काठमाडौँ: नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले ‘क्रिसमस डे’को अवसरमा स्वदेश र विदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपाली इसाई धर्मावलम्बी दिदीबहिनी र दाजुभाइमा शुभकामना प्रकट गरेका छन्।

प्रत्येक वर्ष डिसेम्बर २५ तारिखमा इसाई धर्मावलम्बीहरूले ‘क्रिसमस डे’लाई धार्मिक र सांस्कृतिक उत्सवका रूपमा मनाउने परम्परा छ। यस अवसरमा, सभापति देउवाले पार्टी र व्यक्तिगत तर्फबाट सम्पूर्ण इसाई धर्मावलम्बीलाई सुख, शान्ति र समृद्धिको शुभकामना दिएका छन्, जसको जानकारी कांग्रेसले एक विज्ञप्तिमार्फत सार्वजनिक गरेको छ।

सभापति देउवाले भने, “नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक र बहुसांस्कृतिक विविधताले सम्पन्न राष्ट्र हो। यिनै विविधताबीच मनाइने विभिन्न चाडपर्व, धार्मिक र सांस्कृतिक रीतिरिवाजलाई सबैले सम्मान र आदर गर्ने हाम्रो परम्परा छ। यी पर्वहरूले सामूहिक भावना अझ प्रगाढ बनाउन, र सबैमा एकता र मेलमिलापको आधार तयार गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्।”

साथै, उनले ‘क्रिसमस डे’को अवसरमा सबैका घरपरिवारमा सुख, शान्ति र समृद्धिको वातावरण सिर्जना गर्दै सामाजिक सद्भाव अभिवृद्धि गर्न सबैलाई प्रेरित गर्न शुभकामना व्यक्त गरे।

काठमाडौँ: नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)का अध्यक्ष माधव कुमार नेपालले ‘क्रिसमस डे’ को अवसरमा इसाई धर्मावलम्बीहरूलाई शुभकामना व्यक्त गरेका छन्। उनले स्वदेश तथा विदेशमा रहेका सम्पूर्ण इसाई समुदायलाई सुख, शान्ति, समृद्धि, सुस्वास्थ्य, आपसी सद्भाव, एकता, भ्रातृत्व, र प्रगतिका लागि शुभेच्छा प्रकट गरेका हुन्।

उनले आफ्नो सन्देशमा नेपालको बहुधार्मिक, बहुजातीय, बहुभाषिक, र बहुसांस्कृतिक पहिचानलाई जोड दिएका छन्। अध्यक्ष नेपालले धर्मनिरपेक्ष राष्ट्रको रूपमा घोषित नेपालको विविधतायुक्त चाडपर्वहरूले सामाजिक एकता र धार्मिक सहिष्णुतालाई मजबुत बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको उल्लेख गरेका छन्।

शुभकामना सन्देशमा उनले क्रिसमसले आपसी सद्भाव, सहिष्णुता, र एकतालाई अझै प्रगाढ बनाउन योगदान पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

काठमाडौँ: के तपाईं विहानै ‘वाक’ गर्ने बानी बसाल्नुभएको छ? चिसोयाममा झिसमिसेमै वाकमा निस्कनु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुनसक्ने विज्ञहरूको चेतावनी छ। विशेषज्ञहरूले चिसोयाममा घाम नलागेसम्म वाक नगर्न सुझाव दिएका छन्, किनभने यो समयमा वायुमा प्रदूषणको मात्रा अत्यधिक हुने गर्दछ।

प्रदूषणका कारक तत्वहरू

चिसोयाममा हावामा धूलो, धुँवा र कार्बनका कण जमिनको सतहमै तैरिरहेका हुन्छन्। गर्मीयामको तुलनामा चिसोयाममा जमिन चिसो हुने र घाम नलागेसम्म चिसो हावा माथि नउठ्ने भएकाले हावा बढी प्रदूषित हुने वातावरणविद् भूषण तुलाधार बताउनुहुन्छ। उहाँका अनुसार, “जाडोयाममा बिहान घाम लागेपछि मात्रै वाक गर्दा स्वास्थ्यका लागि उपयुक्त हुन्छ। चिसोमा जमेको प्रदूषणकारी हावा तातो हावासँगै माथि जान्छ र जमिनको प्रदूषण घट्छ।”

विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्रमा जैविक इन्धन (दाउरा, पराल) र फोहोर जलाउने प्रचलनका कारण वायु प्रदूषण चिसोमा झनै तीव्र हुने गर्दछ। राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, नेपालमा अझै पनि ५१ प्रतिशतले दाउरा र ३ प्रतिशतले गुइडा बाल्ने गर्छन्। यसबाट उत्पन्न धुवाँले महिलाहरू र बालबालिकालाई बढी असर गर्ने तुलाधारले बताउनुभयो।

सहर र प्रदूषण

काठमाडौँ उपत्यकाजस्तो भूगोलमा चिसो हावा बाहिर जान कठिन हुने भएकाले प्रदूषणको मात्रा बढी हुन्छ। सवारी साधनको इन्धन दहन, ईँटाभट्टा, सिमेन्ट उद्योग, र अन्य कारखानाले प्रदूषण थप वृद्धि गर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।

जलवायुविद् मञ्जित ढकालले सवारी साधनबाट निस्कने धुँवा प्रमुख प्रदूषणको स्रोत भएको र यसलाई न्यूनीकरण गर्न सके जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई पनि कम गर्न सकिने बताउनुभयो।

प्रदूषण र स्वास्थ्य प्रभाव

मुटुरोगी विशेषज्ञ डा. रञ्जित शर्माका अनुसार, चिसोयाममा प्रदूषणले मुटुरोगीलाई विशेष असर गर्ने गर्दछ। “बिहान सबेरै प्रदूषणले मुटुको रक्तसञ्चारलाई असर गर्छ। मुटु, रक्तचाप, मधुमेह, दम, र उच्च कोलस्ट्रोलका रोगीले बिहान अबेर मात्रै बाहिर निस्किनुपर्छ,” उहाँले सुझाव दिनुभयो। साथै, चिसोमा रगत बाक्लो हुने र रक्तनली खुम्चिने भएकाले हृदयघात र मस्तिष्कघातको जोखिम बढ्ने डा. शर्माको भनाइ छ।

जनस्वास्थ्यविद् डा. समिर अधिकारीले बढ्दो वायु प्रदूषणले मानिसको श्वासप्रश्वासमा समस्या ल्याउने, फोक्सोको क्यान्सर, उच्च रक्तचाप, र हृदयघातजस्ता गम्भीर समस्या बढाउने भएकाले सतर्कता अपनाउन सुझाव दिनुभएको छ।

के गर्ने?

चिसोमा घाम लागेपछि मात्रै वाकमा निस्किनुहोस्।
चिसो हावाबाट जोगिन बाक्लो लुगा र मास्क लगाउनुहोस्।
घरभित्र प्रदूषण नफैलियोस् भन्न जैविक इन्धनको प्रयोग घटाउनुहोस्।
प्रदूषण घटाउन सवारी साधनको उचित मर्मत गरिरहनुहोस्।
यसरी, चिसोयाममा स्वास्थ्यलाई जोगाउन प्रदूषणसम्बन्धी सावधानी अपनाउनु जरुरी छ। विशेषज्ञहरूको सुझावअनुसार दिनचर्या मिलाउन सकेमा जाडोयाममा स्वस्थ जीवनशैली कायम गर्न सकिन्छ।

काठमाडौँ: उपराष्ट्रपति रामसहायप्रसाद यादवले चाडपर्वले मुलुकको धार्मिक र सांस्कृतिक विविधता झल्काउँदै आपसी एकता र समझदारीलाई कायम राख्न मद्दत पुग्ने उल्लेख गर्नुभएको छ ।

‘क्रिसमस डे’, २०२४ को अवसरमा सम्पूर्ण इसाई धर्मावलम्बीमा सुख, शान्ति र समृद्धिको शुभकामना व्यक्त गर्दै उहाँले पर्व÷त्योहार र उत्सवहरु व्यापार र आर्थिक गतिविधिका लागिसमेत उत्तिकै महत्वपूर्ण रहेको बताउनुभएको छ ।

