इरानको चेतावनी: थप आक्रमण भए निर्णायक जवाफ दिने, हर्मुज जलडमरूमा तनाव कायम

तेहरान। अमेरिका र इजरायलबाट थप सैन्य कारबाही हुन सक्ने आशंकाबीच इरानले कुनै पनि आक्रमणको निर्णायक र आनुपातिक जवाफ दिने चेतावनी दिएको छ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघ्चीले टर्की, पाकिस्तान र साउदी अरेबियाका विदेशमन्त्रीसँग छुट्टाछुट्टै टेलिफोन वार्ता गर्दै यस्तो सन्देश दिएका हुन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध ‘धेरै कडा’ कारबाही गर्न सकिने चेतावनी दिएपछि मध्यपूर्वस्थित अमेरिकी दूतावासहरूले आफ्ना नागरिकलाई सम्भावित सुरक्षा जोखिमका लागि सतर्क रहन आग्रह गरेका छन्।

हर्मुज जलडमरूमा बढ्दो तनाव

इरानले अमेरिकाले समुद्री नाकाबन्दी र सैन्य गतिविधि जारी राखे हर्मुज जलडमरूमा लगाइएको प्रतिबन्ध अझ कडा बनाउने चेतावनी दिएको छ। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव मोहम्मद बाघेर जोल्घाद्रले आवश्यक परे अन्य रणनीतिक जलमार्ग र चोकपोइन्टसमेत बन्द गर्न सकिने बताएका छन्।

इरानी सरकारी समाचार संस्था इरनाका अनुसार उनले यस्तो कदमको असर विश्व अर्थतन्त्र, ऊर्जा बजार र अमेरिकी हितमा समेत पर्ने चेतावनी दिएका छन्।

ऊर्जा आपूर्तिमा प्रभाव

इरानको दाबीअनुसार अमेरिका र इजरायलसँग युद्ध सुरु भएपछि हर्मुज जलडमरू लामो समयदेखि प्रभावित छ। युद्धअघि विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) यही मार्गबाट ढुवानी हुने गर्थ्यो। यसमा अवरोध आएपछि अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्ति र मूल्यमा दबाब परेको बताइएको छ।

यस्तै, इरान समर्थित यमनस्थित हुथी समूहले लाल सागर क्षेत्रमा पनि नाकाबन्दी घोषणा गरेपछि क्षेत्रीय ऊर्जा व्यापार थप प्रभावित भएको छ।

इरानले सैन्य तयारी तीव्र बनायो

इरानका कार्यवाहक रक्षामन्त्री माजिद इब्न अल–रेजाले सम्भावित भविष्यका युद्धलाई ध्यानमा राख्दै रक्षा उद्योगले चार क्षेत्रमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्। ती क्षेत्र हुन्:

• अन्तरिक्षमा आधारित प्रविधि
• गुप्तचर क्षमताको सुदृढीकरण
• रक्षा अर्थतन्त्र
• औद्योगिक पूर्वाधारको लचकता

उनले कम लागतमा ठूलो संख्यामा उत्पादन गर्न सकिने स्वदेशी सैन्य सामग्री विकासलाई प्राथमिकता दिइने बताएका छन्।

मिसाइल र ड्रोन उत्पादनमा जोड

दशकौँदेखि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धको सामना गर्दै आएको इरानले मिसाइल र ड्रोन उत्पादन क्षमता उल्लेखनीय रूपमा विस्तार गरेको दाबी गरेको छ। ठूलो संख्यामा ड्रोन तथा मिसाइल प्रयोग गरेर विपक्षीको हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीमाथि दबाब सिर्जना गर्न सकिने भएकाले स्वदेशी उत्पादनलाई अझ सुदृढ बनाउने रणनीति कायम राखिएको इरानी पक्षको भनाइ छ।

ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमणको आशंका

इरानी युद्धकालीन सैन्य कमान्डका प्रमुख मेजर जनरल अली अब्दोल्लाहीले अमेरिका इरानका ऊर्जा पूर्वाधारमाथि आक्रमणको तयारीमा रहेको आरोप लगाएका छन्। उनले मध्यपूर्वका अन्य देशलाई आफ्नो भूमि वा पूर्वाधार अमेरिकी सैन्य गतिविधिका लागि प्रयोग गर्न नदिन पनि आग्रह गरेका छन्।

यसअघि अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूमा इरानका विद्युत् केन्द्र तथा पेट्रोकेमिकल उद्योगलाई लक्षित सम्भावित सैन्य योजनाबारे समाचार प्रकाशित भएका थिए। यद्यपि त्यस्ता योजनालाई अमेरिकी प्रशासनले अन्तिम स्वीकृति दिएको पुष्टि भएको छैन।

अमेरिकी प्रतिरक्षा प्रणालीमा दबाब

वासिङ्टनस्थित सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिज (CSIS) का अनुसार लामो समयदेखि जारी सैन्य गतिविधिका कारण अमेरिकी मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणालीमा दबाब बढ्दै गएको छ। संस्थाका अनुसार उपलब्ध प्याट्रियट र थाड मिसाइल इन्टरसेप्टरको भण्डार क्रमशः घट्दै गएकाले युद्ध लम्बिए प्रतिरक्षा क्षमता चुनौतीपूर्ण बन्न सक्छ।

क्षेत्रीय तनाव थप गहिरिँदै

इरान–अमेरिका तनावसँगै यसको प्रभाव मध्यपूर्वका अन्य क्षेत्रमा पनि फैलिएको छ। हर्मुज र लाल सागरका रणनीतिक जलमार्ग, ऊर्जा आपूर्ति तथा इरान समर्थित समूहहरूको गतिविधिका कारण क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्था थप जटिल बन्दै गएको विश्लेषण गरिएको छ।

दुवै पक्षबाट कडा चेतावनी जारी भइरहेका बेला कूटनीतिक समाधानको सम्भावना कमजोर देखिँदै गएको र व्यापक क्षेत्रीय संघर्षको जोखिम बढिरहेको आकलन गरिएको छ।