काठमाडौं । नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिका महान् साधक तथा आदिकवि भानुभक्त आचार्यको २१३औँ जन्मजयन्ती आज नेपाल तथा विदेशका विभिन्न स्थानमा विविध साहित्यिक र सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गरी मनाइँदैछ।
संस्कृत भाषामा रचित भगवान् रामको जीवनमा आधारित महाकाव्य **‘रामायण’**लाई सरल र सहज नेपाली भाषामा भावानुवाद गरी भानुभक्तले नेपाली समाजलाई अमूल्य साहित्यिक सम्पदा प्रदान गर्नुभएको थियो। उहाँको नेपाली रामायण आज पनि घरघरमा धार्मिक तथा सांस्कृतिक अवसरमा सस्वर पाठ गरिने लोकप्रिय कृतिका रूपमा स्थापित छ।
वि.सं. १८७१ असार २९ गते तनहुँको चुँदीरम्घामा जन्मिनुभएका भानुभक्तले नेपाली भाषालाई साहित्यिक अभिव्यक्तिको सशक्त माध्यमका रूपमा स्थापित गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउनुभयो। उहाँका रचनाले नेपाली भाषा, साहित्य, संस्कृति र राष्ट्रिय भावनाको विकासमा उल्लेखनीय भूमिका खेलेको मानिन्छ।
साहित्यकारहरूका अनुसार, नेपाललाई भौगोलिक रूपमा एकताबद्ध गर्ने कार्य पृथ्वीनारायण शाहले गर्नुभएको भए पनि भाषा, साहित्य र संस्कृतिमार्फत नेपाली समाजलाई भावनात्मक रूपमा जोड्ने महत्वपूर्ण योगदान भानुभक्तको रहेको छ। उहाँका सिर्जनाले नेपाली समाजमा एकता, संस्कार र सांस्कृतिक चेतनाको विकास गर्न विशेष भूमिका खेलेका छन्।
भानुभक्तलाई नेपाली भाषामा रामायण लेख्न प्रेरित गरेको ‘घाँसी’को प्रसंग नेपाली साहित्यमा अत्यन्त चर्चित छ। सामान्य घाँसीले “जन्म लिएपछि समाजका लागि सम्झनलायक काम गर्नुपर्छ” भन्ने सन्देश दिएपछि भानुभक्तले अमर साहित्य सिर्जना गर्ने प्रेरणा प्राप्त गर्नुभएको जनविश्वास छ।
रामायणबाहेक भानुभक्तले ‘बधूशिक्षा’, ‘प्रश्नोत्तर’ लगायतका महत्वपूर्ण कृतिहरू पनि रचना गर्नुभएको छ। यी कृतिहरूले नेपाली समाजको भाषा, संस्कृति, नैतिक मूल्य र जीवनशैलीलाई जीवन्त रूपमा चित्रण गरेका छन्।
उहाँको अतुलनीय योगदानको सम्मानस्वरूप प्रत्येक वर्ष असार २९ गते भानुजयन्ती मनाइन्छ। यस अवसरमा देशभर साहित्यिक गोष्ठी, कविता वाचन, सांस्कृतिक प्रस्तुति तथा विभिन्न रचनात्मक कार्यक्रम आयोजना गरी आदिकवि भानुभक्त आचार्यप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिन्छ।
