काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिकाको आन्तरिक सुरक्षा विभाग (डीएचएस) ले नेपाली नागरिकलाई प्रदान गर्दै आएको अस्थायी संरक्षित स्थिति (Temporary Protected Status–TPS) सुविधा औपचारिक रूपमा अन्त्य गरेको घोषणा गरेको छ। यस निर्णयसँगै टीपीएसको संरक्षणमा रहेका हजारौँ नेपालीको अमेरिकामा बसाइ र काम गर्ने कानुनी अधिकार प्रभावित भएको छ।
टीपीएसको अवधि सकिएमा वा सरकारले सम्बन्धित देशका लागि सुविधा अन्त्य गरेमा, अन्य कुनै वैध आप्रवासन हैसियत नभएका व्यक्तिले अमेरिकामा बस्न अर्को कानुनी आधार खोज्नुपर्ने हुन्छ। अन्यथा उनीहरूलाई अमेरिका छाड्नुपर्ने वा देश निकाला प्रक्रियामा पर्न सक्ने अवस्था आउन सक्छ।
नेपाललाई किन टीपीएस दिइएको थियो?
सन् २०१५ अप्रिलमा गएको विनाशकारी ७.८ म्याग्निच्युडको भूकम्पपछि अमेरिकाले नेपाललाई पहिलोपटक टीपीएस सुविधा प्रदान गरेको थियो। उक्त भूकम्पमा करिब ९ हजार मानिसको मृत्यु हुनुका साथै ठूलो जनधनको क्षति भएको थियो।
अमेरिकाले २०१५ जुन २४ मा नेपाललाई टीपीएस प्रदान गरेको थियो। त्यसपछि योग्य नेपाली नागरिकले अमेरिकामा अस्थायी रूपमा कानुनी रूपमा बस्न र काम गर्न पाउने सुविधा प्राप्त गरेका थिए।
हजारौँ नेपाली प्रभावित
डीएचएसको आधिकारिक अनुमानअनुसार टीपीएस अन्त्य गर्ने प्रक्रिया सुरु हुनुअघि करिब १२ हजार ७०० नेपाली नागरिक उक्त सुविधाअन्तर्गत रहेका थिए।
तीमध्ये करिब ५ हजार ५०० नेपालीले पछिल्लो एक दशकमा आफ्नो आप्रवासन स्थिति समायोजन गरी स्थायी बसोबासको अनुमति प्राप्त गरेको बताइएको छ। तर अझै हजारौँ नेपाली आफ्नो कानुनी बसोबास र काम गर्ने अधिकारका लागि टीपीएसमै निर्भर थिए।
अन्य देशको टीपीएस पनि अन्त्य
डीएचएसले नेपालसँगै हैटी, सिरिया, यमन, अफगानिस्तान, क्यामरुन, होन्डुरस, निकारागुआ, भेनेजुएला, दक्षिण सुडान, म्यानमार, सोमालिया र इथियोपिया लगायतका देशका नागरिकका लागि दिइएको टीपीएससम्बन्धी संरक्षण अन्त्य गर्ने निर्णय गरेको जनाएको छ।
टीपीएस अन्त्य भएपछि प्रभावित नेपालीले आफ्नो कानुनी स्थिति कायम राख्न अन्य उपलब्ध आप्रवासन विकल्प खोज्नुपर्ने हुन्छ। वैध अन्य कानुनी आधार नभएका व्यक्तिका लागि अमेरिका छाड्नुपर्ने वा देश निकाला प्रक्रियाको सामना गर्नुपर्ने जोखिम बढेको छ।
टीपीएस भनेको के हो?
टीपीएस अमेरिकाले कुनै निश्चित देशमा युद्ध, प्राकृतिक विपत्ति वा अन्य असाधारण र अस्थायी जोखिमपूर्ण अवस्था उत्पन्न हुँदा त्यहाँका नागरिकलाई अस्थायी रूपमा अमेरिका बस्न दिने मानवीय आप्रवासन सुविधा हो।
टीपीएस पाएका व्यक्तिलाई निश्चित अवधिका लागि अमेरिकाबाट देश निकाला (deportation) बाट संरक्षण दिइन्छ र उनीहरूले काम गर्ने अनुमति (Employment Authorization Document–EAD) प्राप्त गर्न सक्छन्। तर टीपीएसले आफैंमा स्थायी बसोबास अर्थात् ग्रीन कार्ड वा अमेरिकी नागरिकताको अधिकार भने दिँदैन।
