इलाम: सूर्योदय नगरपालिकामा हाल ३३३ वटा स्थानीय सडक छन्, जसलाई ‘ए’, ‘बी’, ‘सी’ र ‘डी’ चार वर्गमा वर्गीकृत गरिएको छ। तीमध्ये १३.५ किलोमिटर कालोपत्रे, ८३.८ किलोमिटर ग्राभेल र ६६८.९३ किलोमिटर कच्ची (माटे) सडक रहेको नगरपालिकाका सिभिल इञ्जिनियर कविन सापकोटाले जानकारी दिनुभयो।

चार वर्षअघि नगरपालिकाले १२ महिना सवारी सञ्चालन गर्न मिल्ने ‘अल वेदर’ सडक निर्माण गर्ने लक्ष्यसहित नगरस्तरीय सडक सञ्जाल गुरुयोजना तयार पारेको थियो। २८ वर्षभित्र सम्पूर्ण सडक निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिएको सो योजनाअनुसार हालसम्म १३.५ किलोमिटर कालोपत्रे र ८३.०८ किलोमिटर ग्राभेल सडक निर्माण भइसकेको छ भने बाँकी सडकको स्तरउन्नती कार्य जारी छ, नगरप्रमुख रणबहादुर राईले बताउनुभयो।

उहाँका अनुसार, नगर क्षेत्रभित्र स्ट्राटेजिक रोड नेटवर्क (SRN) अन्तर्गत तीन प्रमुख सडक—मेची राजमार्ग, फिक्कल–पशुपतिनगर, र छिपिटार–श्रीअन्तु—अन्तर्गत ४८.२० किलोमिटर कालोपत्रे, २.४५ किलोमिटर ग्राभेल र २.४१ किलोमिटर माटे सडक छन्। यस्तै, डिस्ट्रिक्ट रोड केयर नेटवर्क (DRCN) अन्तर्गत १०.८३ किलोमिटर कालोपत्रे, १६.१२ किलोमिटर ग्राभेल र ३६.५६ किलोमिटर मोटर योग्य कच्ची सडक रहेका छन्।

नगरप्रमुख राईका अनुसार, “पुरानै शैलीमा सडक निर्माण जारी राखेमा सम्पूर्ण सडक ग्राभेल गर्न १२८ वर्ष लाग्ने देखियो। त्यसैले गुरुयोजनाअनुसार योजनावद्ध र दिगो विकासका लागि काम थालिएको हो।”

सूर्योदय–१ मकरजुङका ९३ वर्षीय तुलसीराम अधिकारीले आफ्नो घरअगाडि कालोपत्रे सडक बन्न थालेको दृश्यलाई ‘सपनाजस्तै’ भन्दै खुशी व्यक्त गर्नुभयो। उहाँजस्तै, माटो, धुलो र खाल्डाखुल्डीले हैरान भएका अन्य बासिन्दा पनि सडक निर्माणले उत्साहित भएका छन्।

प्रत्येक वडामा एक–एक वटा ‘अल वेदर’ सडक निर्माणको लक्ष्यसहित हाल ती सडकहरू कालोपत्रेको चरणमा पुगेका छन्। वडास्तरीय मुख्य सडकलाई प्राथमिकतामा राखेर स्तरउन्नती गरिँदै छ। स्थानीय निर्वाचनपछि जनप्रतिनिधिहरूले एक वडा, एक ग्राभेल सडकको अवधारणालाई प्राथमिकता दिएपछि हाल तीमध्ये धेरै सडकहरू कालोपत्रे हुँदै छन्।

सडक गुरुयोजनाअनुसार सबै सडक २७ वर्षभित्र ग्राभेल गर्न नगरपालिकाले हरेक पाँच वर्षमा ५९ करोड रुपैयाँ खर्च गर्नुपर्ने देखिएको छ। यसको ५% वातावरण संरक्षण, ५% सर्भे, १५% सडक चौडीकरण र ७५% ग्राभेलमा खर्च हुनेछ। वर्तमान दररेटअनुसार कुल तीन अर्ब २० करोड रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान गरिएको छ।

