वासिङ्टन डीसी । अमेरिका र इरानबीच आगामी शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा शान्ति तथा सुरक्षा सम्बन्धी महत्वपूर्ण सम्झौतामा औपचारिक हस्ताक्षर हुने तयारी भइरहेको छ। सम्झौताले मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था, विश्व ऊर्जा आपूर्ति तथा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा दूरगामी प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूको रिपोर्टअनुसार दुवै देशबीच युद्धविरामलाई संस्थागत गर्ने, स्ट्रेट अफ होर्मुज जलमार्गलाई पुनः पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा ल्याउने तथा इरानको आणविक कार्यक्रमसम्बन्धी विषयलाई वार्तामार्फत टुंग्याउने उद्देश्यका साथ सम्झौता तयार गरिएको हो।
स्ट्रेट अफ होर्मुज विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री व्यापारिक मार्गमध्ये एक मानिन्छ। विश्वको ठूलो हिस्सा तेल तथा ग्यास यही जलमार्ग हुँदै ढुवानी हुने भएकाले यसको सञ्चालनमा कुनै अवरोध आएमा विश्व अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष असर पर्न सक्छ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति J. D. Vance ले सम्झौताका प्रमुख उद्देश्यहरूमा इरानलाई आणविक हतियार विकास गर्नबाट रोक्नु, स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई खुला राख्नु तथा इरानले निर्धारित सर्तहरू पूरा गरेपछि मात्र आर्थिक लाभ उपलब्ध गराउनु रहेको बताएका छन्।
सम्झौताअनुसार इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रमबारे अन्तर्राष्ट्रिय निगरानी स्वीकार गर्नुपर्ने र आणविक हतियार निर्माणतर्फ अग्रसर नहुने प्रतिबद्धता जनाउनुपर्ने बताइएको छ। बदलामा केही आर्थिक तथा कूटनीतिक सहुलियतहरू प्रदान गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ।
यद्यपि सम्झौताको पूर्ण पाठ अझै सार्वजनिक नभएकाले अमेरिकी राजनीतिज्ञ, सुरक्षा विश्लेषक तथा अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी क्षेत्रका अधिकारीहरूले थप स्पष्टता मागिरहेका छन्। कतिपय विश्लेषकहरूले सम्झौताका केही प्रावधानहरूले इरानको क्षेत्रीय प्रभावलाई बलियो बनाउन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले सम्झौताको विस्तृत विवरण निकट भविष्यमा सार्वजनिक गरिने बताएका छन्। दुवै पक्षले प्रारम्भिक सहमतिमा पुगिसकेको र शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा औपचारिक हस्ताक्षर हुने कार्यक्रम तय भएको जनाइएको छ।
कूटनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार शुक्रबार हुने हस्ताक्षर समारोह र त्यसपछि सार्वजनिक हुने दस्तावेजले मध्यपूर्वको शक्ति सन्तुलन, विश्व ऊर्जा बजारको दिशा तथा अमेरिका–इरान सम्बन्धको आगामी मार्गचित्र निर्धारण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।
