हिउँले ढाकिएका पर्खालहरू, शेर्पा संस्कृतिको सुगन्ध, अनि हिमाली सौन्दर्यले भरिएको सगरमाथा क्षेत्र वसन्त ऋतुको आगमनसँगै फेरि एकपटक पर्यटकहरूले भरिन थालेको छ। सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालयका अनुसार गत चैत महिनामा मात्रै १२ हजार ३ जना पर्यटकले निकुञ्जको भ्रमण गरेका छन्।
निकुञ्जका रेन्जर विवेक श्रेष्ठका अनुसार यो समय हिमाल आरोहण, ट्रेकिङ र दृश्यावलोकनका लागि अत्यन्त उपयुक्त मानिन्छ। “सगरमाथा र वरपरका हिमशृङ्खलामा जाने पर्यटकको संख्या हरेक दिन बढ्दै छ,” उनले भने। पर्यटकको आगमनसँगै खुम्बु क्षेत्रका होटल, लज तथा अन्य व्यवसायिक गतिविधिमा उल्लेखनीय चहलपहल देखिएको छ।
हवाइ यात्रा मात्र होइन, सडकमार्ग पनि लोकप्रिय विकल्प
पहिले लुक्ला पुग्ने प्रमुख माध्यम हवाइजहाज मात्र थियो। तर हालको सडक विस्तारले गर्दा अब काठमाडौं वा रामेछापको मन्थलीबाट सिधै गाडीमार्फत पनि सल्लेरी हुँदै लुक्ला नजिकैको सुर्केसम्म पुग्न सकिन्छ। प्रतिकूल मौसममा जहाज उड्न नसक्ने अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै वैकल्पिक सडकमार्ग पर्यटकहरूका लागि विकल्प बनेको हो।
सडकमार्गमार्फत आउने पर्यटक सुमो वा बोलेरो गाडीमा खुर्कोट, घुर्मी, ओखलढुंगा हुँदै सोलुखुम्बु सदरमुकाम सल्लेरी आइपुग्छन्। त्यहाँबाट बोलेरो प्रयोग गरी सुर्केसम्म पुग्ने प्रचलन बढेको सवारी चालक सन्तोष तामाङले बताए।
पर्यटन विस्तारसँगै रोजगारी र आम्दानीमा वृद्धि
ट्रेकिङ एजेन्सी एसोसिएसन अफ नेपाल (टान)का वरिष्ठ उपाध्यक्ष कर्मा शेर्पाले लुक्ला नजिकै सडक पुगेकाले अब पर्यटकलाई जहाजको विकल्प उपलब्ध भएको बताए। “हवाइजहाज अवरुद्ध हुँदा पनि अब गाडीमार्फत सगरमाथा क्षेत्र पुग्न सकिन्छ,” उनले भने।
यद्यपि, मौसम प्रतिकूल हुँदा धेरै पर्यटकहरू समयको अभावमा खुम्बु नजाने र वैकल्पिक गन्तव्यतर्फ डाइभर्ट हुने व्यवसायीहरूको गुनासो छ। व्यवसायी तेम्बाछिरिङ शेर्पाका अनुसार “लुक्ला नपुगेमा केही विदेशी पर्यटक भिषाको सीमितताका कारण अन्य क्षेत्रतर्फ लाग्न बाध्य हुन्छन्।”
विश्व सम्पदामा सूचीकृत सगरमाथा निकुञ्जको जैविक र सांस्कृतिक सम्पदा
वि.सं. २०३२ मा स्थापना भएको सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज १,१४८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा फैलिएको छ। सगरमाथा (एभरेस्ट), ल्होत्से, चोयु, आमादब्लमजस्ता विश्व प्रसिद्ध हिमशृङ्खलाका साथै गोक्यो ताल र अन्य क्षेत्र यस निकुञ्जमा पर्दछन्। निकुञ्जलाई सन् १९७९ मा युनेस्कोको विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश गरिएको थियो।
यस क्षेत्रमा लालीगुराँस, भोजपत्र, गोव्रे सल्ला लगायतका वनस्पतिहरू पाइन्छन् भने कस्तुरी मृग, हिउँ चितुवा, घोरल, झारल र डाँफेजस्ता वन्यजन्तु तथा १९३ प्रजातिका चरा पाइन्छन्। सांस्कृतिक रुपमा पनि तेङ्वोचे र थामे गुम्बाहरू मार्फत बौद्ध शिक्षाको अभ्यास हुने यस क्षेत्रले पर्यटकलाई अध्यात्मिक आकर्षण पनि प्रदान गर्छ।
९ महिनामा ४४ हजार पर्यटक, ११ करोडभन्दा बढी राजस्व
चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि चैतसम्म सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जमा ४४ हजार ६०८ पर्यटकले भ्रमण गरेका छन्। तीमध्ये ३७,७९६ जना विदेशी, ५,८९७ जना नेपाली र ३,९९६ जना सार्क राष्ट्रका नागरिक थिए।
निकुञ्जले यस अवधिमा ११ करोड ३२ लाख रुपैयाँभन्दा बढी राजस्व संकलन गरेको छ। हाल दैनिक करिब ४ सय पर्यटक सगरमाथा क्षेत्रमा पुगिरहेका छन्।
दीगो पर्यटन र वातावरण संरक्षणको चुनौती
पर्यटकको बढ्दो आगमनसँगै स्थानीय अर्थतन्त्र सुदृढ भए पनि वातावरणीय समस्या पनि थपिएको जानकारहरू बताउँछन्। पर्यटन व्यवसायी आङछिरिङ शेर्पा भन्छन्, “अबको प्राथमिकता प्राकृतिक स्रोतको संरक्षण र दिगो पर्यटन विकास हुनुपर्छ। सगरमाथा नेपालीको गौरव हो, यसको सौन्दर्य विश्वसामु उजागर गर्न विशेष पहल गर्नुपर्छ।”