सडक निर्माणले कृषकहरूलाई बजार पहुँचमा सहजता ल्याएको छ। सूर्योदय–१ का सन्तोष बजगाईंले अब स्थानीय उत्पादन मानेभञ्ज्याङ बजारसम्म सजिलै लैजान सकिने बताउनुभयो। पहिले पैदल वा घोडामा तीन–चार घण्टा लाग्ने यात्रा अहिले छोटिएको छ। सडक विकासले विद्यार्थी, बिरामी र कृषक सबैलाई राहत दिएको स्थानीयहरू बताउँछन्।

स्थानीय रबिन सापकोटा भन्छन्, “एकैपटक सबै विकास सम्भव छैन। २८ वर्षभित्र सफलतापूर्वक काम सम्पन्न गर्ने दीर्घकालीन लक्ष्य लिएको छौं।”

कृषक ख्यामराज रिजालले विगतमा वर्षामा बाटो नहुँदा दुग्धजन्य उत्पादन बगाएको र टमाटर कुहिएको स्मरण गर्दै अहिले समस्या समाधान भएको बताउनुभयो।

अनियोजित र अपूरा सडक विस्तारले पहाडी क्षेत्रका बासिन्दामा हिलो र पहिरोको जोखिम बढाएको भए पनि सूर्योदय नगरपालिकाले एक वडा, एक अलवेदर सडकको अवधारणासहित दिगो विकासको बाटो समातेको बताइएको छ।

स्थानीय गोविन्द सापकोटा भन्छन्, “अबको २४ वर्षमा सबै वडामा कालोपत्रे सडक पुग्ने लक्ष्य देखिन्छ। यो हामीभन्दा पनि छोराछोरी र नातिनातिनीका लागि लाभदायक हुनेछ।”

उपप्रमुख दुर्गाकुमार बरालका अनुसार, परम्परागत ‘माटो र बाटो नै विकास’ भन्ने अवधारणाबाट बाहिर निस्कँदै, नगरपालिका अब समग्र आर्थिक, सामाजिक, वातावरणीय र सुशासन क्षेत्रमा पनि योजना अघि बढाइरहेको छ। पूर्वाधारको गुणस्तर सुनिश्चित गर्न नगरमै पूर्वाधार परीक्षण प्रयोगशाला स्थापना गरिएको र आन्तरिक आम्दानीको दायरा पनि बढाइएको छ।

चियापछि सूर्योदयका किसानहरूले मुख्य रूपमा दूध उत्पादन गर्छन्। कृषि उत्पादन बजारसम्म पुर्‍याउन बारहमासी सडकले ठूलो सहजता ल्याएको किसानहरूको भनाइ छ। भारतसँग जोडिएका मानेभञ्ज्याङ, पशुपतिनगर, फाटक, फिक्कल, हर्कटे, आइतबारे र गोर्खे यहाँका प्रमुख व्यापार केन्द्र हुन्। किसान सरोज पोखरेलका अनुसार, पहिले गाउँको कुनाबाट बजार पुग्न पाँच घण्टासम्म लाग्थ्यो, तर अब सडक संरचनाले ती सबै बाधा हटाइदिएको छ।

सडक गुरुयोजनाअनुसार सूर्योदयमा दुईपाङ्ग्रे सवारी (मोटरसाइकल) सबैभन्दा धेरै—४५% प्रयोगमा छन्। त्यसपछि जिप/कार २६%, ट्रयाक्टर १७% र ट्रक/बस १२% छन्।

