काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीचको तनाव तीव्र बन्दै गएको छ। अमेरिकी समाचार माध्यम Axiosका अनुसार यदि अमेरिकाले सैन्य कारबाही गर्छ भने त्यो सीमित वा प्रतीकात्मक नभई हप्तौँसम्म चल्ने व्यापक अभियान हुन सक्छ। ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै रिपोर्टमा आगामी हप्ताहरूमा आक्रमणको सम्भावना उच्च रहेको उल्लेख गरिएको छ।
रिपोर्टका अनुसार सम्भावित कारबाही इजरायलसँगको सहकार्यमा हुन सक्ने र लक्ष्य इरानको आणविक तथा क्षेप्यास्त्र पूर्वाधार हुन सक्ने आकलन गरिएको छ। इजरायलका पूर्व सैन्य गुप्तचर प्रमुख आमोस याडलिनले द्वन्द्वको सम्भावना बढ्दै गएको बताए पनि कूटनीतिक विकल्प पूर्ण रूपमा समाप्त नभएको संकेत दिएका छन्।
यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आणविक कूटनीतिसँगै मध्यपूर्वमा सैन्य उपस्थिति उल्लेखनीय रूपमा बढाएका छन्। दुई विमानवाहक पोत, करिब एक दर्जन युद्धपोत, सयौँ लडाकु विमान र हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली तैनाथ गरिएको जनाइएको छ।
ट्रम्प प्रशासनका प्रतिनिधिहरूले जेनेभामा इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीसँग वार्ता गरेका छन्। दुवै पक्षले केही प्रगति भएको बताए पनि प्रमुख मुद्दामा सहमति अझै टाढा रहेको संकेत गरिएको छ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे.डी. भान्सले कूटनीति प्रयास जारी रहे पनि इरानले केही “रातो रेखा” स्वीकार नगरेको बताएका छन्।
यसबीच, इरान र रुसले ओमान सागर र उत्तरी हिन्द महासागरमा संयुक्त नौसैनिक अभ्यासको घोषणा गरेका छन्। इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य नजिक सैन्य अभ्यास गरेपछि क्षेत्रीय तनाव थप बढेको छ।
होर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा आपूर्तिका लागि अत्यन्त संवेदनशील मार्ग हो। विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति यही मार्गबाट ओसारपसार हुन्छ। यस क्षेत्रमा अस्थिरता बढेमा विश्व ऊर्जा बजारमा प्रत्यक्ष असर पर्ने विश्लेषण गरिएको छ।
समग्रमा, सैन्य तयारी र कूटनीतिक प्रयास समानान्तर रूपमा अघि बढिरहेकाले आगामी केही हप्ता क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षाका दृष्टिले निर्णायक हुन सक्ने देखिएको छ।
