काठमाडौं: नेपाल आयुर्वेद चिकित्सा परिषद्मा अध्यक्ष र रजिस्टार नियुक्तिको प्रक्रिया तीन महिनादेखि राजनीतिक हस्तक्षेप र गुटगत प्रतिस्पर्धाका कारण अवरुद्ध छ। कार्यसमिति अभावका कारण परिषद्का नियमित कामकाज ठप्प छन्, जसको प्रत्यक्ष असर चिकित्सक दर्ता, विद्यार्थीका शैक्षिक अवसर तथा चिकित्सा पदपूर्तिमा परेको छ।

अध्यक्ष पदमा प्रतिस्पर्धा
डा. सन्तोष ठाकुर
पूर्व अध्यक्ष डा. सन्तोष ठाकुर कार्यकाल सकिएपछि पुनः अध्यक्ष बन्ने प्रयासमा छन्। सिंहदरबार वैद्यखानाको प्रमुख बन्ने चाहना राखेका ठाकुरलाई स्वास्थ्य मन्त्रीले सकारात्मक संकेत दिए पनि नियमावलीमा रहेको जटिलताका कारण उनी सिधै नियुक्त हुन सकेका छैनन्। भारतबाट एमडी गरेका चिकित्सकप्रति पूर्वाग्रही व्यवहार गरेको आरोप लाग्दै आएको छ।

प्रा. डा. रामचन्द्र अधिकारी
नेपाली कांग्रेसका तनहुँका क्रियाशील सदस्य तथा डा. शेखर कोइरालाका निकट प्रा. डा. अधिकारीलाई मन्त्री प्रदीप पौडेलले अध्यक्ष बनाउन चाहेका छन्। उनी अध्यक्ष बन्ने तयारीमा केन्द्रीय आयुर्वेद क्याम्पस, दाङबाट राजीनामा गरिसकेका छन्, तर प्राविधिक कारणले प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको छैन। पतञ्जली जग्गा प्रकरणमा उनको नाम जोडिएको छ भने उनको प्राध्यापक पदसम्बन्धी मुद्दा पनि विचाराधीन छ।

डा. श्यामबाबु यादव
हाल आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सा विभागका महानिर्देशक तथा नेपाल आयुर्वेद चिकित्सक संघ (अडान) का अध्यक्ष डा. यादव पनि अध्यक्ष पदमा इच्छुक छन्। मन्त्रीसँग निकटता राख्ने यादव स्वास्थ्य नीतिमा सक्रिय भूमिका खेलेका छन्।

रजिस्टार पदका आकांक्षीहरू
डा. शंकर गौतम
गगन थापाका पूर्व सचिवालय सदस्य डा. गौतम हाल गण्डकी प्रदेशको आयुर्वेद अस्पतालमा कार्यरत छन्। उनलाई रजिस्टार बनाउन गगन थापाले विशेष पहल गरिरहेको बताइएको छ। केन्द्रमा सरुवा गरी ल्याउन समय लागिरहेको र व्यवस्थापनमा ढिलाइ भएको बताइन्छ।

डा. जया सत्याल
एमाले निकट डा. सत्याललाई सत्ता गठबन्धनको भागबण्डाअनुसार रजिस्टार बनाउने प्रयास भइरहेको छ। चिनियाँ राजदूतावासका प्रतिनिधिले समेत उनको पक्षमा सिफारिस गरेको चर्चा छ। उनी रजिस्टार नियुक्त भएमा ट्रेडिशनल चाइनिज मेडिसिन (TCM) प्रतिनिधित्व गर्ने पहिलो पदाधिकारी बन्नेछिन्।

डा. हरिशरण अर्याल
३५ वर्ष उमेर हद हुँदाहुँदै ३३ वर्षमै परिषद् सदस्य बनेका अर्याल विवादित नियुक्तिका रूपमा चिनिन्छन्। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको समर्थनपछि उनले हालै एमाले निकट स्वास्थ्यकर्मी महासंघको सचिव पद त्यागेका छन्। अध्यक्ष कांग्रेस निकटका भए रजिस्टार अर्यालले पाउने सम्भावना बलियो देखिन्छ।

