म्याग्दी: बेनी नगरपालिका–३ मरेकका किसान पदमबहादुर खत्रीले यस वर्ष सुन्तलाखेतीबाट रु २० लाख आम्दानी गर्न सफल हुनुभएको छ। भारतीय गोर्खा सैनिकबाट सेवानिवृत्त भएपछि २१ वर्षअघि सुन्तलाखेती सुरु गर्नुभएका खत्रीले तीन सय बोट सुन्तलाबाट उत्पादन लिँदै आएका छन्। उहाँका बगैँचामा हुर्किरहेका थप पाँच सय बोटले केही वर्षमै उत्पादन दिन सुरू गर्नेछन्।
“गत वर्ष रु १३ लाखको सुन्तला बिक्री भएको थियो,” खत्रीले बताउनुभयो, “यस वर्ष उत्पादन बढेकाले रु २० लाख आम्दानी भयो।” उहाँका अनुसार, पोखराका व्यापारीलाई प्रतिकिलो रु ७५ का दरले बगैँचाबाटै सुन्तला बिक्री गरिएको हो। खत्री म्याग्दी जिल्लाका सफल सुन्तलाखेती किसानमध्ये एक हुनुहुन्छ।
मरेक गाउँका अन्य किसानले समेत यस वर्ष सुन्तला बिक्रीबाट रु १ करोड ५० लाख आम्दानी गरेका छन्। यहाँका २१ मध्ये २० घरपरिवारले सुन्तलाखेती गर्दै आएका छन्, जसले न्यूनतम रु १ लाखदेखि माथि आम्दानी गरेका छन्।
“गत वर्ष मरेकमा रु ८० लाखको सुन्तला बिक्री भएको थियो, तर यसपालि उत्पादन दोब्बरले बढेको छ,” खत्रीले भन्नुभयो। फल लाग्ने बिरुवा थपिनु, क्षेत्रफल विस्तार हुनु, बगैँचा व्यवस्थापन सुधारिनु, र अनुकूल मौसम हुनु उत्पादन वृद्धि हुने मुख्य कारण हुन्।
माघको पहिलो साता सुन्तला टिपेर सकिएपछि किसानहरू बगैँचा व्यवस्थापनमा व्यस्त छन्। उत्तरपूर्व फर्किएको भिरालो पाखामा रहेको मरेकका बासिन्दाले परम्परागत खाद्यबाली छाडेर सुन्तलाखेतीलाई रोज्न थालेका छन्। दुई दशकअघि यहाँका किसानले खाद्यबाली उत्पादन गरे पनि त्यस्तो खेतीले वर्षभरि परिवारलाई धान्न सक्दैनथ्यो।
तर, अहिले मरेकको पाखा सुन्तलाका बगैँचाले भरिएको छ। १४ रोपनीमा सुन्तलाखेती गर्दै आएका इन्द्रबहादुर थापाले वार्षिक रु १० लाखसम्म आम्दानी हुने बताउनुभयो। त्यस्तै, तीन वर्ष कतारमा श्रम गरेर फर्किएका ४९ वर्षीय कृष्णबहादुर घर्तीले यसपालि सुन्तला बिक्रीबाट रु ६ लाख आम्दानी गर्नुभएको छ।
“सुन्तलाखेतीले घरव्यवहार चलाउन विदेश जानुपरेको छैन,” घर्तीले भन्नुभयो, “यसले हाम्रो जीवनस्तरमा ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ।”
व्यापारी राजन तामाङका अनुसार, मरेकका सुन्तला रसिलो र स्वादिलो भएकाले पोखरा, काठमाडौं, हेटौँडा जस्ता शहरहरूमा सहजै खपत हुने गरेको छ।
सुन्तलाखेतीलाई प्रवर्द्धन गर्न कृषि ज्ञान केन्द्र, प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना, र बेनी नगरपालिकाले किसानहरूलाई सिँचाइ, बगैँचा व्यवस्थापन, र अनुदानमा बिरुवा वितरण गर्दै सहयोग गरिरहेका छन्।
बेनी नगरपालिका–३ का वडाध्यक्ष पदम पुनका अनुसार मरेक, राखु, हल्लेगौडा, र पानीस्वाँरा क्षेत्रलाई सुन्तलाको पकेट क्षेत्रका रूपमा विकास गरिएको छ। उहाँले सुन्तलाको बजारीकरणलाई प्रोत्साहन गर्न सडक स्तरोन्नति, सिँचाइ व्यवस्था, र प्रविधि सहयोगका लागि संघीय तथा प्रदेश सरकारसँग समन्वय गरिएको बताउनुभयो।
