काठमाडौं। तिब्बती धर्मगुरु दलाई लामाको बढ्दो उमेरसँगै उनको उत्तराधिकारी को हुने भन्ने विषयमा चर्को बहस भइरहेको छ। यी बहसबीच दलाई लामाले आफू ११० वर्षसम्म बाँच्ने आशा व्यक्त गरेका छन्, जसले तिब्बती बौद्ध धर्मावलम्बीहरूमा नयाँ ऊर्जा थपेको छ।
८९ वर्षीय दलाई लामालाई यस वर्षको जुन महिनामा घुँडाको शल्यक्रियाका लागि न्यूयोर्क लगिएको थियो। स्वास्थ्य अवस्थाको कारणले उनको नेतृत्व क्षमतामा असर पर्ने अड्कलबाजी भइरहेका बेला उनले आफ्नो स्वास्थ्यलाई लिएर कुनै गम्भीर समस्या नभएको बताएका छन्।
समाचार एजेन्सी रोयटर्सलाई दिएको अन्तर्वार्तामा स्वास्थ्यबारे सोध्दा दलाई लामाले भने, “म सायद ११० वर्ष बाँच्नेछु। मेरो घुँडा पनि निको हुँदैछ। यो गम्भीर समस्या होइन।” यद्यपि, उनले आफ्ना सहकर्मीहरूको सहयोगमा यात्रा गर्ने र लामो दूरीका लागि गल्फ कार्टको प्रयोग गर्ने बताए।
उत्तराधिकारीको बहस
१४ औं दलाई लामाले सन् १९५९ मा हजारौं तिब्बती अनुयायीहरूसँग भारतमा निर्वासन लिएका थिए। चीनले उनको उत्तराधिकारी छान्ने अधिकार आफूमा रहेको दाबी गर्दै आएको छ, जसले तिब्बती समुदायमा गहिरो असन्तोष पैदा गरेको छ।
दलाई लामाले भने, चीनले छान्ने कुनै पनि उत्तराधिकारीलाई तिब्बतीहरूले सम्मान गर्ने सम्भावना नरहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले आफ्नो उत्तराधिकारी भारतमा चयन हुने सम्भावना औंल्याउँदै चीनको दाबीलाई चुनौती दिएका छन्।
दलाई लामाले भने, “यदि चीनले मेरो उत्तराधिकारी छानेको दाबी गर्यो भने, त्यसलाई तिब्बतीहरूले कहिल्यै स्वीकार गर्ने छैनन्। मेरो उत्तराधिकारी तिब्बती परम्परा र धर्मावलम्बीहरूको सहमतिमा छनोट हुनेछ।”
भविष्यका योजना
दलाई लामाले आफ्नो स्वास्थ्य राम्रो रहेको र आगामी वर्षहरूमा तिब्बती समुदायलाई नेतृत्व दिन सक्षम रहने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। स्वास्थ्य समस्या हुँदाहुँदै पनि उनले तिब्बती समुदायका लागि नयाँ कार्यक्रमहरूमा सहभागिता जनाइरहेका छन्।
तिब्बती बौद्ध धर्ममा दलाई लामाको नेतृत्वले विशेष महत्त्व राख्ने हुँदा उत्तराधिकारी चयनको विषयमा विश्वभरि चासो बढेको छ। यो बहसले तिब्बती समुदायभित्र मात्र होइन, अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक वृत्तमा पनि हलचल ल्याएको छ।
दलाई लामाको नेतृत्वमा तिब्बती धर्म र संस्कृतिको अन्तर्राष्ट्रिय छवि मजबुत बनाइएको छ। तर, उनको उत्तराधिकारी चयनमा चीनको हस्तक्षेपको आशंकाले तिब्बती धर्मावलम्बीहरूलाई सतर्क बनाएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, दलाई लामाको उत्तराधिकारीको विषयमा कुनै पनि विवादले तिब्बती धर्म र समुदायमा गहिरो प्रभाव पार्न सक्छ।
दलाई लामाले तिब्बती समुदायलाई एकताबद्ध रहन र तिब्बती पहिचानको संरक्षणका लागि निरन्तर प्रयास गर्न आग्रह गरेका छन्। उनका यी अभिव्यक्तिले तिब्बती धर्मावलम्बीहरूमा प्रेरणा दिनका साथै चीनको हस्तक्षेपविरुद्ध सशक्त सन्देश पठाएको छ।
