काठमाडौं: बंगलादेशको गार्मेन्ट उद्योग हाल गम्भीर संकटमा परेको छ। पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनाको कूपछि सात महिनाभित्र १४० भन्दा बढी गार्मेन्ट कारखाना बन्द भइसकेका छन्, जसका कारण एक लाखभन्दा बढी कामदार बेरोजगार बनेका छन्।
गाजीपुर, सावर, नारायणगञ्ज र नरसिन्दी जस्ता औद्योगिक क्षेत्रहरूमा मात्र ५० भन्दा बढी कारखाना पूर्ण रूपमा बन्द भएका छन् भने करिब ४० कारखाना अस्थायी रूपमा बन्द छन्।
विरोध प्रदर्शन र बक्यौता तलबको समस्या
धेरै गार्मेन्ट कम्पनीहरूमा कामदारहरूले २ महिनादेखि १४ महिनासम्मको तलब पाउन बाँकी छ। तलब नपाएको विरोधमा कामदारहरू सडकमा उत्रिएका छन्। ईद नजिकिँदै गर्दा अवस्था झन् जटिल बन्दै गएको छ, र ईदपछि थप कारखानाहरू बन्द हुन सक्ने आकलन गरिएको छ। तर, संकट गहिरिँदा पनि सरकार र कपडा व्यवसायीहरूबाट प्रभावकारी कदम चालिएको छैन।
बंगलादेशका अर्डर अन्य देशमा सर्दै
बंगलादेश गार्मेन्ट म्यानुफ्याक्चरर्स एण्ड एक्सपोर्टर्स एसोसिएसन (BGMEA) का स्रोतहरूका अनुसार हाल २० प्रतिशत अर्डरहरू अन्य देशमा सरेका छन्। भारत, भियतनाम, श्रीलंका, इन्डोनेसिया, र पाकिस्तानले यी अर्डरहरू लिने क्रम बढिरहेको छ।
संकटका मुख्य कारणहरू
विशेषज्ञहरूका अनुसार गार्मेन्ट उद्योग संकटमा पर्नुको दुई प्रमुख कारण छन्—
आर्थिक मन्दी
राजनीतिक अस्थिरता
तर, रोचक पक्ष के छ भने बन्द भइरहेका अधिकांश कारखाना पूर्व प्रधानमन्त्री शेख हसिनाको पार्टी अवामी लिगसँग सम्बन्धित नेताहरूका हुन्।
बेक्सिमको र ठूला व्यापारीहरू प्रभावित
बंगलादेशका ठूला औद्योगिक समूहमध्ये एक बेक्सिमको (Beximco) का १५ वटा कारखाना पूर्ण रूपमा बन्द भएका छन्। बेक्सिमकोका प्रमुख तथा शेख हसिनाका पूर्व विदेशी लगानी सल्लाहकार सलमान एफ. रहमान यो संकटबाट प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन्।
त्यस्तै, अवामी लिगका मन्त्री गाजी दस्तगीरका धेरै गार्मेन्ट कारखानाहरू पनि बन्द भएका छन्।
श्रमिकहरू गम्भीर संकटमा
श्रमिक नेता मोहम्मद मिन्टु भन्छन्,
“बेक्सिमको बंगलादेशको ठूलो गार्मेन्ट कम्पनी थियो। यहाँ कामदारहरूले समयमै ज्याला र बोनस पाउँथे। अब यी कारखाना बन्द हुँदा हजारौं कामदारहरू समस्यामा परेका छन्।”
स्रोतहरूका अनुसार, धेरै ठूला कपडा व्यापारीहरू देश छोडेर गइसकेका छन्, जसका कारण संकट झनै गहिरिँदै गएको छ।