क्रिश्चियन धर्मका प्रवर्तक इसा मसिहको जन्म भएको दिनका रुपमा हरेक वर्षको डिसेम्बर २५ मा नेपालसहित विश्वभर इसाई धर्मका अनुयायी÷धर्मावलम्बीहरुले धुमधामका साथ क्रिसमस मनाउने परम्परा रहिआएको छ ।

शान्ति, प्रेम र सद्भावको प्रतीक क्रिसमसको धार्मिक, सामाजिक र सांस्कृतिक महत्व छ । यस अवसरमा इसाई धर्मावलम्बीहरुले आ–आफ्नो घरलाई झिलीमिली बत्ती, गुबारा, रङ्गीचङ्गी फूल आदिले सजाउने चलन छ । यो पर्वले साथीभाइ, परिवार र आफन्तबीच शुभकामना तथा उपहार आदानप्रदान गर्ने र विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गरी रमाइलो गर्ने महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गर्दछ ।

चाडपर्वले सबैलाई एकता, सहिष्णुता र मानवताका मूल्यहरुमा आधारित एउटा समृद्ध र विकसित समाज एवं देश निर्माणमा उत्प्रेरणा प्रदान गर्ने उपराष्ट्रपति यादवले उल्लेख गर्नुभएको छ । उहाँले क्रिसमसले आपसी सद्भाव, मेलमिलाप, भाइचारा, बन्धुत्वभाव र मैत्रीभावलाई थप प्रगाढ, बलियो र सुदृद्ध बनाउनमा सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभएको छ ।

उहाँले मुलुकको समृद्धि, विकास, सुशासन, दिगो शान्तिका लागि अग्रसर र क्रियाशील हुनका लागि ‘क्रिसमस डे’ ले सबैलाई थप उत्प्रेरित गर्न सकोस् भन्ने शुभकामना पुनः व्यक्त गर्नुभएको छ ।

चितवन: प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना कार्यान्वयन एकाइले महको बजारीकरणका लागि भोलिदेखि पुस १५ गतेसम्म यहाँ मह उत्सव आयोजना गर्ने भएको छ ।

परियोजनाका मौरीजोन कार्यक्रम अधिकृत रविकिरण अधिकारीका अनुसार महोत्सव स्थलमा १० वटा बिक्रीकक्ष राखेर त्यहाँ आउने जोकोहीलाई मह चखाइने छ ।

परियोजनाले मौरीजोनअन्तर्गतका मौरीपालक उद्यमी किसानका उत्पादन प्रवद्र्धन गर्ने उद्देश्यले बजारीकरण, ‘प्याकेजिङ, लेबलिङ’ मा सहयोग गर्दै आएको छ ।

आर्थिक वर्ष २०७५/ ७६देखि चितवनमा मौरीजोन स्थापना भएको हो । नेपाल मौरीपालक महासङ्घका पूर्वअध्यक्ष शिव शर्माले मह उत्सवले मौरीपालक किसानमा उत्साह भरेको बताउनुभयो । चितवनमा गत वर्ष आठ सय मेट्रिकटन मह उत्पादन भएको थियो ।

काठमाडौँ: नासाको अग्रणी अन्तरिक्षयान, पार्कर सोलार प्रोब,ले मङ्गलबार एक ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरेको छ। यसले १,७०० डिग्री फरेनहाइट (९३० डिग्री सेल्सियस) भन्दा बढीको अत्यन्तै उच्च तापक्रमलाई सहन गर्दै, सूर्यको सबैभन्दा नजिक पुग्ने पहिलो अन्तरिक्षयान बन्ने कीर्तिमान राखेको छ।

सन् २०१८ अगस्टमा प्रक्षेपण गरिएको यो प्रोब नासाको सात वर्षे मिशनको हिस्सा हो। यसको उद्देश्य हाम्रो ताराको अध्ययनलाई थप गहिरो बनाउनु र पृथ्वीमा प्रभाव पार्न सक्ने अन्तरिक्ष-मौसम घटनाहरूको पूर्वानुमानमा सुधार गर्नु हो।

