गुल्मी: गुल्मीका किसानहरू व्यावसायिक किबीखेतीतर्फ आकर्षित भइरहेका छन्। सत्यवती गाउँपालिका–८ अन्तर्गत भार्सेका किसानले वार्षिक रु ८० लाखभन्दा बढी आम्दानी गर्न थालेका छन्। २०६५ सालदेखि किबीखेती सुरु गरेका यहाँका किसानका बारी अहिले किबीका लहराले भरिएका छन्। किबीखेतीले किसानहरूको आर्थिकस्तरमा सुधार ल्याउँदै गएको छ।

जिल्लामा सबैभन्दा धेरै किबी उत्पादन गर्ने पालिका सत्यवती गाउँपालिका हो। सत्यवतीको भार्से क्षेत्रमा ४० हेक्टर जग्गामा किबीखेती भइरहेको छ। यो वर्ष भार्सेका किसानहरूले ८० टनभन्दा बढी किबी उत्पादन गरेको वडासदस्य यमबहादुर थापाले जानकारी दिनुभयो। यहाँ उत्पादित किबी स्थानीय बजारसँगै पाल्पा र बुटवलसम्म बिक्री भइरहेको छ। भार्सेका किबीको औसत मूल्य बजारमा रु २०० प्रतिकिलो रहेको छ।

सत्यवती गाउँपालिकाले भार्सेलाई किबीको पकेट क्षेत्र घोषणा गरेपछि किबी उत्पादनमा स्थानीयको आकर्षण बढ्दै गएको हो। गाउँपालिकाले किसानहरूलाई प्राविधिक सहयोग, तालिम, बिरुवा, पोल निर्माण, र सिँचाइ सुविधामा सहयोग गर्दै आएको छ। गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कमलप्रसाद भुसालका अनुसार यस वर्ष नर्सरी स्थापना, बगैँचा व्यवस्थापन, र किबीको जाम तथा वाइन उत्पादनसम्बन्धी तालिमसमेत प्रदान गरिएको छ।

किसान यमबहादुर थापाले आफ्नो बारीमा रहेका १५० मध्ये १३० बोट किबीले फल दिन थालेको बताउनुभयो। यस वर्ष उहाँले २५ क्विन्टल किबी उत्पादन गरी स्थानीय बजार हुँदै पाल्पा र बुटवलमा बिक्री गर्नुभएको छ। किबीको उत्पादन बढेसँगै मूल्यमा केही गिरावट आएको उहाँको भनाइ छ। उहाँका बारीमा ‘रेडकिबी,’ ‘हेवार्ड,’ ‘एलिसन,’ र ‘ब्रुनो’ गरी चार प्रजातिका किबी छन्। अन्य खेतीभन्दा किबीखेतीले राम्रो आम्दानी दिने उहाँको अनुभव छ।

सिजनमा भार्सेका बारी किबीले भरिएका हुन्छन्। किबीको बिरुवाले रोपेको तीन वर्षपछि फल दिन सुरु गर्छ र एक बोटले ६० देखि १२० किलोसम्म फल दिन्छ। बाँदर, बँदेल, र चराचुरुङ्गीले अन्य खाद्य बाली नष्ट गर्ने समस्या रहेको अवस्थामा किबीखेती यहाँका किसानका लागि वरदान सावित भएको छ। किबी झुसिलो हुने भएकाले वन्यजन्तु टाढा बस्ने गर्छन्।

गुल्मीमा १,२०० देखि २,००० मिटर उचाइका क्षेत्रहरूमा किबीखेती भइरहेको छ। सत्यवती गाउँपालिका बाहेक कालीगण्डकी, मदाने, मालिका, धुर्कोट, र छत्रकोट पालिकाहरूमा पनि किबीको व्यावसायिक खेती विस्तार भइरहेको छ।

किबी एक स्वस्थ र स्वादिष्ट फल मानिन्छ। भिटामिन ‘सी’को उच्च मात्रा र फाइबरले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउनुका साथै पाचन प्रक्रियामा सुधार गर्छ। किबीलाई जुस र सलादका रूपमा उपभोग गरिन्छ। यसमा रहेका पौष्टिक तत्वका कारण सबै उमेरका व्यक्तिहरूका लागि किबी उपयुक्त मानिन्छ।

लस एन्जलस: अमेरिकाको क्यालिफोर्नियामा लागेको डरलाग्दो आगलागी लस एन्जलस सहरसम्म फैलिएको छ। मंगलबार सुरु भएको यस आगलागीले तीन दिनमै ४ हजार ८५६ हेक्टर क्षेत्रफल नष्ट गरेको छ। आगलागीका कारण ११ सयभन्दा बढी भवन पूर्ण रूपमा जलेका छन् भने २८ हजारभन्दा बढी घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ।

