काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच भएको शान्ति तथा कूटनीतिक सहमतिपछि इरानले चीनलाई निर्यात गर्ने कच्चा तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय छुट दिन थालेको छ। यससँगै विश्व ऊर्जा बजारमा नयाँ परिवर्तन देखिन थालेको छ।
ब्लूमबर्गको रिपोर्टअनुसार अमेरिकी प्रतिबन्धहरू खुकुलो हुने संकेत पाएपछि इरानले आफ्नो प्रमुख ग्राहक चीनलाई आकर्षित गर्न तेलको मूल्य घटाएको हो। जुलाईमा डेलिभरी हुने ‘इरानियन लाइट क्रूड’मा अन्तर्राष्ट्रिय मानक ब्रेंट क्रूडको तुलनामा प्रति ब्यारेल २.५ देखि ५ अमेरिकी डलरसम्म छुट दिइएको बताइएको छ। यसअघि यस्तो छुट करिब १ डलरको हाराहारीमा सीमित थियो।
विश्लेषकहरूका अनुसार इरानले एसियाली बजार, विशेषगरी चीनमा आफ्नो उपस्थिति थप मजबुत बनाउन मूल्य कटौतीको रणनीति अपनाएको हो। चीन लामो समयदेखि इरानी तेलको सबैभन्दा ठूलो खरिदकर्ता रहँदै आएको छ।
प्रतिबन्ध र क्षेत्रीय तनावका कारण अवरुद्ध रहेको तेल निर्यात अहिले पुनः तीव्र गतिमा बढ्न थालेको छ। इरानले रणनीतिक जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ हर्मुज’ हुँदै खुला रूपमा तेल निर्यात गरिरहेको छ। उपलब्ध तथ्याङ्कअनुसार जुन १५ पछिका ६ दिनमै इरानले करिब ३ करोड ६० लाख ब्यारेल कच्चा तेल निर्यात गरेको छ।
यसअघि प्रतिबन्ध र युद्धको त्रासका कारण इरानको तेल निर्यात उल्लेखनीय रूपमा घटेको थियो। तर पछिल्लो कूटनीतिक प्रगतिसँगै इरानले आफ्नो तेल उद्योगलाई पुनः सक्रिय बनाएको देखिएको छ।
विशेषज्ञहरूले इरानबाट तेल आपूर्ति बढेसँगै विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा दबाब पर्न सक्ने तथा एसियाली ऊर्जा बजारमा चीन–इरान सहकार्य अझ सुदृढ हुने अनुमान गरेका छन्।