ऐतिहासिक उडानको विवरण

मङ्गलबार बिहान ६ः५३ (११५३ जिएमटी) मा यस यानले आफ्नो नयाँ कीर्तिमान हासिल गर्ने प्रयास गरेको हो। तर सूर्यको निकटताका कारण यानसँगको सम्पर्क केही दिनका लागि टुट्ने भएकाले यो मिशन वैज्ञानिकहरूले पुष्टिका लागि शुक्रबारसम्म पर्खनुपर्नेछ।

यसो कल्पना गरौँ कि यदि पृथ्वी र सूर्यबीचको दूरी अमेरिकी फुटबल मैदानको लम्बाइ बराबर छ भने, यस यानको नजिकको दृष्टिकोणमा यो अन्तिम क्षेत्रबाट लगभग चार गज (मिटर) मात्र टाढा हुनेछ। यस अवस्थालाई पेरिहेलियन भनिन्छ।

वैज्ञानिक प्रतिक्रियाहरू

“यो नासाको साहसी मिशनको एउटा उत्कृष्ट उदाहरण हो,” पार्कर सोलार प्रोब कार्यक्रमका वैज्ञानिक एरिक पोसनरले सोमबार जारी विज्ञप्तिमा भने। “यसले हाम्रो ब्रह्माण्डका पुराना प्रश्नहरूको उत्तर दिनका लागि कुनै पनि मानवीय मिशनले अहिलेसम्म नगरेको काम गरेको छ। हामी यस यानबाट प्राप्त हुने पहिलो स्थिति अद्यावधिक र वैज्ञानिक तथ्यहरूको प्रतीक्षा गर्न सक्दैनौँ।”

प्राविधिक विशेषताहरू
पार्करमा जडित ताप ढाल यति प्रभावकारी छ कि सूर्यको अत्य
न्तै गर्मी बाहिरी वातावरण, जसलाई कोरोना भनिन्छ, को अध्ययन गर्दा पनि यसको आन्तरिक उपकरणहरू कोठाको तापक्रम – लगभग ८५ डिग्री फरेनहाइट (२९ डिग्री सेल्सियस) –मै रहन्छ।

पार्कर करिब ४,३०,००० माइल प्रतिघन्टा (६,९०,००० किलोमिटर प्रतिघन्टा) को तीव्र गतिमा यात्रा गरिरहेको छ। यो गतिको तुलनामा अमेरिकाको राजधानी वासिङ्टनबाट जापानको राजधानी टोकियोसम्म यात्रा गर्न एक मिनेटभन्दा कम समय लाग्छ।

“कुनै पनि मानव निर्मित वस्तु ताराको यति नजिक कहिल्यै पुगेको छैन,” जोन्स हप्किन्स एप्लाइड फिजिक्स लेबोरेटरी (एपिएल) का मिसन अपरेसन म्यानेजर निक पिङ्किनले भने। “हामी अन्तरिक्ष यानले सूर्यको वरिपरि घुमेर फर्केपछि प्राप्त हुने डाटाका लागि उत्साहित छौँ।”

वैज्ञानिक महत्व

यस मिशनले सूर्यको बारेमा केही सबैभन्दा ठूलो रहस्यहरूलाई उजागर गर्न मद्दत गरिरहेको छ। यसले सौर्य हावा कसरी उत्पन्न हुन्छ, कोरोना किन सूर्यको सतहभन्दा तातो छ, र कोरोनल मास इजेक्सन जस्ता प्लाज्माका विशाल बादलहरू कसरी निर्माण हुन्छन् भन्ने प्रश्नहरूको उत्तर खोज्नेछ।

भविष्यका योजना

क्रिसमस इभको यो ऐतिहासिक उडानले तीन कीर्तिमान स्थापित गर्न अपेक्षित छ। आगामी दुई उडानहरू, सन् २०२५ को मार्च २२ र जुन १९ मा, पार्करलाई सूर्यको उस्तै नजिक पुर्याउने योजना छ।

यो साहसी मिशनले अन्तरिक्ष विज्ञानमा नयाँ युगको शुरुवात गरिरहेको छ, जसले हाम्रो ब्रह्माण्ड र ताराहरूको बारेमा हाम्रो बुझाइलाई अझ व्यापक बनाउनेछ।

