काठमाडौं । नेपालमा आज संविधान दिवस तथा राष्ट्रिय दिवस विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी मनाइँदै छ।
नेपालको संविधान २०७२ साल असोज ३ गते अर्थात् सेप्टेम्बर २०, २०१५ मा संविधानसभाबाट जारी भएको स्मरणमा हरेक वर्ष असोज ३ गते संविधान दिवस मनाउने गरिन्छ। संविधान जारी भएको दिनलाई राष्ट्रिय दिवसका रूपमा समेत मनाइँदै आएको छ।
संविधान दिवसका अवसरमा संघ, प्रदेश र स्थानीय तहका सरकारी निकाय तथा विभिन्न संघसंस्थाले विविध कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्। सरकारी तथा सार्वजनिक संस्थाहरूमा राष्ट्रिय झण्डा फहराउने, शुभकामना आदानप्रदान, अन्तरक्रिया, जनचेतनामूलक कार्यक्रम तथा सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्ने गरिन्छ।
संविधान दिवसका अवसरमा काठमाडौंसहित देशका विभिन्न स्थानमा विशेष कार्यक्रम सञ्चालन हुँदै छन्। सरकारले दिवसलाई राष्ट्रिय एकता, लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यता, संविधानको संरक्षण तथा कार्यान्वयनप्रति प्रतिबद्धता व्यक्त गर्ने अवसरका रूपमा लिँदै आएको छ।
२०७२ मा जारी भएको संविधान
नेपालको वर्तमान संविधान संविधानसभाबाट २०७२ असोज ३ गते जारी भएको हो। संविधान जारी हुँदा तत्कालीन राष्ट्रपति डा. रामवरण यादवले संविधानसभाबाट पारित संविधान प्रमाणीकरण गरेका थिए।
संविधानले नेपाललाई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्था भएको राज्यका रूपमा परिभाषित गरेको छ। यसले संघ, प्रदेश र स्थानीय तह गरी तीन तहको राज्य संरचना व्यवस्था गरेको छ।
संविधानमा मौलिक हक, नागरिकका राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक तथा सांस्कृतिक अधिकार, समावेशिता, समानुपातिक प्रतिनिधित्व, स्वतन्त्र न्यायपालिका, संवैधानिक निकायलगायतका विभिन्न व्यवस्था समेटिएका छन्।
संविधान जारी भएपछि मुलुक संघीय संरचनाअनुसार अघि बढेको हो। त्यसपछि संघ, प्रदेश र स्थानीय तहका निर्वाचन सम्पन्न भई तीनै तहका सरकार सञ्चालनमा छन्।
संविधान दिवसले संविधान जारी भएको ऐतिहासिक घटनाको स्मरण गर्नुका साथै संविधानमा व्यवस्था गरिएका अधिकार, लोकतान्त्रिक शासन प्रणाली र नागरिकप्रतिको राज्यको दायित्व कार्यान्वयनको अवस्थाबारे समीक्षा गर्ने अवसरसमेत प्रदान गर्छ।
