जनकपुरधाम । महोत्तरीको जलेश्वर कारागार बाट आन्दोलनका क्रममा फरार भएका कैदीबन्दीमध्ये अझै २५० जना सम्पर्कविहीन रहेका छन्। कारागार प्रशासनका अनुसार भागेका ५७६ कैदीबन्दीमध्ये हालसम्म ३२६ जना फर्किसकेका छन्।
कारागार प्रमुख अशोककुमार क्षेत्री ले आन्दोलनको अवसर पारेर कारागार तोडेर भागेका कैदीबन्दीमध्ये ३१६ नेपाली र १० भारतीय नागरिक हालसम्म पुनः सम्पर्कमा आएको जानकारी दिए। उनका अनुसार कैदीबन्दी आफैँ उपस्थित हुने क्रम अझै जारी छ।
गत भदौ २४ गते देशव्यापी आन्दोलनका क्रममा महोत्तरी सदरमुकामस्थित जलेश्वर नगरपालिका–२ मा रहेको कारागारबाट कैदीबन्दी फरार भएका थिए। भाग्नेमध्ये ४० जना भारतीय नागरिक पनि रहेका थिए।
कारागार प्रशासनले घटनाको भोलिपल्टदेखि नै सबै फरार कैदीबन्दीलाई स्वेच्छाले फर्किन सार्वजनिक आह्वान गर्दै आएको थियो। प्रमुख क्षेत्रीका अनुसार केही कैदीबन्दी अझै पनि आफैँ उपस्थित भइरहेका छन्।
उनले कारागार ऐन, २०७९ तथा प्रचलित कानुनअनुसार फर्किने कैदीबन्दीमाथि कानुनी कारबाही हुने स्पष्ट पारे। फरार व्यक्तिलाई लुकाउने, आश्रय दिने वा सहयोग गर्ने व्यक्तिमाथि पनि कानुनअनुसार कारबाही गरिने उनले बताए।
भागेका कैदीमध्ये १३ जनालाई भारततर्फ जाँदै गरेको अवस्थामा भारतीय प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो। उनीहरूलाई पुनः नेपाल फर्काएर कारागार प्रशासनलाई बुझाइएको थियो।
वि.सं. १९१३ मा निर्माण भएको जलेश्वर कारागार देशकै पुराना कारागारमध्ये एक मानिन्छ। केही नयाँ संरचना बने पनि अधिकांश भवन जीर्ण अवस्थामा रहेको प्रशासनको भनाइ छ। करिब ६ बिघा जग्गा उपलब्ध भए पनि नयाँ भवन निर्माणको काम अझै अघि बढ्न सकेको छैन।
कारागार प्रशासनका अनुसार २०० जना राख्ने क्षमता रहेको कारागारमा अहिले त्यसको दोब्बरभन्दा बढी कैदीबन्दी राखिएका छन्। धनुषा, महोत्तरीलगायत जिल्लाका कैदीबन्दी यहीँ राखिने भएकाले चाप बढ्दै गएको छ। वर्षायाम सुरु हुन लागेकाले डुबानको जोखिमसमेत रहेको बताइएको छ।
प्रमुख क्षेत्रीले खानेपानी र खानाको व्यवस्थापन सामान्य रहे पनि औषधिको अभाव गम्भीर समस्या बनेको बताए। बजेट अभावका कारण आवश्यक औषधि समयमा जुटाउन कठिन भइरहेको र भिडभाड तथा पुरानो संरचनाका कारण सङ्क्रमण फैलिने जोखिम बढेको उनको भनाइ छ।
उनका अनुसार नयाँ भवन निर्माण भए कैदीबन्दी व्यवस्थापन सहज हुनुका साथै पुस्तकालय, सीपमूलक तालिम, खेलकुद तथा सुधारमुखी कार्यक्रम सञ्चालन गर्न पनि सहज हुनेछ।
केही दिनअघि कारागार जीवन बिताएर छुटेका एक व्यक्तिले पनि कारागारभित्रको अवस्था सुधार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए। उनले मनोरञ्जन, खेलकुद, पुस्तकालय तथा सीपमूलक कार्यक्रमको अभावले कैदीबन्दी मानसिक तनावमा पर्ने गरेको बताए।
यता, महोत्तरीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी इन्द्रदेव यादव ले फरार कैदीबन्दीको खोजी कार्य जारी रहेको जानकारी दिए। उनका अनुसार नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी तथा अन्य सुरक्षा निकाय परिचालन गरेर खोजतलास तीव्र पारिएको छ।
स्थानीय नागरिक समाजका अगुवा राकेश चौधरी ले पुरानो संरचना, सीमित स्रोतसाधन र अत्यधिक भीडका कारण कारागार गम्भीर चुनौतीमा परेको बताउँदै सुधारमुखी कार्यक्रमसहित नयाँ भवन निर्माण आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरे।