मङ्गलवारे (इलाम): इलाममा यस्तो गाउँ छ जहाँ मासु र मदिरा सेवन प्रतिबन्ध छ । लिम्बु समुदाय बाहुल्यता रहेको माङ्सेबुङमा शाकाहारी भोजन मात्रै चल्छ । चुरोट, बिडी, खैनी र मदिराको सेवन निषेध छ ।

यो स्थानीय सरकारले बनाएको कानुन भने होइन, स्थानीय आफैले यसको पालना गरिरहेका छन् । “कसैले बाहिर गएर खायो भने उनीहरू नै जानुन् तर गाउँमा भने चल्दैन”, स्थानीय अग्रज केहेरसिंह योङहाङले सुनाउनुभयो ।उहाँका अनुसार यहाँका होटल तथा रेष्टुरेन्टमा पनि मासु पाक्दैन र मदिरा बिक्रीका लागि राखिँदैन ।

माङ्सेबुङ गाउँपालिका ३ र ५ नम्बर वडामा पर्ने सो गाउँका मानिसले बाहिर जाँदा समेत निषेधित वस्तु सेवन नगर्ने गरेको स्थानीयको दाबी छ ।

करिब एक हजार पाँच सय परिवार बसोबास गर्ने सो क्षेत्रमा उनीहरुले कहिल्यै पनि मदिरा र मासु सेवन
गर्दैनन् । यहाँका मानिसले किरात धर्म मान्छन् । सो धर्म मानेपछि हत्या, हिंसा र फटाई गर्न नहुने मान्यताले मासु र मदिरा निषेध गरिएको स्थानीयको भनाइ छ ।

गाउँको प्रवेशद्वारमै बोर्डमै यसबारे जानकारी गराइएको छ । सो गाउँलाई २०७२ सालमा शाकाहारी गाउँ घोषणा गरिएको स्थानीय अग्रज केहेरसिंह योङहाङले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार गाउँमा खान नहुने र बाहिर गएर समेत सो क्षेत्रका स्थानीयले निषेधित वस्तु सेवा नगर्ने गरेको उहाँको जिकिर छ ।

किरात लिम्बू भाषा अनुसार माङ भनेको देवता र सेबुङ्ग भनेको छानेको ठाउँ अर्थात देवता (ईश्वर) ले छानेको ठाउँ भन्ने विश्वास गरिन्छ ।

किरात धर्म मान्ने समुदाय पछिल्लो समय बढ्दै गएको स्थानीयको भनाइ छ । उक्त धर्म मान्नेहरूले घरैपिच्छे तीन वटा बाँसका लिङ्गोमा रातो र सेतो ध्वजा राख्छन् । साथै सूर्य अङ्कित ध्वजा समेत राखिएको छ ।

माङसेबुङ गाउँपालिकामा रहेको लारुम्बा गाउँको चिनारीकै रूपमा यसलाई लिइन्छ । लारुम्बा गाउँ किराँत धर्मगुरु आत्मानन्द लिङ्देनको कर्म थलो हो । सोही धर्म अनुसरण गर्नेहरुको बसोबास रहेका कारण नै सो क्षेत्रमा हानिकारक वस्तु निषेधित गरिएको हो ।

धर्मगुरु लिङ्देनका सबै अनुयायी शाकाहारी छन् । अनुयायीहरूले माछा मासु मात्रै होइन, मदिरा र सुर्ती चुरोट पनि सेवन गर्न हुँदैन भन्ने परम्परा छ । मदिरा सेवन नहुने भएकाले हल्ला र झगडा पनि खासै नहुने स्थानीयले बताए ।

गाउँमा जथाभावी फोहोर गर्न पाइँदैन । साथै सुँगुर, बङ्गुर र कुखुरा पाल्न पनि पाइँदैन । गाउँमा किरात धर्मगुरुबाट आशीर्वाद लिन स्वदेशी तथा विदेशी उच्च पदस्थ व्यक्तिहरुको समेत आगमन भइरहने वडा नं ३ का अध्यक्ष लक्षुमन राई (जनम) ले बताउनुभयो ।