आगोका कारण हालसम्म ५ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने ५० हजार मानिसलाई तत्काल आफ्नो घर खाली गर्न भनिएको छ। थप रूपमा, ३ लाख मानिसलाई सुरक्षित स्थानतर्फ सार्न निर्देशन दिइएको छ। सहरको स्थितिलाई ध्यानमा राख्दै प्रशासनले लस एन्जलस क्षेत्रमा संकटकाल घोषणा गरेको छ।

उपराष्ट्रपतिको निवास खाली, हलिउड सेलिब्रिटीहरू प्रभावित

आगलागीको चपेटामा परेका क्षेत्रमा ब्रेन्टवुड पनि परेको छ, जहाँ उपराष्ट्रपति कमला ह्यारिसको निवास छ। जोखिम बढेसँगै उनलाई घर खाली गर्न निर्देशन दिइएको छ।

यसबाहेक, आगोले हलिउडको पहाडी क्षेत्रमा रहेका थुप्रै सेलिब्रिटीहरूको महंगा बंगला नष्ट गरेको छ। पेरिस हिल्टन, जेमी ली कर्टिस, म्यान्डी मूर, एस्टन कुचरलगायतका चर्चित कलाकारहरूको घरमा ठूलो क्षति पुगेको छ। धेरै सेलिब्रिटीहरूले आफ्नो घर छोडेर सुरक्षित स्थानतर्फ सरेका छन्।

हलिउडको प्रतीक चिह्न ‘हलिउड बोर्ड’ जोखिममा

बीबीसीका अनुसार आगोले हलिउड हिल्स क्षेत्रमा फैलिन थालेपछि ऐतिहासिक ‘हलिउड बोर्ड’ पनि जोखिममा परेको छ। यो बोर्ड अमेरिकाको फिल्म उद्योगको प्रतीकको रूपमा चिनिन्छ। यस क्षेत्रमा रहेको सहर हलिउडको नामबाट अमेरिकी फिल्म उद्योगको नामाकरण गरिएको थियो।

प्रशासन र अग्नि नियन्त्रण प्रयास

अग्नि नियन्त्रणका लागि २ हजारभन्दा बढी अग्नि नियन्त्रक खटिएका छन्। यद्यपि, आगो नियन्त्रणमा चुनौती बनेको छ किनभने क्षेत्रीय तातो हावा र सुख्खा घाँसका कारण आगो तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ।

क्यालिफोर्नियामा यसप्रकारका डरलाग्दा आगलागी वर्षेनी हुने गर्दछ। विज्ञहरूका अनुसार, यस क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनका कारण आगलागीको जोखिम बढ्दै गएको छ।

क्षतिको थप विवरण आउँदै

प्रशासनले आगलागीको पूर्ण विवरण संकलन गर्दैछ। स्थानीय जनतालाई सर्तक रहन र आवश्यक परे तुरुन्त सहायता लिन अपिल गरिएको छ। प्रभावित क्षेत्रको पुनर्निर्माणका लागि संघीय सहयोगको तयारी भइरहेको बताइएको छ।

आगलागीको डरले हजारौं मानिस आफ्नो घर छोडेर हिँडेका छन्। प्रभावितहरूका लागि अस्थायी शिविर र सहयोग केन्द्र स्थापना गरिएका छन्। राहत र उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाउन सरकारले स्थानीय र संघीय निकायहरूबीच सहकार्य गरिरहेको छ।

क्यालिफोर्नियामा पछिल्ला केही वर्षहरूमा यस्ता भयावह घटनाहरूले जनजीवनलाई गम्भीर रूपमा असर पारेका छन्। विशेषज्ञहरूले यस क्षेत्रका लागि दीर्घकालीन समाधानको खाँचो औंल्याएका छन्।

ल्हासा। दक्षिण–पश्चिम चीनको स्वायत्त क्षेत्र तिब्बतको तिङ्ग्री काउन्टीमा मंगलबार बिहान आएको ७ म्याग्निच्युडको भूकम्पपछि बिहीबार अपरान्ह ३ः०० बजेसम्म कूल एक हजार २ सय ११ वटा परकम्पनहरू मापन गरिएको क्षेत्रीय सरकारले जनाएको छ।

भूकम्पका कारण १२६ जनाको मृत्यु हुनुका साथै १८८ जना घाइते भएका थिए भने फसेका ४०७ जनाको उद्धार गरिएको छ।

