काठमाडौं: कुनै समय बरहथवा नगरपालिका–३ (साविक हजरिया गाविस–५) मा रहेको सरस्वती माध्यमिक विद्यालय सर्लाहीकै नमुना विद्यालयमध्ये एक थियो। वि.सं. २०१९ मा स्थापना भएको यस विद्यालयले मन्त्री, कलाकार, राष्ट्रिय खेलाडी जस्ता थुप्रै प्रतिभा जन्माइसकेको छ। चर्चित कलाकार निखिल उप्रेती, कलाकार शिवशंकर रिजाल, गायक शिव परियार, कर्णराज गिरीदेखि बुद्ध लामा सम्मका प्रतिभाहरू यही विद्यालयबाट निस्केका हुन्।
नगरपालिकाको गठन हुनुअघि हजरिया गाविसका साथै आसपासका गाउँबाट विद्यार्थीहरू पठनपाठनका लागि यो विद्यालयमा आउने गर्थे। स्थानीय स्रोतसाधनबाट सञ्चालित यो विद्यालय एक समय सर्लाहीकै प्रतिष्ठित शैक्षिक संस्थामध्ये गनिन्थ्यो। हालै पनि १,१०० भन्दा बढी विद्यार्थी अध्ययनरत छन्, तर विद्यालयको गरिमा क्रमशः गुम्दै गएको देखिन्छ।
विद्यालयमा बढ्दो राजनीतिक हस्तक्षेप, व्यवस्थापन समितिको कमजोरी, र आर्थिक प्रभावका कारण विद्यालयको प्रतिष्ठा खतरामा परेको स्थानीयको आरोप छ। यसको पछिल्लो उदाहरण हो— विद्यालय परिसरमा अनधिकृत रूपमा एक व्यक्तिको शालिक स्थापनाले निम्त्याएको विवाद।
शालिक स्थापनाप्रति चर्को असन्तुष्टि
विद्यालयसँग कुनै औपचारिक सम्बन्ध नराखेका वासुदेव उपाध्यायको अर्धकदको शालिक स्थापना भएपछि अभिभावक, विद्यार्थी, तथा पूर्वविद्यार्थीहरूले कडा असन्तुष्टि जनाएका छन्। विद्यालयकै पूर्वविद्यार्थी नवराज आचार्यले विद्यालय व्यवस्थापन समितिलाई झुक्याई आफ्नो मावली हजुरबुबाको शालिक पुस अन्तिम साता स्थापना गराएको खुलासा भएको छ।
आचार्यले यसअघि २०६८ माघ १४ गते सरस्वती मन्दिर निर्माण गर्दै हजुरबुबा वासुदेव उपाध्याय र हजुरआमा दुर्गादेवी आचार्यको सम्झनामा मूर्ति स्थापना गराएका थिए। विद्यालय प्रांगणमा देवी सरस्वतीको मूर्ति स्थापना हुँदा त्यति ठूलो विवाद नउठेपनि पछिल्लो पटक हजुरबुबाको शालिक स्थापना भएपछि व्यापक विरोध भएको हो।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिले विद्यालयका संस्थापक डिल्लीबहादुर गिरी र नन्दलाल गिरीको शालिक राख्न सकिने तर अन्य अनधिकृत व्यक्तिको शालिक राख्न नसकिने स्पष्ट अडान लिएको छ। विद्यालय सञ्चालक समितिका अध्यक्ष यज्ञबहादुर खड्काले आफूलाई झुक्याएर शालिक राखिएको भन्दै असन्तुष्टि जनाएका छन्।
बरहथवा नगरपालिका–३ का अध्यक्ष नन्दकिशोर महतोले पनि शालिक स्थापनाप्रति स्थानीय तहमा गम्भीर असन्तोष देखिएको बताए। उनका अनुसार विद्यालयका संस्थापककै शालिक राख्नुपर्ने सल्लाह भए पनि कसैलाई जानकारी नै नदिई वासुदेव उपाध्यायको शालिक राखिएको हो।
त्यसैगरी, तत्कालीन विद्यालय व्यवस्थापन समिति सदस्य रामउदेश महतोले समेत वासुदेव आचार्यको शालिक स्थापना गर्ने कुनै आधिकारिक सहमति नभएको बताए। स्थानीयले विद्यालय व्यवस्थापन समितिका केही सदस्य र विद्यालयका प्रभावशाली व्यक्तिहरूको मिलेमतोमा आर्थिक प्रभावका आधारमा यो शालिक राखिएको आरोप लगाएका छन्।
विद्यालय शिक्षाको पवित्र स्थल हो, जहाँ संस्थापकहरूकै योगदानलाई सम्मान गर्ने परम्परा छ। तर, सरस्वती माविमा सो परम्परा तोडिएको भन्दै स्थानीय अभिभावक, पूर्वविद्यार्थी र समाजका सचेत नागरिकहरूले तत्काल शालिक हटाउनुपर्ने माग गरेका छन्।
