रियाद । साउदी अरबको महत्त्वपूर्ण ‘ईस्ट–वेस्ट’ तेल पाइपलाइनमा बिहीबार ड्रोन आक्रमण भएपछि यसको सञ्चालन अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको छ। आक्रमणका कारण पाइपलाइनसँगै रहेका केही पम्पिङ स्टेसनमा आगलागी भएको र केही मानिस घाइते भएको साउदी अधिकारीहरूले बताएका छन्।
साउदी ऊर्जा मन्त्रालयका अनुसार पाइपलाइनमा ‘धेरैपटक आक्रमण’ भएको थियो। सुरक्षाका लागि पाइपलाइन बन्द गरी क्षतिको मूल्याङ्कन तथा आवश्यक सुरक्षा उपायका लागि टोली परिचालन गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानमा पाइपलाइन प्रणालीमा क्षेप्यास्त्र वा ड्रोनबाट आक्रमण भएको देखिएको बताएका छन्। एक अमेरिकी अधिकारीका अनुसार आक्रमणमा प्रयोग भएका ड्रोन इराकबाट आएको हुन सक्ने आशंका गरिएको छ। यद्यपि, आक्रमणको जिम्मेवारी तत्काल कसैले लिएको छैन।
इराकबाट आएको ड्रोनको आशंका
साउदी विदेश मन्त्रालयले रियाद र मदिना क्षेत्रमा रहेको ईस्ट–वेस्ट पाइपलाइनमा इराकबाट आएका धेरै ड्रोनले आक्रमण गरेको जनाएको छ। आक्रमणबाट केही मानिस घाइते हुनुका साथै भौतिक क्षति भएको र क्षतिग्रस्त संरचनाको मर्मत भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ।
आक्रमणपछि साउदी अरबले तत्काल प्रतिकार नगर्ने निर्णय गरेको छ। इराकका प्रधानमन्त्रीले आफ्नो भूमिबाट साउदी अरब तथा छिमेकी मुलुकमाथि हुने आक्रमण रोक्न आवश्यक कदम चाल्ने प्रतिबद्धता जनाएपछि इराकी सरकारलाई त्यसका लागि अवसर दिन तत्काल प्रतिकार नगरेको साउदी पक्षले जनाएको छ।
इराक सरकारले पनि घटनाको निन्दा गर्दै आक्रमणमा संलग्न व्यक्तिको पहिचानका लागि तत्काल अनुसन्धान सुरु गर्न आदेश दिएको छ। इराकी सरकारी समाचार संस्था आईएनएका अनुसार इराकले आफ्नो भूभाग वा हवाई क्षेत्रलाई कुनै पनि देशमाथि आक्रमणका लागि प्रयोग हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाएको छ।
पम्पिङ स्टेसनमा ठूलो क्षति
उपग्रहबाट खिचिएका तस्बिरमा पाइपलाइनका केही पम्पिङ स्टेसनमा ठूलो आगलागी भएको देखिएको छ। अल–मिस्बाह नजिकको एउटा पम्पिङ स्टेसनमा व्यापक आगलागी भएको तथा अल–धेक्ट्रा क्षेत्रमा रहेको अर्को स्टेसनमा बाक्लो कालो धुवाँसहित आगलागी भएको तस्बिर सार्वजनिक भएका छन्।
अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार पम्पिङ स्टेसनमा भएको क्षति मर्मत गर्न तुलनात्मक रूपमा कम समय लाग्न सक्छ। तर पाइपलाइनमै ठूलो क्षति पुगेको भए मर्मत थप जटिल हुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ। क्षति पूर्ण रूपमा मर्मत गर्न कति समय लाग्छ भन्ने अझै स्पष्ट भएको छैन।
होर्मुज संकटपछि बढेको पाइपलाइनको महत्त्व
अमेरिका–इरान युद्धका कारण स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट तेल ढुवानी प्रभावित भएपछि ईस्ट–वेस्ट पाइपलाइन साउदी अरबका लागि थप महत्त्वपूर्ण बनेको छ।
इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट हुने तेल ढुवानी प्रभावकारी रूपमा अवरुद्ध गरेपछि साउदी अरबले फारसको खाडी हुँदै तेल पठाउनुपर्ने निर्भरता घटाउन ईस्ट–वेस्ट पाइपलाइनमार्फत लाल सागरस्थित यान्बु बन्दरगाहतर्फ तेल पठाउँदै आएको छ। यस पाइपलाइनबाट दैनिक करिब ५० लाख ब्यारेल तेल स्थानान्तरण गर्न सकिने बताइएको छ।
तर यमनमा इराननिकट हुथी समूहले लाल सागर हुँदै बाब अल–मन्देबतर्फ जाने साउदी तेलवाहक जहाजलाई निशाना बनाउने चेतावनी दिँदै आएको छ। यसले साउदी अरबको तेल निर्यातको वैकल्पिक मार्गसमेत जोखिममा पर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।
पाइपलाइनमाथिको पछिल्लो आक्रमणले मध्यपूर्वमा जारी युद्धको प्रभाव ऊर्जा पूर्वाधारसम्म फैलिँदै गएको देखाएको छ। क्षेत्रीय तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य यसै साता प्रतिब्यारेल १०० अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले इरानसँगको युद्धका क्रममा इरानसमर्थित इराकी मिलिसिया र यमनका हुथी समूहलाई आफ्नो रणनीतिक उद्देश्य पूरा गर्न प्रयोग गर्न सक्ने चेतावनी यसअघि नै दिएका थिए।
साउदी अरबको तेल उत्पादनभन्दा पनि तेल निर्यात गर्ने पूर्वाधारमाथि बढ्दो जोखिमले विश्व बजारमा चिन्ता थपेको छ। विश्व बजारमा ठूलो हिस्सा आपूर्ति गर्ने साउदी अरबको तेल पूर्वाधारमा लामो समयसम्म अवरोध आए अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्य थप बढ्नुका साथै आपूर्ति संकटसमेत गहिरिन सक्ने जोखिम छ।
