काठमाडौं: चालू आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को पहिलो चार महिनामा नेपालले १२ अर्ब ७१ करोड ९४ लाख ५९ हजार रुपैयाँ बराबरको विद्युत् भारततर्फ निर्यात गरेको छ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरणका अनुसार साउन, भदौ, असोज र कात्तिक महिनामा देशभित्रको खपतपछि बाँकी रहेको वर्षायामको १ अर्ब ६६ करोड ७८ लाख ९२ हजार युनिट विद्युत् भारतलाई बिक्री गरिएको हो। चार महिनाको औसत प्रति युनिट दर ७ रुपैयाँ ६३ पैसा रहेको छ।
प्राधिकरणले बाँकी रहेको विद्युत् भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्ज (आइएक्स) को डे-अहेड र रियल टाइम मार्केटमा प्रतिस्पर्धात्मक मूल्यमा बिक्री गरेको र द्विपक्षीय मध्यकालीन सम्झौताअनुसार हरियाणा र बिहार राज्यमा पनि विद्युत् पठाएको जनाएको छ। भारतको प्रसारण संरचनाको प्रयोग गर्दै बंगलादेशमा समेत विद्युत् निर्यात सुरु भइसकेको छ। भारतसँगको विद्युत् व्यापार भारतीय रुपैयाँ (भारु) मा हुने भएकाले नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भारु आम्दानी गरिरहेको छ।
बाढीपहिरोको प्रभाव
विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले असोज महिनामा आएको बाढीपहिरोका कारण विद्युत् उत्पादन र निर्यातमा असर परेको जानकारी दिए।
“४५६ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो तामाकोशी आयोजनाका संरचनामा पहिरोले क्षति पुर्याउँदा उत्पादन बन्द छ। अन्य साना आयोजना र काबेली करिडोर प्रसारण लाइनमा पनि बाढीले क्षति पुर्याएपछि करिब २ सय मेगावाट विद्युत् उत्पादन बन्द भएको छ,” घिसिङले भने। “यसले असोज र कात्तिकको विद्युत् निर्यातमा प्रभाव परेको छ, जसका कारण चालू आर्थिक वर्षमा राखिएको ३० अर्ब रुपैयाँ निर्यातको लक्ष्य प्रभावित हुनसक्छ।”
हाल माथिल्लो तामाकोशीको पुनर्निर्माण तीव्र गतिमा भइरहेको छ भने काबेली करिडोर प्रसारण लाइन सञ्चालनमा आइसकेको छ।
विद्युत् उत्पादन घट्ने संकेत
हिउँद सुरु भएसँगै नदी तथा खोलानालामा पानीको बहाव कम हुने भएकाले जलविद्युत् आयोजनाको उत्पादन आन्तरिक माग धान्नमै सीमित हुने देखिन्छ। यसले विद्युत् निर्यात क्रमशः घटाउँदै जानेछ, र केही महिनामा नेपाललाई विद्युत् आयात गर्नुपर्ने आवश्यकता पर्न सक्छ।
महिनावार निर्यात विवरण
- साउन: ४ अर्ब १४ करोड ५० लाख ७७ हजार रुपैयाँ बराबरको ४९ करोड ५६ लाख ६ हजार युनिट विद्युत्, औसत प्रति युनिट दर ८ रुपैयाँ ३६ पैसा।
- भदौ: ३ अर्ब ६७ करोड ८४ लाख ४८ हजार रुपैयाँ बराबरको ५५ करोड ९४ लाख ४७ हजार युनिट, औसत प्रति युनिट दर ६ रुपैयाँ ५८ पैसा।
- असोज: ३ अर्ब ६ करोड ५१ लाख ३९ हजार रुपैयाँ बराबरको ३७ करोड ९२ लाख ६३ हजार युनिट, औसत प्रति युनिट दर ८ रुपैयाँ ०८ पैसा।
- कात्तिक: १ अर्ब ८३ करोड ७ लाख ९५ हजार रुपैयाँ बराबरको २३ करोड ३५ लाख ७६ हजार युनिट, औसत प्रति युनिट दर ७ रुपैयाँ ८४ पैसा।
चार महिनामा जम्मा ९४१ मेगावाट क्षमताका २८ वटा आयोजना भारतमा बिक्रीका लागि स्वीकृत भइसकेका छन्।
आयात–निर्यात तुलना
गत आर्थिक वर्षमा नेपालले भारतबाट १६ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ बराबरको विद्युत् आयात गरे पनि १७ अर्ब ६ करोड रुपैयाँको विद्युत् निर्यात गर्यो। यसले नेपाललाई खुद विद्युत् आयातकर्ताबाट निर्यातकर्तामा परिणत गरेको छ।