अन्य आकांक्षीहरू
अध्यक्ष पदमा डा. रामदेव यादव र डा. मुनिकर्ण थापाले पनि चासो देखाएका छन्। रजिस्टार पदमा डा. रमेश पौडेल र डा. चन्द्रकिशोर यादव आकांक्षी छन्।

भविष्य संकटमा
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले उपप्राध्यापक पदहरू खुलाएको भए पनि परिषद्को कार्यसमिति नहुनुले एमडी दर्ता प्रक्रिया ठप्प छ। भारत सरकारको छात्रवृत्तिमा एमडी अध्ययनका लागि आवेदन दिने अन्तिम म्याद सकिइसकेको छ तर सिफारिस नहुनाले योग्य विद्यार्थीहरू अवसरबाट वञ्चित भएका छन्।

६८ जना बीएएमएस उत्तीर्ण चिकित्सक र ११ जना एमडी चिकित्सक परिषद्मा दर्ता हुन नसक्दा रोजगारी र कानुनी मान्यताको संकटमा परेका छन्। परिषद्मा तालाबन्दी गर्दै चिकित्सकहरूले तत्काल कार्यसमिति गठनको माग गरेका छन्।

काठमाडौं: एएफसी च्याम्पियनसिप छनोटको तेस्रो चरणअन्तर्गत लाओसविरुद्धको खेललाई नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षक म्याट रसले अत्यन्त गम्भीर रुपमा लिएको बताएका छन्। लाओसको घरेलु मैदानमा हुने खेलको पूर्वसन्ध्यामा आयोजित प्रेस कन्फ्रेन्समा बोल्दै प्रशिक्षक रसले घरेलु टोलीले घरेलु मैदानको फाइदा लिन सक्ने भएकाले नेपाल उच्च सतर्कताका साथ मैदानमा उत्रने बताए।

“लाओस एक संगठित र आक्रामक टोली हो। उनीहरूको घरेलु प्रदर्शन निकै प्रभावशाली हुन सक्छ। सानो कमजोरीले पनि खेलको नतिजा उल्टिन सक्छ,” प्रशिक्षक रसले भने, “त्यसैले हामी खेललाई पूर्ण गम्भीरताका साथ लिइरहेका छौं। दुवै टोली अंक थप्न चाहन्छन् र तयार अवस्थामा छन्।”

प्रशिक्षक रसले टोलीमा केही परिवर्तन हुने संकेत पनि गरे। हङकङविरुद्धको अघिल्लो खेलमा उत्रिएको टोलीलाई यसपटक पूर्णरूपमा दोहोर्‍याइनेमा शंका रहेको भन्दै उनले सम्भवत: केही नयाँ अनुहारहरूलाई मैदानमा उतारिने बताए।

त्यसैबीच, डिफेन्डर सन्देश श्रेष्ठ चोटका कारण टोलीमा अनिश्चित छन्। कप्तान किरण चेम्जोङले भने टोली लाओसविरुद्ध प्रतिस्पर्धाका लागि मानसिक र शारीरिक रूपमा तयार रहेको बताए। “हामी सधैं लाओसविरुद्ध उत्साहित छौं। पछिल्ला चार खेलमा म आफैं सहभागी थिएँ, त्यसैले हामी तयारीको चरम अवस्थामा छौं,” कप्तान किरणले भने।

लाओसविरुद्धको खेल बुधबार हुनेछ। यो खेल समूह एफ अन्तर्गतको पहिलो चरणको अवे प्रतिस्पर्धा हो। यसअघिका ६ खेलमध्ये नेपालले ४ मा जित र २ मा बराबरी खेलेको छ। लाओसको घरेलु मैदानमा नेपालले १ जित र १ बराबरीको नतिजा निकालेको छ। तेस्रो चरणअन्तर्गत नेपाल मलेसियासँग २–० ले पराजित भएको थियो भने लाओस भियतनामसँग ५–० ले पराजित भएको थियो।

