काठमाडौँ, ५ माघः नेपाली दूतावास, बैंककले नेपाली नागरिकलाई आकर्षक रोजगारीको प्रलोभनमा परी कम्बोडिया, लाओस, म्यानमार, थाइल्याण्डलगायतका देशमा नआउन आग्रह गरेको छ।

दूतावासले एक सूचनामार्फत ती देशहरूमा आकर्षक रोजगारीको नाममा नेपाली नागरिकलाई दुःख र शोषणको शिकार बनाइएको र कतिपय अवस्थामा बन्धकसमेत बनाइएको जनाएको छ।

दूतावासले म्यानमारको गोल्डन ट्रयाङ्गल क्षेत्रमा गैरकानुनी काम गर्न बाध्य पारिएका एक नेपाली नागरिकलाई थाइल्याण्डको सरकारी निकायको सहयोगमा उद्दार गरी शुक्रबार नेपाल फर्काइएको जानकारी दिएको छ।

सुझाव र आग्रह
दूतावासले सबै नेपालीलाई सरकारको तोकिएको मापदण्डअनुसार श्रम स्वीकृति लिएर मात्र वैदेशिक रोजगारीमा जान र कानुनविपरीत छिटो धेरै पैसा कमाउने प्रलोभनमा नपर्न विशेष अनुरोध गरेको छ।
कम्बोडिया, लाओस, म्यानमार, र थाइल्याण्डलगायतका देशहरूमा आकर्षक रोजगारीको नाममा जाने जोखिमपूर्ण हुन सक्ने हुँदा सचेत रहन दूतावासले आग्रह गरेको छ।

सावधानीका उपाय

वैदेशिक रोजगारीका लागि श्रम स्वीकृतिसहित मात्र यात्रा गर्नुहोस्।
गैरकानुनी गतिविधिमा संलग्न हुन दबाब आउने कुनै पनि प्रस्तावलाई अस्वीकार गर्नुहोस्।
शंकास्पद प्रलोभनबाट जोगिनुहोस् र आधिकारिक जानकारी प्राप्त गरी मात्र निर्णय गर्नुहोस्।
दूतावासले यस विषयमा आवश्यक सहयोग र जानकारीका लागि सम्पर्क गर्न सकिने पनि जनाएको छ।

काठमाडौं। नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले वर्तमान सत्ता गठबन्धनले सरकार चलाउने नैतिक आधार गुमाइसकेको बताएका छन्।

संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने सात विपक्षी दलद्वारा आयोजित संयुक्त पत्रकार सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै प्रचण्डले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको राजीनामा माग गरेका हुन्।

उनले आफूहरूले सरकार ढाल्ने कुनै अभिव्यक्ति नदिएको स्पष्ट पारे। तर, सरकारका गलत क्रियाकलापविरुद्ध निरन्तर प्रतिवाद जारी राख्ने बताएका छन्।

गठबन्धनको असफलता
प्रचण्डले वर्तमान सरकारको सत्तामा बस्ने आधार गुमेको विपक्षी दलहरूको साझा निष्कर्ष रहेको उल्लेख गरे।
‘गठबन्धन गर्दा घोषणा गरिएका कुनै पनि काम अगाडि बढेका छैनन्। संविधान संशोधनको विषयमा प्रधानमन्त्री आफैंले २०८७ सालसम्म पर्खनु पर्ने भनेका छन्। सुशासनका लागि प्रतिबद्धता जनाए पनि उल्टो गतिविधि देखिएका कारण नैतिकताका आधारमा सरकार चलाउने अवस्था छैन,’ प्रचण्डले भने।
उनले नैतिकताको आधारमा प्रधानमन्त्री ओलीले तत्काल राजीनामा दिनु उपयुक्त हुने धारणा व्यक्त गरे।

हिउँदे अधिवेशनको माग
विपक्षी दलहरूले संसदको हिउँदे अधिवेशन छिटो बोलाउन सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। यदि सरकारले आवाज नसुने विशेष अधिवेशन माग गर्ने चेतावनी विपक्षी दलहरूले दिएका छन्।

काठमाडौं: इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुको कार्यालयले बन्धकहरू रिहा गर्ने विषयमा सहमति भएको जनाएको छ।

बिहीबार, प्रधानमन्त्री नेतन्याहुले युद्धविराम सम्झौतामा मन्त्रिपरिषद्को मतदान स्थगित गरे। उनले हमासले सम्झौता परिवर्तन गर्न खोजेको आरोप लगाए।

शुक्रबार बिहान नेतान्याहुको कार्यालयले वार्ताका लागि गठित टोलीले नेतान्याहुलाई सहमति भएको जानकारी दिएको जनाएको छ।

नेतान्याहुको कार्यालयले शुक्रबार मन्त्रिपरिषद् बैठक बोलाउन आदेश दिएको बताएको छ। त्यसपछि सम्झौता स्वीकृत हुनेछ। यसबारे बन्धकका परिवारलाई जानकारी गराइएको छ।

