तेहरान। मध्यपूर्वमा जारी युद्ध झन् चर्किँदै गएको छ। बुधबार इरानले इजरायल तथा खाडी क्षेत्रका विभिन्न लक्ष्यहरूतर्फ नयाँ आक्रमण सुरु गरेको जनाएको छ। साउदी अरबको तेल क्षेत्रसमेत लक्षित भएको खबर सार्वजनिक भएपछि विश्व ऊर्जा बजारमा अस्थिरता बढेको छ।
युद्धका कारण तेल आपूर्ति प्रभावित हुन सक्ने आशंकाबीच अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तनाव बढेको छ। यद्यपि ठूलो परिमाणमा तेल भण्डार सार्वजनिक गर्ने प्रस्तावसम्बन्धी समाचारले बजारलाई केही हदसम्म शान्त पार्ने प्रयास भइरहेको बताइएको छ।
अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको आक्रमणपछि सुरु भएको यो युद्ध अहिले क्षेत्रभर फैलिएको छ। यसको प्रभाव ऊर्जा बजारदेखि सर्वसाधारणको दैनिक जीवनसम्म देखिन थालेको छ। केही स्थानमा इन्धनको राशनिङ सुरु भएको छ भने विद्यालयहरू समेत बन्द गरिएका छन्।
ऊर्जा आपूर्ति र युद्धको आर्थिक प्रभावबारे छलफल गर्न जी–७ देशका नेताहरू बुधबार भिडियो सम्मेलनमार्फत बैठक बस्ने तयारीमा छन्। यसैबीच अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले इतिहासकै ठूलो परिमाणमा तेल भण्डार सार्वजनिक गर्ने विषयमा निर्णय गर्न सक्ने सम्भावना रहेको वाल स्ट्रिट जर्नलले जनाएको छ।
अमेरिकाले मंगलबार होर्मुज जलडमरूमध्य नजिक इरानका बारुदी सुरुङ बिछ्याउन सक्ने जहाजहरूलाई लक्षित गरी प्रहार गरेको जनाएको छ। अमेरिकी सेनाले सार्वजनिक गरेको भिडियोमा इरानी डुङ्गाहरू ध्वस्त पारिएको देखिएको बताइएको छ। अमेरिकाका अनुसार विश्वको करिब पाँचौँ भाग तेल ओसारपसार हुने यस जलमार्ग नजिकै १६ वटा माइन बिछ्याउने जहाज नष्ट गरिएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले सामाजिक सञ्जालमार्फत चेतावनी दिँदै यदि जलडमरूमध्यमा बारुदी सुरुङ राखिएको पुष्टि भए र तुरुन्त हटाइएन भने इरानले “पहिले कहिल्यै नदेखिएको स्तरको सैन्य परिणाम” भोग्नुपर्ने बताएका छन्।
यसैबीच इरानले युद्धविरामको कुनै संकेत नदिएको स्पष्ट पारेको छ। इरानी संसद्का अध्यक्ष Mohammad Bagher Ghalibaf ले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरान युद्धविराम खोजिरहेको छैन र आक्रमणकारीलाई सजाय दिनुपर्ने बताएका छन्।
इरानी सेनाले इजरायलका सहरहरूतर्फ क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको जनाएको छ। Jerusalem मा हवाई हमलाको साइरन र विस्फोटको आवाज सुनिएको एएफपीका पत्रकारहरूले बताएका छन्। आपतकालीन सेवाहरूले तत्काल ठूलो क्षतिको विवरण सार्वजनिक नगरे पनि Tel Aviv मा केही मानिस घाइते भएको स्थानीय टेलिभिजनले जनाएको छ।
इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले बहराइन र इराकी कुर्दिस्तानतर्फ पनि आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डा समेत लक्षित गरिएको इरानी मिडियाले जनाएको छ। यद्यपि Kuwait ले आठ वटा ड्रोन खसालेको मात्र पुष्टि गरेको छ।
युद्धको प्रभाव क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर पनि फैलिन थालेको छ। इराक र लेबनानमा प्रोक्सी द्वन्द्व चर्किएको छ। लेबनानमा इरान समर्थित Hezbollah लाई लक्षित इजरायली आक्रमणपछि सयौँ मानिस मारिएका छन् र लाखौँ विस्थापित भएका छन्।
इरानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार मार्च ८ सम्म युद्धमा १ हजार २०० भन्दा बढी मानिस मारिएका छन् भने १० हजारभन्दा बढी घाइते भएका छन्। पेन्टागनका अनुसार सात अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भएको छ र करिब १४० जना घाइते भएका छन्।
युद्धको असर विश्वभर देखिन थालेको छ। United Nations Conference on Trade and Development ले इन्धन र खाद्यान्नको मूल्य बढ्दै जाँदा विश्वका कमजोर समुदाय सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने चेतावनी दिएको छ।
यसैबीच Egypt मा सरकारले इन्धनको मूल्य करिब ३० प्रतिशत बढाएपछि सर्वसाधारण चिन्तित भएका छन्। राजधानी Cairo मा भेटिएकी छ सन्तानकी आमा ओम मोहम्मदले पहिले नै जीवन धान्न गाह्रो भएको भन्दै अब परिवार चलाउन अझ कठिन हुने चिन्ता व्यक्त गरिन्।