काठमाडौँ: गत असोजमा आएको बाढी तथा पहिरोका कारण बन्द भएको राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको रुपमा रहेको माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजनाबाट आशिंक रुपमा बिजुली उत्पादन सुरु भएको छ । नेपालमा सञ्चालनमा रहेका जलविद्युतगृहमध्ये सबैभन्दा ठूलो सो आयोजनाले आज साँझदेखि पुनः बिजुली उत्पादन सुरु गरेको हो ।

कूल चार सय ५६ मेगावाटको माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् केन्द्रबाट आंशिक रुपमा विद्युत् उत्पादन सुरु भएको सम्बन्धित आयोजनाले जनाएको छ । गत असोज ११ र १२ गतेको अविरल वर्षाका कारण आएको पहिरोले क्षति पुर्याएका संरचनाको आंशिक मर्मतसम्भार गरी ८८ दिनपछि मङ्गलबार बेलुका ७ः४० बजेबाट पुनः विद्युत् उत्पादन सुरु गरी राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा समाहित गरिएको छ । हाल नदीमा उपलब्ध पानीको बहावलाई पूर्ण रुपमा प्रयोग गरी एक सय २० मेगावाट विद्युत् उत्पादन गरिएको छ ।

अविरल वर्षाका कारण तामाकोशी नदीमा पानीको बहाव उच्च भएपछि असोज ११ गते साँझ ७ बजेदेखि केन्द्रबाट विद्युत् उत्पादन बन्द गरिएको थियो । असोज १२ गतेको पहिरोले बाँधस्थलभन्दा केही तल दायाँतर्फ रहेका नियन्त्रण कक्ष भवन, बालुवा थिग्ग्रयाउने पोखरी (डिस्याण्डर) र बाँधबाट डिस्याण्डरसम्म पानी पुर्याउने भूमिगत नहरमा क्षति पुर्याएको थियो ।

गोङ्गरस्थित विद्युतगृहबाट लामाबगरस्थित बाँधस्थलतर्फ जाने करिब तीन सय मिटर पहुँचमार्ग खण्डमा ठूलठूला ढुङ्गा खसेर सडक अवरुद्ध भएको थियो । विस्फोटक पदार्थका प्रयोग गरी ढुङ्गालाई फुटाएर सडक खुलाइएको थियो । केन्द्रबाट उत्पादित विद्युत् प्रवाह गर्न गोङ्गर–खिम्ती २२० केभी प्रसारण लाइनको सिङ्गटीस्थित ४६ नम्बर टावरमा वर्षाका कारण क्षति पुगेको थियो ।

दुईवटा डिस्याण्डरमध्ये बायाँतर्फको डिस्याण्डरको आंशिक मर्मतसम्भार सकी विद्युत् उत्पादनका लागि तय गरिएको समय तालिकाभन्दा एक दिनअघिबाट उत्पादन सुरु गरिएको हो । आंशिक रुपमा क्षति पुगेको डिस्याण्डरको पर्खालको पुरानो ढलानलाई भत्काएर मर्मत गरिएको छ । यसैगरी, कल्र्भटको भित्ता र सिलिङमा देखिएका चिराहरुको ग्राउटिङ गरी मर्मत गरिएको छ ।

पहिरोले क्षति पुर्याएको डिस्याण्डर आंशिक मर्मत गरी तत्कालका लागि माथिल्लो तामाकोशीलाई नदी प्रवाहीका रुपमा सञ्चालनमा ल्याइएको हो । डिस्याण्डरको बाँकी मर्मतसम्भार भइरहेको छ । उक्त काम सम्पन्न भएपछि विद्युत् कम माग हुने समयमा पानी जम्मा गरी बढी माग हुने बिहान र बेलुकाको समय (पिक)मा केन्द्रलाई ४ घण्टा पूर्ण क्षमतामा चलाउन सकिन्छ । केन्द्रलाई पुसभित्रमा पिक समयमा चलाउन सक्ने गरी मर्मतसम्भार भइरहेको छ ।