दशरथचन्द (बैतडी): बैतडीको पुर्चौंडी नगरपालिकालाई “पूर्णखोप सुनिश्चित तथा दिगोपना पालिका” घोषणा गरिएको छ। नगरस्तरीय खोप समन्वय समितिले सोमबार आयोजित कार्यक्रममा ‘स्थानीय स्रोतको उपयोग, स्वामित्व र सहभागिता, पूर्णखोप सुनिश्चित हाम्रो प्रतिबद्धता’ भन्ने नारासहित घोषणा गरेको हो।

स्वास्थ्य शाखा प्रमुख विनोदकुमार कँुवरका अनुसार, पाँच वर्षमुनिका सबै बालबालिकाले राष्ट्रिय खोप कार्यक्रमअनुसारका सबै खोप लगाइसकेपछि पालिकालाई यो मान्यता दिइएको हो। यसअघि नगरपालिकाका सबै १० वडालाई पूर्णखोप सुनिश्चित तथा दिगोपना वडा घोषणा गरिसकिएको थियो। हाल पालिकामा बालबालिकालाई १३ प्रकारका रोगविरुद्ध खोप दिइँदै आएको छ।

उक्त उपलब्धिमा योगदान पु¥याउने १० जना खोप कार्यकर्ता र १० जना महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई नगरपालिकाले सम्मान गरेको छ। कँुवरका अनुसार, पूर्णखोप सुनिश्चितता तथा दिगोपना पालिका घोषणामा उनीहरूको सक्रिय भूमिकाको उच्च मूल्यांकन गरिएको हो।

नगरपालिकाले प्रत्येक वर्ष घरधुरी सर्वेक्षणमार्फत राष्ट्रिय खोप तालिकाअनुसार पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाले खोप पाए वा नपाएको यकीन गर्दै आएको छ। छुटेका बालबालिकालाई खोपको दायरामा ल्याइसकेपछि मात्र पूर्णखोप सुनिश्चित तथा दिगोपना पालिका घोषणा गरिन्छ।

काभ्रेपलाञ्चोक। काठमाडौंलाई पूर्वी नेपालसँग जोड्ने छोटो र वैकल्पिक मार्ग बिपी राजमार्गका धेरै सडकखण्ड अहिले जीर्ण अवस्थामा छन्। भूकम्प र बाढीका कारण पटक–पटक क्षति व्यहोर्दै आएको यस राजमार्गमा हाल वर्षायाम सुरु भइसकेकाले पुनः ठूलो क्षति हुने अनुमान गरिएको छ।

गत असोजमा काभ्रेको रोशी खोलामा आएको बाढीले भकुन्डेबेंसीदेखि सिन्धुलीको नेपालथोकसम्म करिब ३० किलोमिटर सडकमा गम्भीर क्षति पुर्‍याएको थियो। कालढुंगा, डालाबेंसी, चिउरीबास, नेपालथोकलगायत क्षेत्रमा सयौं मिटर सडक बगाएका छन्। अस्थायी मर्मत गरिएको भए पनि वैशाख अन्तिम साता आएको बाढीले फेरि डाइभर्सन र ट्रयाक बगाएको छ।

बिपी राजमार्गको स्थायी पुनर्निर्माणका लागि सरकारले साढे ८ अर्ब रुपैयाँ बजेट सुनिश्चित गरेको छ। सडक विभागको प्रतिवेदनअनुसार करिब ३० किलोमिटर सडक पुनर्निर्माणमा १० अर्ब लाग्नेछ। त्यसमध्ये ८ किलोमिटर सडक पूर्ण रूपमा कटान भएको छ, जसका लागि नयाँ ट्रयाक आवश्यक पर्ने देखिएको छ।

डिभिजन सडक कार्यालय भक्तपुरले काभ्रे र सिन्धुली खण्ड गरी चारवटा प्याकेजमा पुनर्निर्माण योजना अघि बढाएको छ। तीन खण्ड नेपाल सरकारको लागतमा र एक खण्ड जापान सरकार (जाइका)को सम्भावित सहयोगमा निर्माण गरिनेछ। काभ्रे खण्डमा भकुन्डेबेंसी–चार सय बेँसी (११ किमी), डालाबेंसी–चार सय बेँसी (८.५ किमी) र सिन्धुली खण्डमा बर्खेखोला–नेपालथोक (४ किमी) सडक पुनर्निर्माणका लागि बोलपत्र आह्वान भइसकेको छ।

