले एकै दिन करिब २०० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको बजार मूल्य गुमाएको छ। त्यस्तै, अमेजनको सेयर करिब ५ प्रतिशत र मेटाको सेयर झन्डै २ प्रतिशतले घटेको छ।
यो घटनाको केन्द्रमा गुगलका पूर्व वैज्ञानिक नोम शजीर र जन जम्पर रहेका छन्। शजीर सन् २०१७ मा विकसित ‘ट्रान्सफर्मर’ प्रविधिका प्रमुख अनुसन्धानकर्तामध्ये एक हुन्, जसलाई आजका आधुनिक एआई प्रणालीहरूको आधार मानिन्छ। गुगलले दुई वर्षअघि उनलाई पुनः भित्र्याउन करिब २.७ अर्ब डलर खर्च गरेको थियो।
तर हालै दुवै वैज्ञानिकले गुगल छोडेर एआई स्टार्टअप एन्थ्रोपिकमा आबद्ध हुने निर्णय गरे। त्यसलगत्तै एन्थ्रोपिकले ‘क्लाउड कोवर्क’ नामक नयाँ एआई एजेन्ट सार्वजनिक गर्यो, जसले कानुनी सम्झौताको समीक्षा, वित्तीय विवरण तयार पार्ने र डाटा व्यवस्थापनजस्ता जटिल काम स्वचालित रूपमा गर्न सक्ने दाबी गरिएको छ।
यस घटनापछि एआई उद्योगको दीर्घकालीन आम्दानी, लगानीको प्रतिफल र व्यवसायिक दिगोपनबारे लगानीकर्ताको चिन्ता बढेको विश्लेषण गरिएको छ। विभिन्न प्रतिवेदनअनुसार एआई पूर्वाधारको खर्च धान्न उद्योगलाई वार्षिक करिब ६०० अर्ब डलर आम्दानी आवश्यक पर्ने भए पनि हाल विश्वव्यापी एआई आम्दानी करिब १०० अर्ब डलरको हाराहारीमा मात्र रहेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार पछिल्लो घटनाले एआई क्षेत्रको प्रतिस्पर्धा केवल प्रविधिमा सीमित नरहेको, उत्कृष्ट जनशक्ति, लगानीकर्ताको विश्वास र दिगो व्यवसायिक मोडल नै आगामी सफलताको मुख्य आधार हुने स्पष्ट संकेत गरेको छ।
