काठमाडौँ । जाडो याममा चिसो हावाबाट बच्न मानिसहरूले घरका झ्यालढोका प्रायः बन्द राख्ने गर्छन् । यसो गर्दा घरभित्रको भेन्टिलेसन कमजोर हुन्छ र हावाको गुणस्तर बिग्रन जान्छ । लामो समयसम्म यस्तो वातावरणमा बस्दा शरीरमा अक्सिजनको कमी हुनसक्ने विज्ञहरू बताउँछन् ।
घरभित्रको हावा राम्रोसँग साटिन नपाउँदा टाउको दुख्ने, थकान महसुस हुने, सास फुल्ने तथा सुस्ती आउने जस्ता समस्या देखिन सक्छन् । दम वा एलर्जी भएका व्यक्तिहरूका लागि यस्तो अवस्था अझ बढी जोखिमपूर्ण हुन सक्छ ।
जाडोमा घरको हावाको गुणस्तर किन बिग्रन्छ?
जाडोमा झ्यालढोका बन्द राख्दा कोठामा ताजा हावा प्रवेश गर्न पाउँदैन । दिनभरि सास फेर्दा कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा बढ्दै जान्छ । साथै धूप, दियो, मैनबत्ती, हिटर, ग्यास चुलोबाट निस्कने धूवाँ र धुलोका कणहरूले हावालाई अझ प्रदूषित बनाउँछन् ।
हावा बाहिर ननिस्कँदा कोठाभित्र कार्बन डाइअक्साइड र अन्य हानिकारक ग्यासहरू जम्मा हुन्छन्, जसले शरीरमा पर्याप्त अक्सिजन पुग्न दिँदैन ।
खराब भेन्टिलेसनले शरीरमा पार्ने असर
कम भेन्टिलेसन भएको घरमा अक्सिजनको मात्रा घट्छ र कार्बन डाइअक्साइड बढ्छ । यसले मस्तिष्कमा अक्सिजनको आपूर्ति कम गराउँछ, जसका कारण टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने, थकान, ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्ने समस्या देखिन सक्छन् ।
यसका साथै घरभित्र चिसोपना (नमी) बढ्दा फङ्गस र ब्याक्टेरिया फैलिन सक्छन्, जसले छाला, आँखा र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी एलर्जी निम्त्याउन सक्छ ।
घरभित्र हुने प्रदूषण
घरभित्र पनि प्रदूषण हुने गर्दछ, जसलाई ‘इनडोर एयर पोल्युसन’ भनिन्छ । धूप, मैनबत्ती, हिटर, भान्साको ग्यास, सफाइका रसायन तथा धुलोका सूक्ष्म कणहरूले हावालाई प्रदूषित बनाउँछन् । यी कणहरू फोक्सोमा पुगेमा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या उत्पन्न हुन सक्छ ।
घरमा अक्सिजन कम भएको संकेत
घरभित्र अक्सिजन कम हुन थालेमा थकान, टाउको दुख्ने, आँखा पोल्ने, निद्रा लागेजस्तो हुने, चिडचिडापन बढ्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, पटक–पटक हाई आउनु र ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्ने जस्ता लक्षण देखिन सक्छन् । चिसोपना बढ्नु वा अनौठो गन्ध आउनु पनि खराब हावाको संकेत हुन सक्छ ।
दम वा एलर्जी भएकाले अपनाउनुपर्ने सावधानी
दम वा एलर्जी भएका व्यक्तिले जाडोमा घरको हावामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । बन्द कोठामा धुलो, धूवाँ र चिसोपना बढ्न नदिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ । धूप, मैनबत्ती र तीव्र गन्ध भएका अत्तर प्रयोग नगर्नु उपयुक्त हुन्छ । कोठामा घाम प्रवेश गराउनुपर्छ र हरेक दिन केही समय झ्याल खोलेर ताजा हावा भित्र आउन दिनुपर्छ ।
भेन्टिलेसन सुधार गर्ने सरल उपाय
हरेक दिन बिहान वा दिउँसो १०–१५ मिनेट झ्याल खोल्नु पर्याप्त हुन्छ । भान्सा र बाथरुममा एग्जस्ट फ्यान प्रयोग गर्नुपर्छ ताकि धूवाँ र चिसोपना जम्मा नहोस् ।
घरको हावा सफा राख्ने बोटबिरुवा
एलोवेरा, मनी प्लान्ट, पीस लिली, स्पाइडर प्लान्ट र स्नेक प्लान्ट जस्ता बोटबिरुवाले घरको हावा सफा गर्न मद्दत गर्छन् । यिनीहरूले कार्बन डाइअक्साइड सोसेर अक्सिजन छोड्छन् र हानिकारक रसायनहरूलाई पनि कम गर्छन् ।
चिसोबाट बच्दै भेन्टिलेसन कायम राख्ने उपाय
जाडोमा दिनभरि झ्याल बन्द राख्नुको सट्टा तापक्रम अलि बढ्ने दिउँसोको समयमा केही समय झ्याल खोल्नुपर्छ । भान्सा र बाथरुममा एग्जस्ट फ्यान चलाउनु र आवश्यक परे सानो भेन्ट खुला राख्नु घरभित्रको हावा स्वस्थ राख्ने प्रभावकारी उपाय हुन् ।
I prefer this response
