तेहरान । इरान ले युद्ध अन्त्यका लागि अमेरिका ले अघि सारेको प्रस्तावमाथि अझै अध्ययन भइरहेको जनाएको छ। दुई पक्ष सम्झौतामा पुग्न लागेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूको दाबीबीच इरानले प्रस्तावबारे अन्तिम निर्णय नभएको स्पष्ट पारेको हो।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम एक्सिओसले ह्वाइट हाउस इरानसँग १४ बुँदे समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गर्ने तयारीमा रहेको दाबी गरेपछि यो विषय थप चर्चामा आएको हो। तर इरानी संसद्का एक वरिष्ठ सदस्यले उक्त प्रस्तावलाई अमेरिकाको “इच्छाको सूची” मात्र भएको टिप्पणी गरेका छन्। इरानको विदेश मन्त्रालयले भने अमेरिकी प्रस्तावबारे आफ्नो धारणा मध्यस्थकर्तामार्फत पाकिस्तानसँग साझा गरिने जनाएको छ।
डोनाल्ड ट्रम्प ले पछिल्लो २४ घण्टामा इरानसँग सकारात्मक संवाद भएको र सम्झौताको सम्भावना बलियो रहेको बताएका छन्। अर्कोतर्फ पाकिस्तानले युद्धविरामलाई स्थायी शान्तिमा रूपान्तरण गर्न पहल गरिरहेको जनाएको छ।
सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिकी पक्षले तयार पारेको गोप्य १४ बुँदे प्रस्तावले विस्तृत आणविक वार्ताका लागि आधार तयार गर्नेछ। प्रस्तावमा इरानी आणविक संवर्धनमा प्रतिबन्ध, इरानमाथिका प्रतिबन्ध हटाउने तथा स्ट्रेट अफ होर्मुजमा स्वतन्त्र जलयातायात पुनः सञ्चालन गर्ने विषय समेटिएका छन्।
यद्यपि, यी सर्तहरू अन्तिम सम्झौतापछि मात्र लागू हुने बताइएको छ। समाचार एजेन्सी रोयटर्सले प्रस्तावबारे पुष्टि गरे पनि यसलाई आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएको छैन।
इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले अमेरिकी प्रस्तावको समीक्षा भइरहेको र निष्कर्षमा पुगेपछि मात्र पाकिस्तानलाई जानकारी गराइने बताएका छन्। यता इरानी संसद्को राष्ट्रिय सुरक्षा तथा विदेश नीति आयोगका प्रवक्ता इब्राहिम रेजाईले अमेरिकाले युद्धको दबाबमार्फत केही हासिल गर्न नसक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले इरान आवश्यक परे कडा जवाफ दिन तयार रहेको उल्लेख गरेका छन्।
ट्रम्पले भने सम्झौता नभए फेरि सैन्य आक्रमण हुनसक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले इरान सहमत नभए अघिल्लोभन्दा तीव्र सैन्य कारबाही हुनसक्ने बताएका छन्।
अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियो ले अमेरिकी–इजरायली सैन्य अभियान “अपरेशन एपिक फ्युरी” आफ्नो उद्देश्य पूरा भएपछि रोकिएको बताएका छन्। ट्रम्पले इरानले कहिल्यै आणविक हतियार नबनाउने सहमति जनाएको दाबी गरे पनि तेहरानले त्यसको पुष्टि गरेको छैन।
यसैबीच, विश्व तेल आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत ढुवानी हुने स्ट्रेट अफ होर्मुज क्षेत्रमा अझै पूर्ण रूपमा सहज आवतजावत हुन सकेको छैन। अप्रिलमा युद्धविराम भए पनि जहाज आवागमनमा समस्या कायम रहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
उता बेन्जामिन नेतन्याहु ले इरान मामिलामा आफू र ट्रम्पबीच पूर्ण समन्वय रहेको बताएका छन्। उनले इरानको आणविक क्षमता समाप्त गर्नु नै मुख्य उद्देश्य रहेको दोहोर्याएका छन्।
यसबीच इजरायल ले युद्धविरामपछि पहिलोपटक बेरुत मा हवाई आक्रमण गरेको छ। इजरायलले हिजबुल्लाहका एक कमाण्डरलाई लक्षित गरेर आक्रमण गरिएको जनाएको छ। युद्धविराम कायम रहे पनि इजरायल र हिजबुल्लाहबीच तनाव तथा आक्रमण जारी रहेको बताइएको छ।