जलविद्युत् केन्द्रको प्रवद्र्धक कम्पनी अपर तामाकोशी हाइड्रोपावर लि. सञ्चालक समितिका अध्यक्षसमेत रहनुभएका नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङ, कम्पनी सञ्चालक समितिका सदस्यहरु, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) सहितको टोलीले गत मङ्सिर १८ मा स्थलगत अनुमगन गरी पुस १० भित्रमा मर्मतसम्भार सम्पन्न गरी विद्युत् उत्पादन सुरु गर्ने तालिका तय गरेको थियो ।

कार्यकारी निर्देशक घिसिङले कम्पनी सञ्चालक समिति, व्यवस्थापन, परामर्शदाता र निर्माण व्यवसायीको निरन्तर प्रयास र रातदिनको खटाईबाट माथिल्लो तामाकोसीको मर्मत सम्भार सम्पन्न भई तालिकाभन्दा एक दिन अघि नै विद्युत् उत्पादन सुरु गर्न सफल भएको बताउनुभयो ।

बाढी पहिरोकाकारण डिस्याण्डरमा ढुङ्गा, लेदोलगायत थुप्रिएको थियो, पहिरोमा परी दुईजना कम्पनीका कर्मचारी र सुरक्षार्थ खटिएका दुई जना सैनिकले ज्यान गुमाएकाले त्यहाँ खटिएका कर्मचारीमा डरत्रास थियो, उक्त स्थलसम्म पुग्ने पहुँचमार्गसमेत थिएन ।

विद्युत् आपूर्ति बन्द थियो, यस्तो अवस्थामा मर्मतसम्भार अगाडि बढाउनु ज्यादै चुनौतीपूर्ण अवस्था थियो, उक्त चुनौतीलाई सबैको साथ र सहयोगबाट सामाना गर्दै मर्मतसम्भार सम्पन्न गरी आंशिक रुपमा विद्युत् उत्पादन गर्न सफल भएको कार्यकारी निर्देशक घिसिङले जानकारी दिनुभयो ।

देशकै ठूलो विद्युतगृह बन्द हुँदा विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापनमै असहजता उत्पन्न भएको थियो, केन्द्रबाट आंशिक रुपमा विद्युत् उत्पादन सुरु भएसँगै भारतबाट गरिने विद्युत् आयात सन्तुलन कायम गरी पिक समयको विद्युत् आपूर्तिमा सहजता हुनेछ ।

कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी निर्देशक मोहनप्रसाद गौतमले कम्पनीका सञ्चालक समिति, विज्ञसमूहबाट विद्युत्गृह सञ्चालन गर्न प्राप्त सुझावलाई समेटेर मर्मत सम्भारका उपायहरु अबलम्बन गरी कार्ययोजनाका साथ काम अगाडि बढाइएको र त्यसको नियमित अनुगमनबाट तोकिएको दिनभन्दा अगाडि नै विद्युत् उत्पादन गर्न सफल भएको बताउनुभयो । दायाँतर्फको अर्को डिस्याण्डर मर्मत आगामी वर्षायाम सुरु हुनुभन्दा अगाडि नै सक्ने गरी काम गर्न निर्माण व्यवसायी छनोटका लागि बोलपत्र (टेण्डर) आह्वान भइसकेको उहाँले उल्लेख गर्नुभयो ।

जलविद्युत केन्द्रका सम्पूर्ण संरचनाको बिमा गरिएकाले क्षति पुगेको संरचनाको मर्मतसम्भार खर्च बिमाबाट प्राप्त रकमबाट बेहोरिने छ । कम्पनीले पहिरोले पुर्याएको क्षतिको रु एक अर्ब ७८ करोड बराबरको प्रारम्भिक बिमा दाबी गरेको थियो ।

कम्पनी र बिमक राष्ट्रिय बीमा कम्पनीबाट संयुक्त रुपमा हाल क्षतिको यकिन मूल्याङ्कन भइरहेको छ । उक्त काम सम्पन्न भएपछि बिमाको रकम भुक्तानी प्राप्त हुनेछ । यसैगरी, विद्युत् बिक्रीबाट प्राप्त हुने आम्दानीको तीन महिनामा बिमा गरिएको छ । बिमा सम्झौतामा उल्लेखित सर्तवमोजिम कम्पनीले दुई महिनाको आम्दानीको भुक्तानी पाउने छ ।