भरतपुर: चेपाङ समुदायका बालबालिकाले पछिल्लो समय शिक्षामा उल्लेखनीय प्रगति गर्न थालेका छन्। चितवनको राप्ती नगरपालिका–१३ स्थित चेपाङ बालबालिकामात्र अध्ययनरत कान्देश्वरी आधारभूत विद्यालय यस वर्षको कक्षा ८ को परीक्षामा नगरकै उत्कृष्ट विद्यालय घोषित भएको छ।
विद्यालयले कक्षा ८ मा अध्यापन सुरु गरेको पहिलो वर्षमै उत्कृष्ट नतिजा हासिल गरेको हो। विद्यालयका प्रधानाध्यापक बालकृष्ण थपलियाका अनुसार, यस वर्ष परीक्षामा सहभागी भएका १३ मध्ये एक जनाले ग्रेड प्लस, सात जनाले ए ग्रेड, दुई जनाले बी प्लस ग्रेड ल्याएका छन्। “पहिलो वर्षमै यस्तो परिणाम आउँदा हामी अत्यन्तै खुसी छौं,” उहाँले भन्नुभयो, “शिक्षक, विद्यार्थी, अभिभावक र संस्थाहरूको संयुक्त मेहनतले नै यो सम्भव भएको हो।”
विद्यालयमा लक्ष्मी प्रतिष्ठानको सहयोगमा आवासीय छात्रावास सञ्चालन भएपछि चेपाङ समुदायका बालबालिकाको पढाइप्रतिको लगाव बढेको हो। “बिहान ४ बजेदेखि राति ९ बजेसम्म नियमित अध्यापन हुन्छ, र शिक्षकहरू पनि आवासमै बस्नुहुन्छ,” थपलियाले जानकारी दिनुभयो।
राप्ती नगरपालिकामा रहेका २७ सामुदायिक विद्यालयमध्ये कान्देश्वरीसहित तीन विद्यालयले कक्षा ८ को परीक्षामा सतप्रतिशत नतिजा ल्याएको नगरपालिकाको शिक्षा शाखाकी प्राविधिक सहायक लक्ष्मी लामिछानेले जानकारी दिनुभयो। विकट क्षेत्रमै यस्तो नतिजा आएकोले यो विद्यालय बजार क्षेत्रका स्कुलहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने उदाहरण बनेको उहाँको भनाइ छ।
कान्दा चितवनकै अत्यन्तै विकट गाउँ हो, जहाँ अहिलेसम्म सवारीसाधन र विद्युत् सेवा पुगेको छैन। स्थानीय सीताबहादुर चेपाङका अनुसार, अब भने अभिभावकमाझ छोराछोरीलाई विद्यालय पठाउनुपर्छ भन्ने चेतना विकास भएको छ।
विद्यालयमा पूर्वाधारको अभाव छ। हाल कक्षा ८ सम्म पढाइ भइरहेको भए पनि शिक्षक दरबन्दी अपुग रहेको प्रधानाध्यापक थपलियाले बताउनुभयो। १० जनाको दरबन्दी आवश्यक भए पनि हाल सात शिक्षक मात्र छन्। साथै, विद्यालयमा शौचालय, पुस्तकालय, आवश्यक स्रोतसाधनको अभाव पनि रहेको छ।
२०७२ साल अघिसम्म कक्षा ३ सम्ममात्र पढाइ हुने यस विद्यालयमा २०६७ सालमा एकै घरका आठ जनाले विषालु च्याउ खाएर ज्यान गुमाएपछि राज्य र संस्थाहरूको ध्यान त्यता गएको थियो। त्यसपछि लक्ष्मी प्रतिष्ठान र मितेरी फाउण्डेशन सक्रिय रूपमा सहयोग गर्न थाले। प्रतिष्ठानले छात्रावास सञ्चालन गरिदिएको छ भने फाउण्डेशनले दुई शिक्षक उपलब्ध गराएको छ, जसले गर्दा आज विद्यालयले कक्षा ८ सम्मको पढाइ सञ्चालन गर्न सकेको हो।
विगतमा ५० जना पनि नपुग्ने विद्यार्थी संख्या अहिले १५० पुगेको छ। यससँगै स्रोत र पूर्वाधार आवश्यकतासमेत बढेको प्रधानाध्यापक थपलियाको भनाइ छ। कक्षा ८ पछि अन्यत्र जानुपर्ने बाध्यता रहेकाले लक्ष्मी प्रतिष्ठानले काभ्रेमा सञ्चालन गरेको छात्रावासमा कक्षा १२ सम्मका लागि बालबालिकालाई पठाउँदै आएको छ।
सरकार र सम्बन्धित निकायले अझ बढी ध्यान नदिए यो प्रगति दीर्घकालीन हुन नसक्ने थपलियाको चेतावनी छ। “सङ्घसंस्था नहुँदो हो त यहाँका धेरै बालबालिका अझै पनि शिक्षाबाट वञ्चित हुन्थे,” उहाँले भन्नुभयो।