क्षेत्रीय भूकम्प ब्यूरोका अनुसार ७ म्याग्निच्यूडको भूकम्पको केन्द्रविन्दुबाट करिब १८ किलोमिटरको दूरीमा ४.४ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको थियो। ३३ वटा पराकम्पन तीनभन्दा बढी म्याग्निच्युडको रहेको पनि ब्यूरोले उल्लेख गरेको छ।

काठमाडौँ: नेपालमा पछिल्लो पाँच वर्षमा ५२ हजार हेक्टरभन्दा बढी धान खेती हुने क्षेत्रफल घटेको छ। कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार धान बाली हुने क्षेत्रफलमा निरन्तर कमी आएको छ।

आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा १४ लाख ७३ हजार ४७४ हेक्टरमा धान रोपाइँ भएकोमा चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा घटेर १४ लाख २० हजार ६३६ हेक्टरमा सीमित भएको छ। यसले ५२ हजार ८३८ हेक्टर क्षेत्रफलको कमी देखाउँछ।

यद्यपि, धान उत्पादन भने वृद्धि भएको छ। चालु आर्थिक वर्षमा ५९ लाख ५५ हजार ४७६ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको छ, जबकि पाँच वर्षअघि ५६ लाख २१ हजार ७१० मेट्रिक टन उत्पादन भएको थियो।

काठमाडौँ: नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र नेकपा एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधव नेपालबीच बिहीबार सिंहदरबारमा भेटवार्ता भएको छ।

भेटवार्तामा समसामयिक राजनीतिक घटनाक्रम र समाजवादी मोर्चा लगायतका विषयमा छलफल भएको एकीकृत समाजवादीका उपमहासचिव रामकुमार भट्टराईले जानकारी दिएका छन्।

प्रधानमन्त्री तथा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले संविधान संशोधन ८७ सालमा हुने भनिएको अभिव्यक्तिपछि दुई नेताहरूबीच भेटवार्ता भएको हो।

लुइसियाना: लुइसियाना राज्यको स्वास्थ्य विभागले अमेरिकामा बर्ड फ्लूका कारण पहिलो मानव मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ। मृत्यु हुने व्यक्ति ६५ वर्षभन्दा माथिको रहेको र उनको प्रतिरोधी क्षमता कमजोर रहेको जनाइएको छ।

स्वास्थ्य विभागका अनुसार चरा, कुखुरा, हाँसजस्ता पंक्षी तथा अन्य पशुहरूसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमा रहने व्यक्तिहरू बर्ड फ्लूको उच्च जोखिममा पर्ने खतरा रहन्छ।

यूएस सेन्टर फर डिजिज कन्ट्रोल एण्ड प्रिभेन्सन (CDC) का तथ्याङ्कअनुसार अमेरिकामा अहिलेसम्म बर्ड फ्लूका ६६ मानव संक्रमितको रिपोर्ट गरिएको छ। तीमध्ये अधिकांश केसहरू जोखिमयुक्त कार्य वातावरण वा पंक्षीसँगको प्रत्यक्ष सम्पर्कका कारण भएको देखिएको छ।

हालसम्म अमेरिकाका क्यालिफोर्निया, कोलोराडो, आयोवा, लुइसियाना, मिशिगन, ओरेगन, मिसौरी, वाशिङ्गटन, विस्कन्सिन, र टेक्सासमा बर्ड फ्लूका संक्रमित भेटिएका छन्।

लुइसियानामा देखिएको यो केस अमेरिकामा मानवमा बर्ड फ्लू संक्रमण पुष्टि भएको पहिलो केस हो। विशेषज्ञहरूले संक्रमण नियन्त्रणका लागि सचेत रहन र जोखिम क्षेत्रमा काम गर्ने श्रमिकहरूले व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरण (PPE) अनिवार्य रूपमा प्रयोग गर्नुपर्ने सल्लाह दिएका छन्।

बर्ड फ्लू संक्रमणको लक्षणहरू:

बर्ड फ्लूका संक्रमितमा सामान्यतया निम्न लक्षणहरू देखिन्छन्:

उच्च ज्वरो
खोकी वा घाँटी दुख्ने
टाउको दुख्ने
मांसपेशी दुखाइ
सास फेर्न गाह्रो हुने
सावधानीका उपायहरू:
संक्रमित पंक्षी वा जनावरसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क नगर्नु।
मास्क र पञ्जा प्रयोग गर्नु।
मासु वा अण्डा राम्ररी पकाएर मात्रै उपभोग गर्नु।
कुनै लक्षण देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु।

विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले समेत बर्ड फ्लूका सम्भावित महामारी रोक्नका लागि सर्तकता अपनाउन सबै देशहरूलाई आग्रह गरेको छ।