काठमाडौं: अवकाश भन्नासाथ धेरैको दिमागमा ६० वर्ष नाघेका वृद्ध मानिसको छवि आउँछ। अधिकांश पेशागत सेवामा अवकाशको उमेर ५० देखि ६५ वर्षबीच तोकिएको हुन्छ। यदि कसैले ४० वर्षमै अवकाश पायो भने पनि उसलाई निकै भाग्यशाली मानिन्छ। तर रुसमा एउटा यस्तो आश्चर्यजनक घटना भएको छ, जसमा एक युवकले केवल २३ वर्षको उमेरमै सरकारी सेवा अवकाश लिएर जीवनभर पेन्सन पाउने व्यवस्था सुनिश्चित गरेका छन्।
रुसका पावेल स्टेपचेन्को नामक यी युवक १६ वर्षको उमेरमा रूसी आन्तरिक मामिला मन्त्रालय (Ministry of Internal Affairs) अन्तर्गतको शैक्षिक संस्थामा भर्ना भएका थिए। पाँच वर्षको प्रशिक्षणपछि उनले आन्तरिक मामिलासम्बन्धी क्षेत्रीय कार्यालयमा सेवा सुरु गरे। युक्रेनसँग जारी युद्धका कारण रूसले डोनेट्स्क लगायतका क्षेत्रमा ‘मार्शल ल’ (सैन्य शासन) लागू गरेपछि त्यहाँ कार्यरत सरकारी कर्मचारीलाई विशेष सेवा सुविधा दिइएको थियो।
असाधारण सुविधा : १ महिना काम = ४ महिना सेवा
सरकारले जारी गरेको आपतकालीन सेवासम्बन्धी कानुन अनुसार, मार्शल ल लागू भएको क्षेत्रमा एक महिना काम गर्दा चार महिनाको सेवा अवधि मानिन्थ्यो। यही नियमको आधारमा पावेलले छोटो अवधिमा पर्याप्त सेवा अवधि पुरा गरेका थिए। उनले केवल दुई वर्ष काम गरे पनि सो अवधिलाई गणनाअनुसार २० वर्षभन्दा बढी सेवाको रूपमा लिइयो।
नोभेम्बर २८, २०२३ मा उनले आधिकारिक रूपमा अवकाशको लागि निवेदन दिए, र उनलाई पूर्ण पेन्सन स्वीकृत गरियो।
रुसी संघको कानून अन्तर्गत उनी अब जीवनभर मासिक पेन्सन पाउने छन्। उनको यो अवकाशलाई अन्तर्राष्ट्रिय रेकर्ड प्रमाणित संस्था InterRecord (रुसको ‘रेकर्ड बुक’) ले पनि मान्यता दिएको छ। यो घटनाले सबैलाई चकित पारेको छ, विशेष गरी जब विश्वका अधिकांश मुलुकमा अवकाश पाउन मानिसले दशकौं सेवा गर्नुपर्छ।
विश्लेषण : युवा उमेरमै अवकाशको बढ्दो प्रवृत्ति?
यो घटनाले एउटा नयाँ बहस पनि जन्माएको छ— के युद्धकालीन सुविधा अन्तर्गत दीर्घकालीन पेन्सन दिने व्यवस्था दीर्घकालीन रूपमा टिकाउ हुन्छ? युवा अवस्थामै अवकाश पाएका कर्मचारीले वर्षौंसम्म पेन्सन पाउनुले सरकारको सामाजिक सुरक्षा प्रणालीमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्छ भन्ने चिन्ता पनि केही विश्लेषकहरूले उठाएका छन्।
यद्यपि, पावेलको केस असाधारण परिस्थितिको उपज हो, र यो सबैका लागि लागू नहुने देखिन्छ। तर यसले देखाउँछ कि संकटको समयमा बनाइएका नीतिहरू कसरी विशिष्ट अवसर बन्न सक्छन्, विशेष गरी ती नीति बुझ्न र उपयोग गर्न जान्नेहरूका लागि।
