म्याग्दी, १८ असार: म्याग्दी जिल्लाको मालिका गाउँपालिका–३ र ४ को सिमानामा अवस्थित ओखरबोटको ऐतिहासिक तामाखानी पुनःसञ्चालन गर्ने तयारीस्वरूप प्रारम्भिक अध्ययन सुरु गरिएको छ। खानी तथा भूगर्भ विभागबाट अनुमति प्राप्त कम्पनी एम/एस दोङयी मिनरल्स प्रालि ले पहिलो चरणमा प्रारम्भिक वातावरणीय परीक्षण (IEE) प्रतिवेदन तयार पार्ने प्रक्रिया अघि बढाएको हो।
भूगर्भविद् टोलीले खानी क्षेत्रको विस्तृत अध्ययन गर्दै
मालिका–३ का वडाध्यक्ष मोतिप्रसाद बुढाथोकीका अनुसार, भूगर्भविद्हरुको टोलीले खानीमा तामाको परिमाण पहिचान गर्नुका साथै उत्खनन प्रक्रियामा पर्न सक्ने वातावरणीय असरहरूको मूल्याङ्कन गर्दै त्यसको न्यूनीकरणका उपायहरूबारे अध्ययन गरिरहेको छ।
स्थानीय सरोकार र सुझाव संकलन
गत हप्ता ओखरबोटमा आयोजित सार्वजनिक सुनुवाइमा स्थानीय बासिन्दाहरूले खानी पुनःसञ्चालनप्रति स्वागत गर्दै वातावरणीय सतर्कता र रोजगारमा स्थानीयलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन्। कम्पनीले मंगलबार सात दिने सार्वजनिक सूचना जारी गरी प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दा तथा संघ–संस्थाबाट औपचारिक सुझाव मागेको छ।
खानी उत्खननका लागि वातावरणीय स्वीकृति अनिवार्य
खानी स्थलगत अध्ययनका लागि खटिएका भूगर्भविद् रोनित पौडेल का अनुसार प्रारम्भिक वातावरणीय परीक्षण प्रतिवेदन (IEE) पारित भएपछि मात्र तामाको विस्तृत खोज, परीक्षण तथा सम्भाव्यता अध्ययन गरिनेछ। त्यसपछि मात्रै उत्खनन प्रक्रिया विधिवत् रूपमा अघि बढाइनेछ।
इतिहास बोकेको ओखरबोटको तामाखानी
स्थानीय ७२ वर्षीय विसराम पटेलका अनुसार, ओखरबोटको खानीबाट वि.सं. २०२८ सम्म स्थानीय प्रविधिबाट तामा निकालिने गरिन्थ्यो। तर, प्रविधिको अभाव र आम्दानीभन्दा बढी कर तिर्नुपर्ने अवस्थाका कारण खानी बन्द गरिएको थियो।
“त्यतिबेला दैनिक दुई सयभन्दा बढी मजदुर खटिन्थे, र हरेक दिन सात–आठ धार्नी तामा निकालिन्थ्यो,” पटेलले सम्झिए। खानीमा अहिले पनि दुई वटा प्रमुख मुहानहरू छन्, जसको लम्बाइ २५० मिटरदेखि ५०० मिटरसम्म रहेको छ। तीमध्ये एक सुरुङमा हाल झण्डै २०० मिटरभित्रसम्म जान सकिने अवस्था छ। अझै पनि खानीमा तामाका अंशहरू देखिन्छन्।
निष्कर्षमा, ओखरबोटको तामाखानीमा प्रारम्भिक वातावरणीय अध्ययनसँगै ऐतिहासिक सम्पदा पुनःसञ्चालनको सम्भावना देखिएको छ। यसले स्थानीय रोजगारी, खानी क्षेत्रको पुनःउत्थान र आर्थिक समृद्धिमा टेवा पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
