लमजुङ: चरनका लागि लेक तथा हिमाली भेग पुगेका भेडाका बथान चिसो मौसम सुरु भएसँगै बेँसीतर्फ झर्न थालेका छन्। चरनमा समस्या देखिएपछि जिल्लाका घुम्ती गोठका गोठालाले आफ्ना भेडाबाख्रा तल्लो क्षेत्रतिर ल्याउन थालेका हुन्।
भेटेरेनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्र, लमजुङका निमित्त कार्यालय प्रमुख डा. सुनिल न्यौपानेका अनुसार जिल्लामा साना र ठूला गरी तीन सयभन्दा बढी घुम्ती भेडीगोठ रहेका छन्। यी सबै गोठ अहिले लेकबाट बेँसी झरिरहेका छन्। भेडीगोठका लागि सिउरुङ, घलेगाउँ, भुजुङ, पसगाउँ, सिङ्दी, घनपोखरा, इलमपोखरी, दूधपोखरी, पाचोक, बन्सार, फलेनी, ढोडेनी, ताघ्रिङ, भुलभुलेजस्ता ग्रामीण क्षेत्र प्रसिद्ध छन्।
गर्मी महिनामा भेडाबाख्रा लेकतर्फ लैजाने चलन भए पनि चिसोयाम सुरु भएसँगै ती बथान पुनः बेँसी फर्काइने गरेको घुम्ती भेडीगोठाला कमल अधिकारीले बताउनुभयो। उहाँका अनुसार, “गर्मीको ६ महिना लेकमा र चिसोको ६ महिना बेँसीमा भेडीगोठ राखिन्छ। बेँसीमा झारिएका भेडाबाख्राका बथानबाट निस्किएको मल खेतबारीमा प्रयोग हुन्छ।”
क्व्होलासोथार गाउँपालिका–३ घलेगाउँका दीर्घराज घलेले गाउँका दुई वडामा रहेका भेडीगोठ चिसो बढेसँगै लेकबाट गाउँतर्फ ल्याउन लागिएको जानकारी दिनुभयो। त्यस्तै, कास्कीको सिमानामा रहेको पसगाउँको भेडीगोठ पनि क्युबे–ल्हेदे हुँदै गाउँ फर्किन थालेको स्थानीयले बताएका छन्।
लमजुङको उत्तरी ताघ्रिङ्का भेडीगोठ यसअघि थुर्जुलेकमा पुगेका थिए। ती बथान अहिले ठूलागी आइपुगेका छन् र केही हप्तापछि गाउँमै झारिने योजना छ। गुरुङ समुदायको पुर्खौँली पेशा तथा परम्पराका रूपमा भेडीगोठलाई विशेष महत्व दिइन्छ।
लमजुङका भेडीगोठहरू लमजुङ, मनाङ, र कास्कीको सिमाना दूधपोखरी नजिकै थुर्जु तथा लमजुङ हिमालको काखसम्म लैजाने गरिन्छ। पसगाउँको भेडीगोठ कास्की र लमजुङको सिमाना डाँडा तिङ्जेसम्म पुग्छ भने ताघ्रिङका भेडीगोठ लके थुर्जु क्षेत्रमा चलायमान हुन्छन्।
बेँसीतर्फ झरेपछि भेडीगोठबाट निस्किएको मल खेतबारीमा प्रयोग हुन्छ। यस्तै, भेडाको ऊन निकालेर राडीपाखी, बख्खुलगायत सामग्री बनाउन उपयोग गरिन्छ। जिल्लामा २३ हजार भेडाबाख्रा रहेका तथ्याङ्क छ। यसबाट वार्षिक १० हजार किलो ऊन उत्पादन हुने गरेको छ, जसको प्रतिकिलो मूल्य रु ३ सय रहेको छ।
चरनको खोजीमा गर्मी र चिसो मौसमअनुसार लेक र बेँसीबीच घुम्ती रहने भेडीगोठ जिल्लाका ग्रामीण जीवन र कृषि उत्पादनका लागि महत्वपूर्ण छन्। तापक्रम परिवर्तनका कारण चरन व्यवस्थापन चुनौती भए पनि गोठालाहरूले आफ्नो परम्परागत पेसालाई जीवन्त राखेका छन्।