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका कार्यकारी निर्देशक डा. गुणाकर भट्टविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा रिट दर्ता भएको छ। अधिवक्ताद्वय प्रतिभा उप्रेती र विशाल थापाले डा. भट्टलाई गभर्नर नियुक्त गर्न कानुनी योग्यता नपुगेको भन्दै शुक्रबार सर्वोच्चमा रिट दायर गरेका हुन्।

दलहरूबीचको सहमतिका आधारमा कानुनी प्रक्रिया बेवास्ता गर्दै नियुक्ति गरिएको आरोपसहित रिट दर्ता गरिएको जनाइएको छ। सो रिट आइतबारको पेसीमा चढाइनेगरी पुरक निवेदनसमेत दर्ता भइसकेको सर्वोच्च अदालत प्रशासनले जनाएको छ।

डा. भट्टले शुक्रबार मात्र कार्यकारी निर्देशक पदबाट राजीनामा दिएका थिए। तर उनको राजीनामा हालसम्म स्वीकृत भइसकेको छैन।

काठमाडौँ: सगरमाथा आरोहणको ७२ वर्षे इतिहासमा कीर्तिमान, प्रतिस्पर्धा र होडबाजी दिनप्रतिदिन बढ्दो छ। विश्वकै सर्वोच्च शिखर सगरमाथा आरोहण आफैँमा जोखिमपूर्ण तथा चुनौतीपूर्ण यात्रा हो। यसका बाबजुद विभिन्न नेपाली तथा विदेशी आरोहीहरूले नयाँ–नयाँ कीर्तिमान कायम गर्दै आएका छन्।

सगरमाथा तीसपटक चढेर विश्व कीर्तिमान बनाएका कामीरिता शेर्पा, एकै सिजनमा तीनपटक चढेकी फोटो पत्रकार पूर्णिमा श्रेष्ठ, दुवै खुट्टा गुमाएका अवस्थामै सगरमाथा पुगेका हरिबहादुर बुढा, बिनाअक्सिजन १० पटक आरोहण गरेर ख्यातिप्राप्त ‘हिउँचितुवा’ स्व. आङ्रिता शेर्पाजस्ता आरोहीहरूको कीर्तिमान सूची लामो छ। कोहीले सबैभन्दा कम उमेरमा, कोहीले सबैभन्दा छोटो समयमा तथा कोहीले बिनाअक्सिजन सगरमाथा चढेर कीर्तिमान बनाएका छन्।

२० दिनमा चारपटक सगरमाथा चढ्ने लक्ष्य

त्यही सिलसिलामा, सोलुखुम्बुको खुम्बु पासाङ ल्हामु गाउँपालिका–४ निवासी २८ वर्षीय टासी ग्याल्जेन शेर्पा हाल २० दिनभित्र चारपटक सगरमाथा चढ्ने उद्देश्यले नयाँ कीर्तिमानको प्रयासमा छन्।

“बीस दिनभित्र चारपटक सगरमाथा चढ्ने मेरो लक्ष्य हो,” उहाँले बताउनुभयो। सन् २०१७ देखि पर्वतारोहणमा सक्रिय टासीले हालसम्म चारपटक सगरमाथा सफलतापूर्वक चढिसक्नुभएको छ। उहाँले आमादब्लम, चोयु, मकालु र चीनको सिसापाङ्मा हिमाल पनि आरोहण गर्नुभएको छ।

पारिवारिक प्रेरणा र कीर्तिमानको लक्ष्य

टासीका बुबा पनि सगरमाथा आरोही हुनुहुन्थ्यो। बुबाकै प्रेरणाले आफूले पर्वतारोहणमा लागेर नयाँ कीर्तिमान बनाउने लक्ष्य राखेको टासीले बताउनुभयो। उहाँले दावाफुञ्जु शेर्पाले आठ दिनमा तीनपटक सगरमाथा चढेको कीर्तिमान तोड्ने लक्ष्य राख्नुभएको छ।