इजरायली मिडिया रिपोर्टका अनुसार इजरायल, हमास, अमेरिका र कतारका प्रतिनिधिले दोहामा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्।

बुधबार, अमेरिका र कतारले युद्धविराम सम्झौताको बारेमा पहिलो जानकारी दिएका थिए। सम्झौताका अनुसार हमासले बन्धकको फिर्ती गराउन इजरायललाई सहमति जनाएको छ। उक्त सम्झौताले दुई हप्ताको लागि युद्धविराम कायम राख्न विशेष जोड दिने बताइएको छ।

यस अघि, इजरायल र हमास बीच बढ्दो तनावका कारण हजारौं नागरिक प्रभावित भएका थिए। हालको यो सम्झौता युद्धविरामको नजिकबाट शान्तिको लागि सकारात्मक कदम मानिएको छ।

काठमाडौँ। माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) २०८० मा ४७.८७ प्रतिशत मात्रै परीक्षार्थी उत्तीर्ण भए, जबकि ५२.१३ प्रतिशत विद्यार्थी असफल भए। माथिल्लो कक्षामा प्रवेश गर्ने शतप्रतिशत विद्यार्थीमध्ये कक्षा १२ मा ५२.९१ प्रतिशत मात्र पास भए भने ४७.०९ प्रतिशतको नतिजा ननग्रेडेड (एनजी) आयो।

विद्यालय तहमा मात्र नभई, उच्च शिक्षाको नतिजा पनि कमजोर छ। देशभरका करिब ८० प्रतिशत विद्यार्थीले उच्च शिक्षा अध्ययन गर्ने त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) मा पास दर २९.३३ प्रतिशत मात्रै छ। यसमा ७०.६७ प्रतिशत विद्यार्थी असफल हुन्छन्। सुदूरपश्चिम र मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयको उत्तीर्ण दर भने २५ प्रतिशतसम्म पनि पुग्न सकेको छैन।

सिकाइको स्तर खस्कँदै
शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयअन्तर्गत शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्रको अध्ययनले विद्यालय तहको सिकाइ उपलब्धि पनि खस्कँदै गएको देखाएको छ। कक्षा ५ को गणित विषयको सिकाइ उपलब्धि सन् २०१८ को तुलनामा २०२२ मा घटेर ५०० को मापनमा ४८४.६ पुगेको छ। नेपाली विषयको सिकाइ उपलब्धिमा भने खासै परिवर्तन भएको छैन।

विद्यालयदेखि विश्वविद्यालय र शिक्षक सेवा आयोगका परीक्षामा समेत नतिजा कमजोर देखिन्छ। शिक्षक लाइसेन्स परीक्षामा सहभागी १ लाख १९ हजार ६९९ जनामध्ये ९.१७ प्रतिशत मात्र पास भए।

सरकारी अध्ययन र सुझाव
शैक्षिक गुणस्तर परीक्षण केन्द्रले विद्यालय शिक्षाको गुणस्तर मापन गर्दै सरकारलाई सुझाव दिने गर्छ। कक्षा ५ र १० का विद्यार्थीको सिकाइ स्तरलाई आधार बनाएर राष्ट्रिय परीक्षण गरिएको थियो। अध्ययनले ५० प्रतिशतभन्दा बढी विद्यार्थीले अंग्रेजी पाठ्यक्रमले तोकेको न्यूनतम सक्षमता हासिल गर्न नसकेको देखाएको छ।

शिक्षा नीति र सुधारको आवश्यकता
शिक्षाविद्हरूले कमजोर नतिजाका लागि प्रणालीगत समस्यालाई मुख्य कारण मान्छन्। राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डका अध्यक्ष डा. महाश्रम शर्माले तल्लो कक्षामा कमजोर भएका विद्यार्थीका कारण माथिल्लो कक्षामा पनि खराब नतिजा आएको बताए। तर, शिक्षाविद् डा. विष्णु कार्कीले तल्लो कक्षाको कमजोरीलाई मात्र कारण देखाउनु हास्यास्पद भएको बताए।

डा.कार्कीले विद्यालय र परीक्षाको वर्तमान प्रणालीले विद्यार्थीलाई आवश्यक ज्ञान दिन नसकेको र सुधार आवश्यक रहेको तर्क गरे। उनका अनुसार, पाठ्यक्रम र मूल्यांकन प्रणालीमा विविधीकरण ल्याउन आवश्यक छ।

समयसापेक्ष सुधारको पहल
शिक्षामन्त्री विद्या भट्टराईले पाठ्यक्रम र परीक्षा प्रणालीलाई समयसापेक्ष बनाउन गृहकार्य भइरहेको बताएकी छन्। कमजोर नतिजाका कारण पत्ता लगाई सुधारका लागि कार्यदल गठन गरी काम अघि बढाइएको छ।

काठमाडौँ। देशभित्रै सुविधासम्पन्न विश्वविद्यालय र शैक्षिक संस्थानहरू सञ्चालनमा रहे पनि विदेशमा अध्ययन गर्न चाहने नेपाली विद्यार्थीको संख्या कम हुन सकेको छैन।

नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो विवरणअनुसार चालु आर्थिक वर्षको पहिलो पाँच महिनामा नेपाली विद्यार्थीले विदेशी शैक्षिक कार्यक्रमका लागि ४७ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ खर्च गरेका छन्।

राष्ट्र बैंकका अनुसार, सोही अवधिमा भ्रमण व्यय १२.२ प्रतिशतले वृद्धि भई ८५ अर्ब १ करोड पुगेको छ, जसमा शिक्षातर्फ मात्र ४७ अर्ब ४१ करोड खर्च भएको छ। यो तथ्याङ्क अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ७५ अर्ब ७३ करोड रहेको भ्रमण व्ययभन्दा उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि भएको हो।

गत मंसिर मसान्तसम्म खुद सेवा आय भने ४० अर्ब ७१ करोड घाटामा रहेको छ, जबकि अघिल्लो वर्ष यो घाटा २६ अर्ब ५५ करोड थियो।

सेवा खाताअन्तर्गत भ्रमण आयमा पनि वृद्धि भएको देखिन्छ। समीक्षाको अवधिमा भ्रमण आय ३.१ प्रतिशतले वृद्धि भई ३५ अर्ब १९ करोड पुगेको छ, जबकि अघिल्लो वर्ष यो ३४ अर्ब १२ करोड थियो।

विशेषज्ञहरूका अनुसार, विदेश अध्ययनको निरन्तर आकर्षण र भ्रमण व्ययमा भएको वृद्धिले देशको आर्थिक सन्तुलनमा दीर्घकालीन दबाब पर्ने सम्भावना छ।

निसीखोला: निसीखोला गाउँपालिका–६, भल्कोटमा हरेक वर्ष माघ ३ गते पुतली नाच प्रस्तुत गर्ने परम्परा कायम छ।

बाइसे चौबीसे राज्यकालदेखि सुरु भएको यो पुतली नाचलाई स्थानीयले संरक्षण गर्दै आएका छन्। पुतलीजस्तै भेषभूषा धारण गरेर नाचिने यो नाच महँगो मानिन्छ। थरिथरि रङका कपडामा सजिएर बालकदेखि वृद्धसम्मले पुतली बनेर नाच्ने गर्छन्। युवा पुस्तामा नाच संरक्षण गर्ने रुचि बढ्दै जाँदा हरेक वर्ष नाचको रौनक थपिदै गएको छ।

भल्कोटमा मात्र प्रदर्शन हुने यो नाचलाई उत्कृष्ट मौलिक संस्कृतिको रूपमा लिने गरिन्छ। पुतली नाचसँगै कापै नाच, तरबार नाच र पट्टा नाच पनि यसै दिन प्रस्तुत गरिन्छ। युवापुस्ता विदेश पलायन र बजार झर्ने क्रमले पुतली नाच लोप हुने अवस्थामा पुगे पनि गाउँका युवाले यसको संरक्षणमा जुटेका छन्। मगर समुदायको पहिचानसँग जोडिएको यो नाचलाई बचाउन स्थानीय सरकार र विभिन्न सङ्घसंस्था पनि सक्रिय भएका छन्।

नाच संरक्षणका लागि तिलाचन युवा क्लबले नेतृत्व लिइरहेको छ। क्लबले पुराना पुस्ताबाट युवालाई यो संस्कृति हस्तान्तरण गर्ने कार्य गर्दै आएको छ। हरेक वर्ष नयाँ युवाहरू नाच्न सहभागी भइरहेका छन्। सयौँ वर्ष पुरानो मानिने यो नाच कहिलेदेखि सुरु भएको निश्चित जानकारी नभए पनि बाइसे चौबीसे राज्यकालदेखि नाचिदै आएको स्थानीय बूढापाका बताउँछन्।

७७ वर्षीय भाजवीर घर्तीमगरका अनुसार, “मैले होससमेत नपुगेको बेलादेखि पुतली नाच नाचिँदै आएको छ। अहिले म सात दशकभन्दा बढीको भएँ, यो नाच निरन्तर चलिरहेको छ। हाम्रो सानोतिनो हुँदा बाउबाजेले नाच्नुहुन्थ्यो, हामीले त्यही सिक्यौँ। अहिलेका युवाले पनि सिक्दैछन् र गर्दैछन्। बाजेहरूले यो नाच सयौँ वर्ष पुरानो हो भन्नुहुन्थ्यो।”

पुतली नाच किन नाचिन्छ?
तत्कालीन बाइसे चौबीसे राज्य सञ्चालनका बेला राजारानीको मृत्यु भएपछि उनीहरूको सम्झनामा पुतली नाच सुरु गरिएको स्थानीय नैनासिंह बुढामगर बताउँछिन्। उनका अनुसार, माघ २ गते साँझ राजाको सम्झनामा पुतली बनाउने परम्परा रहेको छ।