काठमाडौं: खानेपानी मन्त्री प्रदीप यादव ले खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता संस्थाहरूमा महिला नेतृत्व अझै चुनौतीपूर्ण रहेको बताएका छन्।
काठमाडौंमा आयोजित ‘खानेपानी उपभोक्ता संस्थामा महिला नेतृत्व: अवस्था, अवसर र चुनौती’ विषयक अन्तरक्रिया गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री यादवले महिला सहभागिताको अवस्था र चुनौतीबारे धारणा राखेका हुन्।
महिलाको भूमिका अपरिहार्य
मन्त्री यादवका अनुसार खानेपानी तथा सरसफाइ केवल आधारभूत आवश्यकता मात्र नभई समाजको समृद्धि र स्वास्थ्यसँग गाँसिएको विषय हो। उनले भने, “घरमा पानीको व्यवस्थापन, सरसफाइको अभ्यास, र स्वास्थ्य सुरक्षाको मुख्य जिम्मेवारी प्रायः महिलाहरूको काँधमा हुन्छ।”
नेपालमा राष्ट्रपति, प्रधानन्यायाधीश, सभामुख, मुख्यसचिवजस्ता उच्च पदमा महिला नेतृत्व स्थापित भइसकेको उल्लेख गर्दै उनले महिलाहरूलाई कमजोर सम्झनु गलत हुने बताए। मन्त्री यादवका अनुसार महिलाहरूलाई अवसर दिइएमा जस्तोसुकै जिम्मेवारी पनि प्रभावकारी रूपमा सम्हाल्न सक्छन्।
महिला नेतृत्व प्रवर्द्धनमा सरकार प्रतिबद्ध
मन्त्री यादवले उपभोक्ता संस्थाहरूमा महिला नेतृत्वको न्यून उपस्थिति चिन्ताजनक रहेको बताउँदै नीति निर्माणदेखि कार्यान्वयन तहसम्म महिलाको प्रभावकारी सहभागिता सुनिश्चित गर्न कानुनी व्यवस्थाहरू कडाइका साथ लागू गरिने उल्लेख गरे।
उनले भने, “महिला सशक्तिकरण बिना खानेपानी तथा सरसफाइ क्षेत्रमा दिगो विकास सम्भव छैन। महिलाहरू उपभोक्ता मात्र नभई प्रभावकारी संरक्षक पनि हुन्। घरदेखि समुदायसम्म खानेपानी व्यवस्थापनमा उनीहरूको भूमिका निर्णायक छ।”
महिला सहभागिता सुनिश्चित गर्न विशेष पहल
मन्त्री यादवका अनुसार महिला नेतृत्व प्रवर्द्धन गर्न निम्न पहलहरू गरिनेछ:
महिला प्रतिनिधित्व अनिवार्य गर्ने कानुनी व्यवस्था लागू गरिने
विशेष कोटा, क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रम, र आर्थिक सहयोग प्रदान गरिने
प्रशिक्षण, सीप विकास, र सशक्तिकरण कार्यक्रम सञ्चालन गरिने
जल स्रोतको दिगो व्यवस्थापनमा सामुदायिक सहभागिता आवश्यक
जल स्रोतको दिगो व्यवस्थापनका लागि समुदायको सहभागिता अनिवार्य रहेको उल्लेख गर्दै मन्त्री यादवले पानीको दुरुपयोग रोक्न, स्रोत संरक्षण गर्न, र सरसफाइका सही अभ्यासहरू अपनाउन सबैलाई आग्रह गरे।
उनले खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता महासंघ, नेपालले महिला नेतृत्व प्रवर्द्धनमा खेलेको भूमिका सराहनीय रहेको बताउँदै सरकारले यसलाई उच्च प्राथमिकता दिएको स्पष्ट पारे।
खानेपानी सेवा सुधार, महिला नेतृत्व प्रवर्द्धन, र उपभोक्ता अधिकार संरक्षणमा सरकार प्रतिबद्ध रहेको मन्त्री यादवको भनाइ छ।
