मनाङ । हिमाली जिल्लाका चौँरी (याक) खर्कहरू अहिले अस्तित्व संकटमा परेका छन्। जलवायु परिवर्तन, परम्परागत पेशाबाट पलायन र चरन भूमिको अभावले चौँरीपालन क्रमशः घट्दै गएको स्थानीयहरूले बताएका छन्।
पहिले चौँरीपालन मनाङको पहिचान मानिन्थ्यो। तर पछिल्ला वर्षहरूमा नयाँ पुस्ता शहरतर्फ आकर्षित हुन थालेपछि चौँरीको संख्या तीव्र रूपमा घटेको छ। उच्च हिमाली क्षेत्रका बासिन्दा अब वैकल्पिक आम्दानीका स्रोत खोज्न थालेका छन्।
स्थानीय वृद्धहरूका अनुसार पहिले हिउँदमा चौँरीलाई निचोँ प्रदेशमा ल्याइन्थ्यो र गर्मीयाममा पुनः माथिल्लो खर्कमा लैजाइन्थ्यो। तर अहिले चरनको अभाव, मौसमको अनियमितता र बजारको समस्या बढ्दै गएपछि परम्परागत चौँरीपालन कठिन बन्दै गएको छ।
मनाङका किसानहरुले चौँरीको दूध, घिउ र चिजबाट हुने आम्दानीले जीवनयापन सजिलो हुने गरेको बताउँछन्। तर अहिले ती उत्पादनहरूको माग घट्दै जाँदा बजारमा समस्या देखिएको छ।
चौँरी मनाङको संस्कृति र जीवनशैलीसँग जोडिएको प्राणी हो। यसले स्थानीयको पहिचान, अर्थतन्त्र र पर्यटनमा योगदान दिँदै आएको छ। तर अहिले यो सम्पदा जोगाउन तत्काल पहल आवश्यक रहेको स्थानीय अगुवाहरूको भनाइ छ।
उनीहरूका अनुसार सरकारले चौँरीपालकहरूलाई प्रोत्साहन, चरन व्यवस्थापन र बजार पहुँचका कार्यक्रम ल्याए मात्रै यो पेशा टिकाउ हुन सक्छ। अन्यथा चौँरी मनाङको इतिहासमा मात्र सीमित हुने चिन्ता बढ्दै गएको छ।