उहाँको यो अभियान एटके एक्सपिडिसन कम्पनीमार्फत भइरहेको हो। यसअघि टासीले सेभेनसमिट ट्रेक्स र फर्टिन पिक कम्पनीमा व्यावसायिक गाइडको रूपमा काम गर्नुभएको छ। परिवारमा श्रीमती, एक छोरा र एक छोरी छन्।

विश्वस्तरमा नेपाललाई चिनाउने लक्ष्य

टासीले आफूलाई तेन्जिङ नोर्गे, आप्पा शेर्पा, बाबुछिरी, कामीरिता शेर्पाजस्ता प्रसिद्ध आरोहीहरूको पंक्तिमा राख्ने लक्ष्य राखेका छन्। सगरमाथामा नयाँ कीर्तिमान राखेपछि नेपालमा अझ बढी विदेशी पर्यटक आकर्षण गर्ने दिशामा लाग्ने विश्वास उहाँले व्यक्त गर्नुभयो।

आफ्नो सगरमाथा यात्राका क्रममा भारत, चीन, अमेरिका लगायतका देशका नागरिकहरूलाई चुचुरोमा पुर्याएको अनुभव सुनाउँदै उहाँले आगामी दिनमा सातवटै महादेशका अग्ला हिमाल चढ्ने योजना रहेको जानकारी दिनुभयो।

काठमाडौँ: पोखरा क्षेत्रीय अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणसम्बन्धी उपसमितिको अध्ययन प्रतिवेदन संघीय संसद्को सार्वजनिक लेखा समितिमा पेस गरिएको छ।

उक्त उपसमिति सांसद राजेन्द्रप्रसाद लिङ्देनको संयोजकत्वमा गठन गरिएको थियो। समितिले विमानस्थल निर्माणसँग सम्बन्धित विविध पक्षको समग्र अध्ययन गरेको छ। उपसमितिमा सांसद अर्जुननरसिंह केसी, अमनलाल मोदी, गोकुलप्रसाद बाँस्कोटा, जनार्दन शर्मा, तारा लामा तामाङ, दीपक गिरी, देवप्रसाद तिमिल्सिना, प्रेमबहादुर आले र रामकृष्ण यादव सदस्य थिए।

विभिन्न निकाय र सरोकारवालाबाट प्रश्न उठेपछि २०८१ जेठ २७ गते सार्वजनिक लेखा समितिको निर्णयअनुसार अध्ययन तथा अनुगमन कार्य अघि बढाइएको थियो। सोही निर्णयअनुसार २०८१ असार २३ देखि २५ गतेसम्म उपसमितिले स्थलगत निरीक्षण गरेको हो।

स्थलगत निरीक्षणका क्रममा उपसमितिले विमानस्थल निर्माणमा संलग्न निकाय, स्थानीय बासिन्दा तथा विषयगत विज्ञहरूसँग आवश्यक छलफलसमेत गरेको थियो। प्रतिवेदनमा विमानस्थलको भौतिक संरचना, उपकरण, धावनमार्ग, वरिपरिका भूभाग तथा कटान गरिएको छिनेडाँडाको अवस्थाबारे विस्तृत विवरण समावेश गरिएको छ।

करिब रु २२ अर्ब लागतमा चीनको एक्जिम बैंकको ऋण सहयोगमा निर्माण सम्पन्न भएको उक्त विमानस्थल २९ डिसेम्बर २०२२ मा निर्माण सम्पन्न भई २०७९ पुस १७ गतेदेखि औपचारिक रूपमा सञ्चालनमा आएको हो।

हालसम्म विमानस्थलमा केही अन्तरराष्ट्रिय चार्टर उडानबाहेक नियमित अन्तरराष्ट्रिय उडान सुरु हुन सकेको छैन। हाल आन्तरिक उडान मात्र सञ्चालनमा छन्। समितिका अनुसार उपसमितिको प्रतिवेदनमाथि आवश्यक छलफलपछि उपयुक्त निर्णय लिइनेछ।