काठमाडौँ । फागुन २१ मा सम्पन्न प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनमा परम्परागत राजनीतिक दलहरूलाई विस्थापित गर्दै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले सरकार गठनको स्पष्ट जनादेश पाएको छ।
निर्वाचन आयोगले प्रत्यक्ष र समानुपातिक दुवै तर्फको नतिजा सार्वजनिक गरेसँगै रास्वपालाई सरकार गठनको बाटो खुलेको हो। यद्यपि आयोगले अन्तिम प्रतिवेदन राष्ट्रपतिलाई बुझाउन अझै दुई–तीन दिन लाग्ने जनाएको छ। राष्ट्रपतिले प्रतिवेदन बुझेपछि मात्र नयाँ सरकार गठन प्रक्रिया अघि बढ्नेछ।
रास्वपाले १८२ सिट जित्दै झन्डै दुई तिहाइ बहुमत हासिल गरेको छ। यससँगै आठ वर्षयताकै शक्तिशाली एकल सरकार गठनको सम्भावना देखिएको छ। पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाह (बालेन) नेतृत्वमा सरकार बन्ने चर्चा छ।
यसअघि पुस १३ गते रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र बालेनबीच पार्टी तथा सरकार सञ्चालनबारे सात बुँदे सहमति भएको थियो। उक्त सहमतिअनुसार बालेनलाई प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बनाउने उल्लेख छ। तर नेपालको संविधानअनुसार प्रतिनिधि सभामा बहुमत प्राप्त संसदीय दलको नेतालाई मात्र प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने व्यवस्था छ, जसले सहमति कार्यान्वयनमा कानुनी जटिलता देखाएको छ।
रास्वपाको विधानअनुसार संसदीय दलको नेता चयन प्रक्रिया निर्वाचनमार्फत हुने भएकाले बालेन उक्त पदमा पुग्न सक्ने वा नसक्ने विषयमा पार्टीभित्रै बहस सुरु भएको छ। यही कारण नेतृत्व तहमा मनमुटाव सुरु भएको चर्चा पनि बाहिर आएको छ।
हालसम्म पार्टीका शीर्ष नेताहरूले यस विषयमा स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरेका छैनन्। पार्टी बैठकमा बालेनको अनुपस्थिति र सांसदहरूको अभिमुखीकरण कार्यक्रममा रविको मात्र नाम समावेश गरिनुले राजनीतिक वृत्तमा थप चासो बढाएको छ।
विगतमा शक्तिशाली सरकारहरू पनि आन्तरिक द्वन्द्वका कारण टिक्न नसकेको इतिहास छ। यस सन्दर्भमा संविधानविद् डा. भीमार्जुन आचार्यले शक्ति र अहंकारका कारण सरकार असफल नहोस् भन्दै सचेत गराएका छन्। उनले जनताको मतको सम्मान गर्दै संविधान र कानुनअनुसार सन्तुलित ढंगले अघि बढ्न सुझाव दिएका छन्।
रास्वपाका नेताहरू भने पार्टीभित्र कुनै गम्भीर विवाद नभएको दाबी गर्छन्। सहमहामन्त्री विपिन कुमार आचार्यका अनुसार पूर्वसहमति अनुसार नै बालेन प्रधानमन्त्री बन्नेछन् र विधानले त्यसमा बाधा नपुर्याउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
महामन्त्री कवीन्द्र बुर्लाकोटीले संसदीय दलको नेता चयनपछि करिब एक साताभित्र सरकार गठन प्रक्रिया अघि बढ्ने बताएका छन्। जनताको विश्वासलाई कायम राख्दै ‘रोल मोडेल’ सरकार बनाउने उनको भनाइ छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार रास्वपाको उदय पुराना दलहरूप्रतिको जनअसन्तुष्टि, भ्रष्टाचारविरुद्धको भावना र युवापुस्तामाझ बालेनको लोकप्रियताको परिणाम हो। अब पार्टीले प्राप्त अवसरलाई कसरी व्यवस्थापन गर्छ भन्नेमा भविष्य निर्भर रहने देखिन्छ।
इतिहासले देखाएझैँ आन्तरिक सत्ता संघर्षले शक्तिशाली सरकारहरू पनि ढल्ने गरेका छन्। त्यसैले रास्वपाले विगतका कमजोरी दोहोर्याउन नदिई स्थिर र प्रभावकारी शासन दिन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