जाइकाले बर्खेखोला–डालाबेंसी (५.५ किमी) खण्डको डिजाइन थालिसकेको छ, जसमा सुरुङमार्ग वा अग्ला पुल (भायाडक्ट) जस्ता संरचना समावेश हुनसक्ने जनाइएको छ।

यस राजमार्गको दैनिक सवारी चाप ३,००० भन्दा बढी रहेको छ, जसमा ६०० भन्दा बढी ट्रिपर क्षमताभन्दा बढी भार लिएर चल्ने गरेका छन्। जाइकाको प्राविधिक सिफारिस अनुसार १६ टनभन्दा माथिको सवारी सञ्चालन रोकिएको भए पनि व्यावसायिक प्रभावका कारण २५ टनसम्मका ट्रिपर सञ्चालन भइरहेका छन्, जसले राजमार्गको संरचना थप कमजोर बनाएको छ।

अहिले मनसुनको समयमा सवारी अवरुद्ध नहोस् भनेर डिभिजन कार्यालयले खोलाका बहाव मोडेर र निर्माण सामग्री प्रयोग गरी अस्थायी सडकलाई तीनदेखि सात मिटर उचाइमा बनाइरहेको छ।

बिपी राजमार्ग जापान सरकारको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा धुलिखेल–सिन्धुली–बर्दिवास खण्डमा निर्माण भई २०७२ असार १८ मा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो। आजसम्म यो मार्ग काठमाडौंलाई पूर्वी नेपालसँग जोड्ने छोटो, व्यस्त र महत्वपूर्ण वैकल्पिक मार्गका रूपमा चिनिन्छ।

राजकुमार पराजुली/रासस

काठमाडौं: स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले सरकारी अस्पतालहरूमा प्रत्यारोपणका लागि आवश्यक वस्तुहरू अनिवार्य रूपमा फार्मेसीमै उपलब्ध गराउने व्यवस्था गर्न परिपत्र जारी गरेको छ।

मुटु, हड्डी तथा अन्य स्वास्थ्य समस्यामा प्रयोग हुने उपकरण र सामग्रीहरू सरकारी अस्पताल-प्रतिष्ठानहरूकै फार्मेसीमार्फत उपलब्ध गराउने निर्णय मन्त्रालयले सचिवस्तरीय तहबाट गरेको हो। हालसम्म यस्ता सामग्री सरकारी फार्मेसीमा उपलब्ध नहुनुका साथै मूल्य विवरण पनि सार्वजनिक नहुँदा बिरामीहरूलाई निजी क्षेत्रबाट महँगो मूल्यमा खरिद गर्नुपर्ने बाध्यता थियो। मन्त्रालयमा यस्ता गुनासोहरू लगातार आइरहेका थिए।

मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीले सबै अस्पतालहरूमा बिरामी तथा सेवाग्राहीले देख्न सक्ने गरी मूल्य स्पष्ट रूपमा सार्वजनिक गर्न निर्देशन दिइएको जानकारी दिए। साथै, अस्पतालको फार्मेसीमै आवश्यक सामग्री उपलब्ध हुने व्यवस्था मिलाउन परिपत्र गरिएको उनले बताए।

यस्तै, सामग्री बिक्रेताहरूले मनोमानी मूल्य असुल्न नपाउने गरी नियन्त्रण गर्न मन्त्रालयले थप निर्देशनसमेत दिएको छ। कुनै पनि नयाँ खालको प्रत्यारोपण, शल्यक्रिया वा उपचारका लागि आवश्यक सामग्री खरिद गर्नुपरेमा सम्बन्धित कम्पनी वा आधिकारिक बिक्रेताको नाम र मूल्य सार्वजनिक गरेर मात्र उपलब्ध गराउने व्यवस्था मिलाउन निर्देशन दिइएको छ।

मन्त्रालयले अस्पतालहरूलाई बिरामीहरूबाट गुनासो आउने अवस्था नआओस् भन्ने उद्देश्यले सचेत गराउँदै आवश्यक व्यवस्थापन गर्न पत्राचार गरिसकेको छ।